Categoría: Estranxeiría e Asilo

Se presentaches un arraigamento sociolaboral ou un arraigamento socioformativo e o teu expediente segue pendente de resolución na Oficina de Estranxeiría, é normal que teñas dúbidas: espero?, presento tamén a regularización extraordinaria de 2026?, podo “cambiar de vía”?, perdo o que xa avancei?

Esta entrada, pensada para persoas migrantes e familias que necesitan claridade, explica que permite o borrador do novo Real decreto, que efectos ten sobre os expedientes xa presentados e como decidir (con criterios prácticos) se che convén manter a solicitude en curso ou apostar pola regularización extraordinaria.

Importante: o que explicamos baséase no Proxecto de real decreto e na súa Memoria de impacto normativo publicados para audiencia pública (28/01/2026). O texto definitivo pode cambiar.

1) Que é a “regularización extraordinaria 2026” no borrador

O borrador introduce unha disposición transitoria sexta que crea unha autorización de residencia por circunstancias excepcionais única, que se pode solicitar durante un tempo limitado (ata o 30 de xuño de 2026, segundo o proxecto).

Esa autorización “única” formúlase cunha lóxica clara: dar seguridade xurídica ás persoas xa presentes en España e facilitar a súa inclusión, incluída a incorporación ao mercado laboral.

Para moitas persoas cun arraigamento sociolaboral ou socioformativo pendente, o máis relevante non é só “se cumpres os requisitos”, senón isto:

O borrador indica que, ao presentar a solicitude de regularización extraordinaria, se paraliza (se pon en pausa) calquera outra solicitude de residencia ou de residencia e traballo presentada anteriormente para esa mesma persoa, ata que exista unha denegación firme (se a houbese) da solicitude extraordinaria.

Esta frase cambia o taboleiro: non é “presento dúas cousas e avanzan á vez”, senón “se presento a regularización, o meu expediente anterior queda en pausa”.

2) Que pasa co teu arraigamento sociolaboral ou socioformativo se presentas a regularización

Se xa tes un expediente aberto (arraigamento sociolaboral ou socioformativo) e presentas a regularización extraordinaria prevista na disposición transitoria sexta, o proxecto establece:

• A solicitude extraordinaria tramítase con carácter preferente.
• E, sobre todo: a presentación da solicitude extraordinaria supón a paralización, coa suspensión de calquera prazo pendente, de calquera outra solicitude de residencia ou de residencia e traballo presentada anteriormente para esa mesma persoa, ata a denegación firme (se a houbese) da extraordinaria.

En linguaxe sinxela: o teu expediente de arraigamento queda “conxelado” mentres se decide a regularización extraordinaria.

Isto ten dúas consecuencias prácticas:

1. Non convén presentar a regularización “por se acaso” se o teu arraigamento está moi ben preparado e esperas unha resolución favorable a curto prazo, porque poderías estar freándoo ti mesmo.
2. Pode ter sentido se o teu arraigamento presenta riscos (documentación débil, cambios de contrato ou curso, requirimentos difíciles ou prazos que non controlas) ou se a vía extraordinaria che ofrece un encaixe máis sólido.

3) Requisitos da regularización extraordinaria que máis afectan a quen ten un arraigamento pendente

O proxecto fixa requisitos xerais e, ademais, esixe cumprir polo menos unha de varias condicións. Para unha persoa cun arraigamento sociolaboral ou socioformativo pendente, estes puntos adoitan determinar a decisión.

A) Presenza e permanencia continuada

O borrador esixe ter permanecido de forma continuada durante un mínimo de meses no momento de solicitar, e permite acreditalo cun documento público, privado ou cunha combinación de ambos.

Isto importa porque, aínda que o teu arraigamento xa estea presentado, a regularización extraordinaria non se “activa” por ter un expediente aberto: actívase por cumprir o que esixe a disposición transitoria.

B) Piar laboral (clave para o sociolaboral)

Entre as condicións do borrador, unha é ter traballado durante a túa permanencia en España ou presentar un contrato de traballo.

Para quen ten un arraigamento sociolaboral, normalmente este piar é o máis natural. Se o teu sociolaboral se basea nun contrato, a extraordinaria pode ser unha alternativa lóxica, sempre que o resto dos requisitos tamén encaixen.

C) Piar familiar e piar de vulnerabilidade (claves frecuentes no socioformativo)

O borrador tamén permite cumprir por unidade familiar (cunha definición específica) ou por situación de vulnerabilidade acreditada polos servizos sociais ou por entidades do Terceiro Sector inscritas nun rexistro concreto.

Isto é relevante para moitas persoas cun arraigamento socioformativo, porque o seu expediente non sempre se apoia nun contrato inmediato e pode necesitar outro piar para encaixar na vía extraordinaria.

D) Vantaxe práctica importante: autorización provisional para residir e traballar se se admite a trámite

O proxecto prevé que, unha vez admitida a trámite a solicitude extraordinaria, se autorice provisionalmente a residir e, se estás en idade laboral, a traballar por conta allea ou propia, en todo o territorio e sector; se se denega, esa autorización provisional decae automaticamente.

Este punto pode ser determinante para decidir, porque afecta a túa capacidade de estabilizar a túa vida laboral durante a tramitación.

4) As túas opcións se o teu arraigamento está pendente

Opción 1: esperar a que Estranxeiría resolva o teu arraigamento (sen presentar a regularización)

Ten sentido se o teu expediente está moi ben preparado, se xa respondiches aos requirimentos ou se o teu caso depende de manter condicións (contrato, formación e informes) que xa están ben encamiñadas e estables.

A idea é sinxela: se a túa solicitude actual ten unha alta probabilidade de saír adiante, pode non compensar mover ficha.

Opción 2: presentar a regularización extraordinaria e deixar o teu arraigamento en pausa

Esta é a opción de “cambio de canle”. Presentas a regularización extraordinaria e a túa solicitude anterior queda paralizada ata que a extraordinaria se denegue de forma firme (se se denega).

Pode ter sentido se:

• O teu arraigamento presenta puntos débiles ou incertezas importantes.
• Preocúpache perder condicións do arraigamento (por exemplo, que cambie a túa situación laboral ou formativa).
• Buscas o efecto práctico da autorización provisional de residencia e traballo tras a admisión a trámite (se se cumpre).

Opción 3: desistir do arraigamento pendente e optar pola regularización extraordinaria

Atención: o borrador non di que teñas que desistir para presentar a extraordinaria. Xa prevé a suspensión automática do expediente anterior.

Entón, por que desiste alguén? Porque pode querer:

• evitar manter un expediente “aberto” que xa non lle interesa;
• concentrar os esforzos nunha soa vía;
• ou reducir o risco de confusión se espera requirimentos e non quere estar respondendo a dúas lóxicas diferentes.

Desistir pode ser recomendable, pero só nalgúns escenarios (ver o apartado 6).

5) Vantaxes e desvantaxes de “pasarte” á regularización extraordinaria

Vantaxes potenciais

A principal vantaxe, segundo o borrador, é que a vía extraordinaria se tramita preferentemente e pode conceder unha autorización provisional de residencia e traballo desde a admisión a trámite.

Isto, na vida real, pode traducirse en menos incerteza sobre se poderás traballar mentres esperas.

Desvantaxes e riscos

A desvantaxe máis clara é estrutural: ao presentar a extraordinaria, o teu arraigamento queda en pausa (paralización coa suspensión dos prazos) ata que haxa unha denegación firme, se a houbese.

Isto significa:

• podes perder tempo se a extraordinaria non sae adiante,
• e o teu expediente anterior non avanzará mentres tanto.

Outro risco é práctico: se o teu encaixe na vía extraordinaria depende dun piar que non tes sólido (por exemplo, un contrato ou a acreditación familiar ou de vulnerabilidade), poderías estar deixando “conxelado” un expediente que si tiña percorrido.

6) Cando pode estar recomendado desistir do arraigamento e optar pola regularización extraordinaria

Non existe unha resposta universal. A decisión depende do teu expediente e do momento vital no que te atopes. Aínda así, co texto do borrador na man, hai criterios razoables.

Escenarios nos que adoita ser razoable valorar o desistimento

1) O teu arraigamento ten unha alta probabilidade de denegación por un motivo estrutural.

Exemplo típico: un requisito que non podes completar ou un elemento esencial que non podes manter (e sabes que non poderás mantelo a curto prazo). Se o teu arraigamento está “coxo” de base, mantelo aberto só consume enerxía.

2) O teu arraigamento está “parado” e non podes achegar o que che piden.

Se estás recibindo requirimentos difíciles de cumprir ou se a carga probatoria che resulta inviable, a regularización extraordinaria pode ser unha vía máis directa, sempre que encaixes nela.

3) A vía extraordinaria encaixa mellor contigo e precisas estabilidade con urxencia.

Aquí o elemento diferencial é a previsión do borrador sobre a autorización provisional para residir e traballar tras a admisión a trámite. Se a túa prioridade vital agora é estabilizar o traballo e a vida cotiá, este punto pode pesar.

Escenarios nos que NON adoita ser recomendable desistir (ou convén pensalo dúas veces)

1) O teu arraigamento está moi ben preparado e preto da resolución.

Se o teu expediente está completo, sen fisuras e xa avanzado, desistir pode ser “cambiar un aprobado probable por unha aposta”.

2) Non tes claro que cumpras os requisitos da vía extraordinaria.

Porque, se presentas a extraordinaria sen un encaixe sólido, conxelas o teu arraigamento para despois atoparte cunha denegación e unha perda de tempo.

7) Recomendación práctica: como decidir sen perderte

Unha forma sinxela e útil de decidir é responder a estas tres preguntas (por escrito, nunha folla):

1. O meu arraigamento (sociolaboral ou socioformativo) está completo e é coherente, ou depende de “cousas que poden caer”?
2. Cumpro claramente os requisitos da regularización extraordinaria, e con que piar principal (laboral, familiar ou de vulnerabilidade)?
3. Que me prexudica máis agora: esperar unha resolución incerta ou conxelar o meu expediente actual para apostar pola extraordinaria?

Se, con honestidade, a túa resposta apunta a “o meu arraigamento é fráxil e a extraordinaria encaixa mellor comigo”, entón ten sentido valorar o cambio. Se é ao revés, o prudente adoita ser esperar.

8) Preguntas frecuentes

Podo presentar a regularización extraordinaria aínda que teña un arraigamento pendente?

O borrador prevé que, ao presentar a solicitude extraordinaria, se paraliza (se suspende) calquera outra solicitude anterior de residencia ou de residencia e traballo para a mesma persoa. Isto implica que existe un encaixe procedemental, pero co custo da “pausa” do expediente anterior.

Teño que desistir obrigatoriamente do meu arraigamento?

O proxecto non o esixe: prevé a suspensión automática do outro expediente ao presentar a extraordinaria. Desistir sería unha decisión estratéxica, non un requisito.

Teño que presentar de novo os antecedentes penais se xa os acheguei no arraigamento?

Se presentas a regularización extraordinaria, é unha solicitude nova e terás que cumprir os seus requisitos, incluído acreditar que careces de antecedentes penais. Agora ben, o borrador indica que non se che pode esixir achegar documentación que xa estea en poder da Administración. Na práctica, se o teu certificado de antecedentes penais xa consta no teu expediente de arraigamento e é recente, podes referencialo e pedir que o incorporen ao novo expediente sen volver achegalo.

Aínda así, se o certificado é antigo ou se Estranxeiría considera que precisa un documento actualizado (por exemplo, polo tempo transcorrido), pode requirirche que achegues un novo. Por iso, se estás valorando o cambio á vía extraordinaria, o máis prudente adoita ser ter o certificado preparado ou, polo menos, o xustificante de telo solicitado. O propio borrador contempla unha saída excepcional cando o certificado do país de orixe ou de residencia tarda en chegar (co xustificante da solicitude e, se procede, unha declaración responsable).

Que vantaxe diferencial ofrece a regularización extraordinaria?

O borrador prevé unha autorización provisional de residencia e traballo tras a admisión a trámite, ata a resolución.

Peche: o que che convén facer agora

Se o teu arraigamento sociolaboral ou socioformativo está pendente, a túa marxe de mellora non está en “esperar máis”, senón en entender a túa situación e elixir con criterio:

• Se o teu expediente actual é sólido: probablemente convén mantelo.
• Se o teu expediente actual é fráxil e a vía extraordinaria encaixa mellor: convén valorar o cambio.
• Se tes dúbidas: o máis intelixente é pedir unha revisión profesional do teu caso (aínda que sexa breve) antes de “conxelar” un procedemento por presentar outro.

O borrador deixa clara unha idea: a regularización extraordinaria 2026 non é unha “segunda solicitude máis”, senón unha vía que reorganiza a túa situación administrativa porque pon en pausa o anterior.

Se estás preparando a túa solicitude para a Regularización Extraordinaria de 2026, unha das dúbidas máis importantes é esta: que pasa coas túas fillas ou fillos menores e como se presentan os seus papeis.

Aquí vai o primeiro e máis importante: o texto definitivo xa non se basea nas referencias do borrador á disposición transitoria quinta ou sexta do Regulamento de 2024. A base correcta, coa norma xa aprobada, está na disposición adicional vixésima, na disposición adicional vixésimo primeira e na disposición transitoria primeira do Real decreto 316/2026, do 14 de abril.

Ademais, o calendario xa está pechado: o real decreto publicouse o 15 de abril de 2026, a vía telemática abriuse o 16 de abril, a atención presencial comezou o 20 de abril e o prazo de solicitude estará aberto ata o 30 de xuño de 2026.

1) O primeiro: hai dúas vías para a persoa adulta

A regularización extraordinaria diríxese a dous grandes grupos:

1. Persoas solicitantes de protección internacional, se presentaron a súa solicitude antes do 1 de xaneiro de 2026. Esta vía articúlase a través da disposición adicional vixésima.

2. Persoas en situación administrativa irregular que xa estaban en España antes do 1 de xaneiro de 2026. Esta vía articúlase a través da disposición adicional vixésimo primeira. Neste caso, ademais de acreditar a estancia previa e os cinco meses de permanencia continuada, hai que demostrar polo menos un destes tres supostos: ter traballado ou ter intención de traballar, convivir coa unidade familiar prevista na norma ou atoparse nunha situación de vulnerabilidade acreditada.

Isto importa porque a vía da persoa adulta determina o modelo que tamén se utiliza para tramitar o da filla ou fillo menor.

2) A filla ou fillo menor non queda simplemente “incluído” na solicitude principal

A norma aprobada di que, cando a persoa adulta incluída na DA20 ou na DA21 teña fillas ou fillos menores de idade, ou maiores con discapacidade que requiran apoio, debe presentarse a solicitude do artigo 159 ou do artigo 160 de forma simultánea á solicitude da persoa proxenitora. Ademais, ambas as solicitudes resolveranse conxuntamente.

Dito de forma sinxela: non abonda con mencionar o menor na solicitude da persoa adulta. Hai que tramitar a súa autorización específica ao mesmo tempo. Os propios modelos oficiais da regularización xa inclúen casas separadas para marcar “Fillo menor nacido en España” ou “Fillo menor non nacido en España”, tanto no EX-31 como no EX-32.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

3) Que artigo corresponde segundo o caso do menor

Aquí a regra é bastante clara:

Artigo 159

Utilízase para a filla ou fillo menor nacido en España. O réxime xeral do regulamento esixe que a solicitude se presente dentro dos seis meses seguintes ao nacemento ou desde que a persoa proxenitora obteña a residencia, se iso ocorre despois.

Artigo 160

Utilízase para a filla ou fillo menor non nacido en España ou para a persoa filla maior con discapacidade nos termos previstos na norma. No réxime xeral, esta autorización esixe dous anos de permanencia previa e medios económicos e aloxamento para a reagrupación familiar.

4) Que facilita a regularización extraordinaria de 2026 para os menores

Aquí está unha das melloras máis importantes da norma aprobada.

A disposición transitoria primeira establece que, nas solicitudes simultáneas de menores:

• se o caso vai polo artigo 159, non se esixirá presentar a solicitude dentro dos seis meses posteriores ao nacemento;
• se o caso vai polo artigo 160, non se esixirá nin a permanencia previa de dous anos nin que a persoa proxenitora ou titora acredite os medios económicos e o aloxamento esixidos para a reagrupación familiar.

Pero aquí hai un matiz clave que convén explicar ben: no caso do artigo 160, aínda que se elimina a esixencia dos dous anos e dos medios económicos e da vivenda, si debe acreditarse que a persoa menor permaneceu en España de forma ininterrompida durante os cinco meses anteriores ao momento de presentar a solicitude. Ese punto é novo e esencial.

Ademais, estas autorizacións concederanse atendendo ao interese superior do menor e poderán ter unha vixencia de ata cinco anos.

5) Que modelo se presenta

Este punto tamén cambia respecto de moitas guías antigas.

Se a persoa adulta vai pola protección internacional

Utilízase o modelo EX-31. Ese modelo inclúe expresamente as casas:
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf

• Fillo menor nacido en España
• Fillo menor non nacido en España
• Familiar dunha persoa solicitante de protección internacional

Se a persoa adulta vai por situación irregular

Utilízase o modelo EX-32. Tamén inclúe expresamente as casas:
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

• Fillo menor nacido en España
• Fillo menor non nacido en España
• Familiar dunha persoa solicitante de autorización de residencia por circunstancias excepcionais da DA21ª

Por iso, para esta regularización extraordinaria, o correcto non é seguir explicando o caso como se só se fose presentar un EX-25 “normal” de menores. Neste proceso extraordinario, a solicitude simultánea do menor articúlase dentro dos modelos específicos EX-31 ou EX-32, segundo a vía da persoa adulta.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex25.pdf
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

6) Que documentos preparar para a persoa adulta

Todas as persoas solicitantes deben presentar, como base:

• o modelo oficial correspondente;
• copia completa do pasaporte, cédula de inscrición ou título de viaxe válido en España;
• proba de que xa estaban en España antes do 1 de xaneiro de 2026;
• proba de ter permanecido en España durante os cinco meses anteriores á solicitude;
• certificado de antecedentes penais do país de orixe e dos países onde residisen nos cinco anos anteriores á entrada en España.

Se a persoa non é nin foi solicitante de protección internacional, ademais debe acreditar un destes tres bloques:

• traballo realizado ou intención de traballar;
• unidade familiar;
• vulnerabilidade acreditada.

Na vía de unidade familiar da DA21, o propio modelo EX-32 indica que a persoa solicitante deberá xustificar a escolarización dos menores ou das persoas con discapacidade coas que convive. E na vía de vulnerabilidade, o modelo esixe o certificado correspondente emitido polos servizos sociais ou por entidades do terceiro sector inscritas.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf
https://www.inclusion.gob.es/documents/20121/7817425/Modelo%20de%20certificado%20de%20vulnerabilidad.pdf/a50a2832-48e2-1b30-4040-f072c9c2c582?version=1.0&download=true
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/guest/entidades-colaboradoras?download=false

7) Que documentos preparar para a filla ou fillo menor

A) Se a filla ou fillo naceu en España: artigo 159

O esencial é preparar:

• copia completa do pasaporte, documento de viaxe ou cédula do menor e da persoa proxenitora solicitante;
• certificado de nacemento en España do menor;
• se está en idade de escolarización obrigatoria, documento do colexio ou centro educativo.

Na regularización extraordinaria, xa non che prexudica deixar pasar o prazo xeral de seis meses desde o nacemento, porque ese requisito queda expresamente flexibilizado.

B) Se a filla ou fillo non naceu en España: artigo 160

Aquí convén preparar, como mínimo:

• copia completa do pasaporte, documento de viaxe ou cédula do menor e da persoa proxenitora ou titora;
• certificado de nacemento do menor ou documento que acredite a tutela;
• documento de escolarización, se está en idade obrigatoria;
• proba de que o menor estivo en España de forma continuada durante os cinco meses anteriores á solicitude;
• se o caso o require, documentos de custodia, autorización da outra persoa proxenitora ou resolución xudicial;
• se hai discapacidade, a documentación acreditativa correspondente.

Aquí hai que insistir en algo importante: nesta regularización xa non che esixirán os dous anos previos, nin os medios económicos nin a vivenda adecuada para a reagrupación, pero iso non elimina a necesidade de probar ben o vínculo familiar, a situación do menor e eses cinco meses de permanencia en España.

8) Que probas axudan a demostrar a permanencia en España

A guía pública de preguntas e respostas lembra que as probas deben ser nominativas e ter data. Poden servir, por exemplo, selos de entrada no pasaporte, billetes nominativos, movementos bancarios en España, contratos de alugueiro, certificados oficiais de formación ou documentos de transporte dentro do territorio español.

Para os menores, ademais diso, adoitan ser especialmente útiles:

• padrón municipal;
• certificados do centro de saúde ou de pediatría;
• matrícula ou certificado do centro escolar;
• documentos dos servizos sociais, cando existan.

Isto non aparece como unha lista pechada na norma, pero na práctica axuda moito a que Estranxeiría vexa rapidamente a presenza real do menor en España e a relación coa solicitude principal.

9) Atención cos documentos estranxeiros

Se vas achegar certificados de nacemento, resolucións de custodia ou outros documentos emitidos fóra de España, lembra que, con carácter xeral, deberán estar legalizados ou apostilados e, cando non estean en castelán, traducidos.

Este punto segue sendo unha das causas máis frecuentes de requirimentos. Non é un detalle menor.

10) Como se presenta a solicitude

A solicitude pode presentarse por vía telemática ou presencial.

A vía telemática a través de MERCURIO permite presentar durante todo o proceso:
https://mercurio.delegaciondelgobierno.gob.es/mercurio/inicioMercurio.html

1. con certificado electrónico propio;
2. por medio dunha persoa apoderada;
3. mediante profesionais habilitados;
4. a través de entidades inscritas no Rexistro de Colaboradores de Estranxeiría.

A vía presencial require sempre cita previa e habilitouse para:
https://www.inclusion.gob.es/regularizacion#solicita-cita

• Oficinas de Estranxeiría;
• determinadas oficinas da Seguridade Social;
• oficinas de Correos habilitadas.

Ademais, a guía pública indica que nunha mesma cita se poderán xestionar as solicitudes das persoas que formen parte da mesma unidade de convivencia, algo moi útil cando tamén se presenta a solicitude dunha filla ou fillo menor.

11) Erros que convén evitar

Os fallos máis frecuentes, á vista xa do texto definitivo, son estes:

• pensar que a filla ou fillo menor entra “só” dentro do expediente da persoa adulta;
• non distinguir entre menor nacido en España e menor non nacido en España;
• esquecer que, no caso do artigo 160, o menor debe acreditar cinco meses de permanencia continuada en España;
• presentar documentos estranxeiros sen apostila, legalización ou tradución;
• non levar ben preparada a documentación de custodia ou a autorización do outro proxenitor cando sexa necesario.

Conclusión

A reforma xa aprobada aclara moito mellor o encaixe das fillas e fillos menores na Regularización Extraordinaria 2026. A idea central é esta: si poden regularizarse xunto coa súa nai, pai ou titor/a, pero non por arrastre automático. A autorización do menor debe tramitarse de forma simultánea, ao abeiro do artigo 159 se naceu en España ou do artigo 160 se non naceu en España.

A boa noticia é que o novo real decreto flexibiliza precisamente os puntos que antes bloqueaban máis expedientes: o prazo de seis meses para menores nacidos en España e, para menores non nacidos en España, os dous anos previos e os requisitos de medios económicos e vivenda. Pero non elimina a necesidade de presentar un expediente ben preparado. Segue sendo fundamental demostrar o vínculo familiar, a escolarización cando corresponda e, no caso do artigo 160, a permanencia continuada do menor durante os cinco meses anteriores á solicitude.

A recomendación máis práctica é esta: separar moi ben o cartafol da persoa adulta e o de cada menor, utilizar o modelo correcto (EX-31 ou EX-32) e non presentar nada sen revisar antes o nacemento, a custodia, a permanencia e a validez formal dos documentos estranxeiros. O obxectivo é que o menor quede nunha situación máis estable e cun horizonte de futuro máis claro para a súa vida escolar, sanitaria e familiar en España.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

O borrador do novo Real decreto que modifica o Regulamento de estranxeiría formula, para 2026, vías transitorias que poden afectar as persoas con solicitudes de asilo (protección internacional) en curso. Se estás neste proceso, a pregunta non é só “podo pedir a regularización?”, senón se che convén facelo.

Nalgúns casos, acollerse á regularización pode ofrecerche unha saída práctica. Noutros, pode ser unha mala decisión pola perda de oportunidades, polos prazos ou polos dereitos que che interesa manter.

Esta entrada explica, de forma clara e por escenarios, cando normalmente non é recomendable acollerse ao proceso de regularización extraordinaria previsto para 2026 e o motivo.

Nota importante: falamos dun borrador e pode cambiar cando se aprobe o texto definitivo. Se o teu caso é sensible (por seguridade, familia ou prazos), é recomendable contar con acompañamento especializado antes de tomar decisións.

1) Que vías aparecen no borrador e por que isto importa

Disposición transitoria quinta

O borrador contempla unha vía para que determinadas persoas que presentaron unha solicitude de protección internacional antes do 31 de decembro de 2025 poidan pedir unha autorización de residencia por circunstancias excepcionais por razóns de arraigamento dentro dunha xanela temporal (ata o 30 de xuño de 2026, segundo o borrador).

Un punto relevante do borrador é que, unha vez admitida a trámite a solicitude por esta vía, se prevé unha autorización provisional para residir e, se estás en idade laboral, traballar mentres se resolve. Se a solicitude se denega, esa autorización provisional decae.

Disposición transitoria sexta

O borrador introduce unha autorización diferente, denominada no texto autorización por circunstancias excepcionais “única”, cunha vixencia inicial dun ano (e posibilidade de prórroga en determinadas condicións).

E aquí está o elemento máis delicado se tes un asilo en curso: o borrador prevé que presentar unha solicitude por esta vía pode implicar a paralización (coa suspensión dos prazos) doutras solicitudes en curso, incluída a solicitude de protección internacional, ata que exista unha denegación firme da solicitude presentada ao abeiro desta disposición transitoria.

En palabras sinxelas: se optas por esta vía, o teu expediente de asilo pode quedar “conxelado” durante a tramitación.

2) A idea clave: asilo e regularización non son o mesmo

Aínda que ambas as vías poden levar á residencia e ao traballo, a súa lóxica é diferente:

• O asilo (protección internacional) existe para protexerte se tes un medo fundado á persecución ou un risco grave no teu país. Se se concede, sitúate nun marco específico de protección.
• A regularización por estranxeiría (arraigamento ou autorización “única” do borrador) é unha autorización administrativa por circunstancias excepcionais dentro da normativa de estranxeiría, con duracións e regras diferentes.

Por iso, aínda que “ter papeis” sexa o obxectivo común, as consecuencias a medio prazo poden ser moi diferentes.

Beneficios específicos do asilo ou da protección internacional (cando se concede):

• Protección fronte ao retorno: reforza a garantía de non ser devolto/a a un país onde poderías sufrir un risco grave.
• Residencia e traballo: autoriza a vivir e traballar en España dentro do réxime de protección internacional.
• Documentación propia do estatuto: inclúe documentación específica que acredita a túa situación de protección.
• Reagrupación familiar: permite, en moitos casos, solicitar a reagrupación de familiares pola vía propia do réxime de asilo.
• Acceso a recursos de acollida e integración: pode facilitar apoio social, orientación e medidas de integración, segundo a túa situación e a fase do procedemento.
• Acceso á nacionalidade española (por residencia, en determinados prazos): se se che recoñece a condición de persoa refuxiada, o Código civil prevé un prazo reducido de cinco anos de residencia legal e continuada para poder solicitar a nacionalidade por residencia (fronte ao prazo xeral de dez anos, agás outros prazos reducidos por circunstancias persoais ou de orixe). Este punto pode ser decisivo a medio prazo, porque conecta coa estabilidade dos dereitos e co proxecto de vida.

Esta diferenza no “nivel de protección” é a razón principal pola que, se o teu caso de asilo é sólido, abandonar ou frear o procedemento pode facerche perder unha vía máis axeitada para a túa seguridade e estabilidade a medio prazo.

3) En que casos non convén acollerse á regularización se tes asilo

Escenario 1: o teu caso de asilo é sólido e tes posibilidades reais de protección

Normalmente non é recomendable “cambiar de canle” se o teu caso é forte: relato coherente, feitos claros e probas ou indicios relevantes.

Motivo: se che recoñecen a protección internacional, entras nun marco pensado para protexerte por razóns de seguridade, non só para ofrecerche residencia administrativa. En cambio, algunhas vías de regularización do borrador nacen con prazos de vixencia máis curtos (por exemplo, un ano na autorización “única”), o que pode implicar máis incerteza a curto e medio prazo.

Escenario 2: estás nun momento decisivo do expediente e interésache que avance

Normalmente non convén acollerse (especialmente pola vía que “conxela” os expedientes) se estás preto dunha decisión, se acabas de achegar documentación importante ou se a tramitación está activa.

Motivo: o borrador prevé a posibilidade de que a solicitude de asilo quede paralizada ata que se resolva (e sexa firme) a vía extraordinaria elixida. Se a túa prioridade é que o asilo se resolva canto antes, ese efecto pode xogar claramente na túa contra.

Escenario 3: xa podes traballar (ou estás preto de poder facelo) polo propio procedemento de asilo

Moitas persoas pensan na regularización para acceder ao traballo. Porén, o propio sistema de asilo prevé que poidas acceder ao traballo unha vez transcorridos determinados prazos desde a presentación da solicitude.

Motivo: se xa tes acceso ao traballo polo procedemento de asilo, a “vantaxe práctica” da regularización (por exemplo, a autorización provisional mentres se tramita) pode non compensar os riscos, requisitos adicionais e a posible paralización do expediente de protección internacional.

Escenario 4: non tes claro que cumprirías os requisitos documentais da regularización (risco alto de denegación)

O borrador esixe cumprir requisitos formais (por exemplo, ausencia de antecedentes penais nos termos previstos, non ter prohibición de entrada, etc.).

Motivo: se ves que o teu caso ten puntos débiles para cumprir eses requisitos ou que non poderás achegar documentación clave, a regularización pode rematar nunha denegación. Se ademais o teu asilo quedou paralizado durante o intento, o custo en tempo e estabilidade pode ser elevado.

Escenario 5: a túa prioridade é a protección (seguridade) e necesitas dereitos propios do marco de asilo

Este escenario é moi claro cando o asilo non é “un trámite máis”, senón unha necesidade real: risco de retorno, seguridade persoal ou necesidades familiares vinculadas ao réxime de protección.

Motivo: a protección internacional deseñouse para protexer fronte a riscos concretos. A regularización por estranxeiría responde a outra lóxica (integración administrativa), que non sempre substitúe o que ofrece o asilo se o teu caso é sólido.

Escenario 6: presentar a regularización faríache perder o control do proceso ao duplicar vías

Ás veces parece prudente “probar outra vía por se acaso”. Na práctica, isto pode xerar máis incerteza.

Motivo: cada vía ten prazos, requisitos e consecuencias diferentes. Se unha delas paraliza a túa solicitude de asilo, é fácil entrar nunha situación na que perdes o control sobre o que avanza e o que queda en pausa.

4) Un criterio práctico para decidir sen improvisar

Antes de dar o paso, deberías facerte estas preguntas:

1. O meu caso de asilo é forte ou débil (polas probas, a coherencia e o encaixe)?
2. En que fase estou? Interésame que o asilo avance xa ou podo asumir unha pausa?
3. Necesito o que ofrece o asilo se se concede (protección e seguridade) ou a miña prioridade é só a estabilidade administrativa?
4. Cumpro sen dúbidas os requisitos da regularización e podo documentalo?

Se as túas respostas apuntan a que o teu caso de asilo é sólido e a túa seguridade depende diso, o habitual é que non conveña pasar a unha vía que poida frear ese procedemento.

Conclusión

Se tes unha solicitude de asilo en curso, a regularización extraordinaria de 2026 non é unha decisión “automática”. Nalgúns casos pode ser unha saída útil; noutros, pode significar perder tempo, paralizar o teu expediente ou renunciar a unha vía de protección que encaixa mellor coa túa situación.

O esencial é que decidas con criterios claros:

• Se o teu caso de asilo é sólido e a protección é importante para a túa seguridade e o teu futuro, normalmente é mellor non frear ese camiño.
• Se estás nun momento decisivo do expediente, evita movementos que poidan introducir máis incerteza.
• Se a túa motivación principal é o traballo e xa tes (ou terás en breve) acceso ao emprego polo teu propio procedemento, valora se a regularización realmente che achega unha vantaxe.

Se despois de ler esta entrada aínda tes dúbidas, non o deixes ao azar. Revisa a fase do teu expediente, a documentación dispoñible e o teu obxectivo principal (protección, estabilidade, familia ou traballo). Con esa imaxe clara, poderás tomar unha decisión máis segura e con menos risco.

En SenValos podemos orientarte para ordenar o teu caso, identificar riscos e preparar a documentación de maneira que a túa decisión sexa coherente co teu proxecto de vida en España.

Antes de comezar: isto é un borrador, non unha norma vixente

Isto aínda non é dereito aplicable. Son borradores dun Real decreto que modificaría o RD 1155/2024. Ata que non se publique no BOE, os criterios poden cambiar e non existe un “dereito automático” a esta regularización. Aínda así, o segundo borrador xa permite identificar con bastante precisión que pretende facer a reforma e que requisitos che poden afectar de forma decisiva.

Comparativa rápida: 12 cambios importantes do segundo borrador fronte ao primeiro

A continuación tes os cambios que, polo seu impacto práctico, deberían estar no radar de calquera persoa potencialmente beneficiaria (situación administrativa irregular, solicitantes de asilo/apatridia e menores na unidade familiar).

1) Sepáranse dúas vías con maior nitidez

• Vía 1 (DT 5ª): pensada para quen presentou unha solicitude de protección internacional ou apatridia antes do 1/1/2026.
• Vía 2 (DT 6ª): crea un arraigamento extraordinario para quen estaba en España antes do 1/1/2026 e non presentou asilo.

2) Novo requisito importante: 5 meses de permanencia previa para ambas as vías

Establécese que debes ter permanecido en España de forma ininterrompida durante os 5 meses anteriores á solicitude.

3) Documentación de identidade: esíxese copia completa e “en vigor”

Esíxese copia completa do pasaporte en vigor ou, alternativamente, cédula de inscrición ou título de viaxe en vigor recoñecidos como válidos en España.

4) Endurécese a “incompatibilidade” con outros trámites de estancia/residencia

Incorpórase que a persoa solicitante non sexa titular dunha estancia ou residencia e non figure como parte interesada en procedementos de concesión, prórroga, renovación ou modificación de autorizacións de estancia ou residencia.

5) Traballo provisional: mantense e concrétase mellor

• Desde a admisión a trámite, habilítase provisionalmente para residir e traballar (por conta allea e propia) ata a resolución.
• A comunicación debe indicar que habilita para traballar.
• A eficacia da autorización definitiva retrotráese ao momento da solicitude.
• Se hai traballo por conta allea, débese informar a persoa empregadora do sentido da resolución.

6) Prazo máximo de 3 meses e silencio negativo expreso

Fíxase un prazo máximo de 3 meses e establécese silencio administrativo desestimatorio se non hai resolución dentro do prazo.

7) Antecedentes penais: máis matices, máis “portas” se o certificado non chega

• Solicitaranse de oficio os antecedentes penais de España e das bases da UE.
• Pode eximirse a achega do certificado do terceiro país nalgúns supostos (por exemplo, cinco anos en España ou xa acreditados sen saír do país).
• Se o certificado non chega: despois dun mes, a Administración solicitaráno de oficio; se tampouco chega, poderase presentar unha declaración responsable (cunha posible revisión posterior).

8) Expulsión/devolución: arquivo e revogación en casos concretos (se procede)

O segundo borrador non se refire a “calquera” expulsión ou devolución. Cando fala de “determinadas infraccións”, delimita expresamente os supostos ás infraccións do artigo 53.1.a) e 53.1.b) da Lei orgánica 4/2000 (LOEX):

• Art. 53.1.a) LOEX — Estancia irregular: permanecer en España sen autorización de estancia ou residencia (por exemplo, superar o período de estancia, ou perder/caducar a autorización e continuar no territorio español).
• Art. 53.1.b) LOEX — Traballar sen autorización (cando sexa esixible): realizar unha actividade laboral por conta allea ou propia sen contar coa autorización de traballo correspondente.

Nestes casos, se existe un procedemento de expulsión ou devolución baseado nesas infraccións, a concesión da autorización suporía o arquivo do procedemento e, se procede, a revogación da orde.

Matiz clave: se o expediente de expulsión/devolución se basea noutras causas (infraccións distintas das dos artigos 53.1.a/b, infraccións moi graves, antecedentes penais ou consideracións de orde pública/seguridade), non se pode dar por feito que este efecto de arquivo/revogación opere do mesmo xeito; habería que analizar o motivo xurídico exacto do expediente.

9) Familia: cambia a lóxica (e pode cambiar a quen beneficia)

Céntrase en:

• fillas e fillos menores,
• fillas e fillos maiores con discapacidade que precise apoio ou incapacidade obxectiva,
• ascendentes de primeiro grao conviventes.

Que significa “ascendentes de primeiro grao conviventes” (DT 6ª) e cando se pode utilizar

• Ascendentes de primeiro grao = nai e/ou pai (quen conste legalmente como proxenitor ou proxenitora).
• Conviventes = convivencia real e acreditable (normalmente mediante padrón colectivo ou histórico; e, se fose necesario, reforzada con contrato ou recibos, documentación sanitaria ou educativa co domicilio e informes dos servizos sociais).
• Este criterio funciona como unha “ancoraxe familiar” para a persoa que solicita o arraigamento extraordinario (DT 6ª) cando, ademais, cumpre os requisitos xerais do borrador (presenza antes do 1/1/2026, cinco meses de permanencia previa, identidade en vigor, etc.).

Exemplos claros (casos frecuentes)

1. Ti estás sen permisos e convives coa túa nai ou co teu pai con permisos (residencia legal):
   • Si: poderías encaixar na DT 6ª usando a “ancoraxe” dun ascendente de primeiro grao convivente, sempre que cumpras o resto dos requisitos do borrador.
   • A túa nai ou o teu pai non ten que solicitar esta autorización se xa ten a residencia en vigor.
2. Ti estás sen permisos e convives coa túa nai e/ou co teu pai, e eles tampouco teñen permisos (todas as persoas están en situación irregular):
   • Ti: poderías solicitar a DT 6ª usando a “ancoraxe” dun ascendente convivente, ademais de cumprir os requisitos xerais.
   • A túa nai ou o teu pai: non obteñen automaticamente unha autorización por convivir contigo. Para que os teus ascendentes poidan regularizarse por esta vía, cada persoa tería que presentar a súa propia solicitude e cumprir algunha das ancoraxes previstas para a persoa solicitante (por exemplo, traballo ou intención de traballar, vulnerabilidade ou ter fillas ou fillos menores ao seu cargo).
     • Se a túa nai ou o teu pai convive cunha filla ou cun fillo menor de idade (por exemplo, a túa irmá ou o teu irmán menor): entón si poderían utilizar a ancoraxe de fillas e fillos menores.
     • Se só convive con fillas ou fillos maiores de idade (sen menores e sen discapacidade ou incapacidade): esta “ancoraxe familiar” non lles serviría por si soa; terían que apoiarse no traballo ou na intención de traballar, na vulnerabilidade ou noutro suposto aplicable.

Atención!: a convivencia coa nai ou co pai pode axudarche a encaixar na DT 6ª; pero para que os teus ascendentes obteñan unha autorización, cada expediente decídese individualmente e debe encaixar nos requisitos e ancoraxes do borrador.

10) Menores: tramitación simultánea e orientación á estabilidade

Mantense a solicitude simultánea da autorización para menores xunto coa do proxenitor ou proxenitora ou titor/a, con exencións relevantes e unha orientación reforzada cara á estabilidade.

11) Procedemento: modelo específico na sede e UTEX

Anúnciase un modelo específico, a publicación de follas informativas e unha canle máis estandarizada, con mención á UTEX para comprobacións. UTEX úsase habitualmente para referirse á Unidade de Tramitación de Expedientes de Estranxeiría (unidade técnica de apoio dentro de Estranxeiría), encargada de verificar a documentación, realizar comprobacións e apoiar a tramitación de expedientes (por exemplo, contrastes en bases de datos, revisión de requisitos e coherencia do expediente).

12) Cambios “colaterais” do Regulamento

Tamén se modifican artigos sobre arraigamento social, prórrogas e menores, o que afecta as estratexias alternativas se unha persoa non encaixa na regularización extraordinaria. Exemplos de cambios: (i) no arraigamento social refórzase o papel do informe de integración e a referencia a un limiar do 100 % do IPREM para os medios económicos, ademais de axustes sobre a orixe destes medios; (ii) nas prórrogas de determinados arraigamentos condiciónase a continuidade á procura activa de emprego ou á inscrición (con excepcións xustificadas como enfermidade ou discapacidade); (iii) para menores fíxase un prazo de resolución dun mes e prevese silencio desestimatorio.

Que cambia para as persoas solicitantes de asilo e apatridia (DT 5ª)

1. Corte temporal: solicitude presentada antes do 1/1/2026.
2. Cinco meses de permanencia previa.
3. Identificación en vigor.
4. Traballo provisional desde a admisión a trámite.
5. Posible paralización ou suspensión dos prazos do procedemento de protección internacional mentres se tramita esta vía.

Que cambia para as persoas en situación administrativa irregular (DT 6ª: “arraigamento extraordinario”)

Requisitos comúns

• Estar en España e ter estado aquí antes do 1/1/2026.
• Cinco meses de permanencia ininterrompida previos.
• Identidade en vigor.
• Sen antecedentes (con mecanismos de flexibilidade).

Ademais, cumprir polo menos unha destas “ancoraxes”

1. Traballo ou intención de traballar
   • Por conta allea: contrato ou contratos cunha duración total superior a 90 días nun ano.
   • Por conta propia: declaración responsable.
2. Unidade familiar convivente
   • Menores, maiores con discapacidade ou incapacidade e ascendentes de primeiro grao conviventes.
3. Vulnerabilidade
   • Acreditable mediante os servizos sociais e entidades do Terceiro Sector inscritas como colaboradoras.
   • Apúntase unha presunción de vulnerabilidade na situación administrativa irregular (pendente de concretar na práctica).

Impacto en menores e familias

• Tramitación simultánea para evitar “ocos” administrativos.
• Exencións en determinados supostos (por exemplo, nacemento, permanencia e medios económicos).
• Orientación cara á estabilidade para menores.

Cambios do Regulamento que poden afectar as estratexias alternativas

• Arraigamento social: referencias ao limiar do 100 % do IPREM e ao informe de integración.
• Prórrogas: condiciónanse á procura activa e á inscrición, con excepcións xustificadas.
• Menores: prazo de resolución dun mes e silencio desestimatorio.

Recomendacións prácticas

1. Identidade en vigor: anticipa o risco e planifica a renovación ou as alternativas.
2. Proba da permanencia (cinco meses): reúne evidencias de varias fontes.
3. Antecedentes: documenta os intentos se o país non responde.
4. Intención de traballar: contratos ou un plan de actividade realistas e coherentes.
5. Vulnerabilidade: coordinación cos servizos sociais e co Terceiro Sector acreditado.
6. Prazos e silencio: controla os tres meses e prepara os recursos se procede.

Preguntas frecuentes

Ata cando se podería solicitar? Ata o 30/06/2026 (segundo os borradores).
Poderase traballar mentres se tramita? Si, desde a admisión a trámite, por conta allea ou propia.
Pode unha persoa solicitante de asilo pedir a DT 6ª? Non: a DT 6ª esixe non ter solicitado protección; encaixaría na DT 5ª se cumpre os requisitos.
Que pasa cos menores? Tramitación simultánea e exencións para reforzar a estabilidade.

Conclusión

O segundo borrador afina o deseño e achega máis previsibilidade (vías diferenciadas, traballo provisional e prazos), pero tamén introduce requisitos que poden excluír se non se acredita unha identidade en vigor, cinco meses de permanencia ou a situación respecto dos antecedentes. Para SenValos, o foco debería estar na divulgación veraz e no acompañamento documental estratéxico para evitar perdas de oportunidade por erros evitables.

Podes descargar o documento PDF do segundo borrador facendo clic nesta ligazón.

O Real decreto 180/2026, do 11 de marzo, publicouse no BOE o 12 de marzo de 2026 e entrou en vigor o 13 de marzo de 2026. A súa finalidade é regular o procedemento para recoñecer o dereito á protección da saúde e á atención sanitaria con cargo a fondos públicos das persoas estranxeiras que están en España sen residencia legal, e ampliar tamén a cobertura a determinadas persoas españolas de orixe residentes no exterior durante os seus desprazamentos temporais a España.

A noticia é importante, pero convén explicala ben. Non estamos ante unha fórmula máxica que elimine calquera trámite administrativo dun día para outro. O que fai esta norma é algo distinto e moi relevante: ordenar o procedemento, reducir barreiras burocráticas e reforzar a homoxeneidade do dereito en todo o Estado, despois de anos nos que a aplicación práctica fora desigual segundo o territorio. O propio BOE recoñece expresamente que, tras a reforma estatal de 2018, persistían diferenzas de aplicación e obstáculos administrativos engadidos para moitas persoas migrantes.

Dito de forma clara: o novo real decreto reforza a idea de que a protección da saúde non debe quedar baleira de contido por razóns administrativas, especialmente cando unha persoa vive en España, non ten residencia legal e tampouco dispón doutra cobertura sanitaria pública obrigatoria ou exportable desde outro país. Ese é o eixe da norma e tamén o motivo polo que este cambio pode ter un impacto moi real na vida cotiá de moitas persoas.

Que regula exactamente o Real decreto 180/2026

O artigo 1 do real decreto establece que o seu obxecto é regular o procedemento de recoñecemento do dereito á protección da saúde e á atención sanitaria con cargo a fondos públicos das persoas estranxeiras que, atopándose en España, non teñan residencia legal no territorio español, así como a forma de acreditar os requisitos previstos na Lei 16/2003. Ademais, a exposición de motivos deixa claro que este desenvolvemento regulamentario se aproba sen esixir un mínimo xeral de antigüidade, precisamente para reforzar a efectividade homoxénea do dereito.

Esta precisión importa moito. Durante anos, moitas persoas migrantes atopáronse con interpretacións distintas, esixencias documentais cambiantes ou procedementos pouco claros. Co Real decreto 180/2026, o Estado intenta pechar parte desa inseguridade e fixar unhas regras máis uniformes. Non resolve todos os problemas, pero si ofrece unha base máis sólida para esixir que o dereito se aplique de forma real e non só teórica.

Que cambia na práctica para as persoas estranxeiras sen residencia legal

A principal novidade operativa é a declaración responsable. A persoa solicitante debe presentala ante a administración competente da súa comunidade autónoma ou ante o Instituto Nacional de Xestión Sanitaria. Nesa declaración manifesta, entre outras cuestións, que non dispón doutra cobertura sanitaria pública por unha vía obrigatoria, que non pode exportar ese dereito desde outro país, que non existe unha terceira persoa obrigada ao pagamento e que non ten en vigor un visado de estancia, inscrición no Rexistro de Cidadáns da Unión Europea ou tarxeta de identidade de estranxeiro.

A segunda novidade relevante é que a norma non se limita a recoñecer o dereito ao final do procedemento, senón que prevé un documento provisional acreditativo desde a presentación da solicitude. Isto permite acceder provisionalmente á asistencia sanitaria con cargo a fondos públicos mentres se resolve o expediente. Na práctica, esta medida pode evitar que unha persoa quede desprotexida durante semanas ou meses pola lentitude administrativa.

A terceira cuestión importante é a forma de acreditar a residencia habitual en España. O padrón segue sendo unha vía moi útil, pero non é a única. O real decreto admite outras formas de proba, como certificados de escolarización ou matrícula, documentos emitidos polos servizos sociais, certificados de visitas de profesionais do traballo social en ONG de utilidade pública, facturas de subministracións, inscrición consular, cédula de inscrición ou certificados de centros públicos de migracións. Isto é especialmente valioso para quen ten máis dificultades para empadroarse ou para manter unha documentación administrativa estable.

Tamén é importante o prazo. A resolución debe notificarse nun máximo de tres meses e, se a solicitude foi presentada pola propia persoa interesada e non se responde nese prazo, opera o silencio administrativo positivo. Ademais, unha vez recoñecido o dereito, o documento acreditativo non caduca e mantense vixente ata que a persoa poida acceder á asistencia sanitaria por outra vía.

Que colectivos quedan especialmente protexidos

O real decreto reforza expresamente a atención de varios colectivos vulnerables. Entre eles están as persoas menores de idade, as mulleres embarazadas, as persoas solicitantes de protección internacional ou do estatuto de apatridia, as persoas con protección temporal, as vítimas de violencia de xénero, as vítimas de trata, as vítimas de violencias sexuais e as persoas afectadas por enfermidades de declaración obrigatoria. Tamén contempla expresamente o acceso das mulleres estranxeiras sen residencia legal á interrupción voluntaria do embarazo conforme á normativa vixente.

Este punto é especialmente relevante no traballo social e comunitario, porque moitas veces a maior vulnerabilidade non está só na falta de documentación, senón na suma de factores que agravan a exclusión: infancia, embarazo, violencia, explotación ou barreiras lingüísticas e administrativas. A nova regulación non elimina eses riscos, pero si fortalece o marco para que a atención sanitaria non quede bloqueada por interpretacións restritivas.

Como era a situación en Galicia antes deste real decreto

En Galicia, este cambio non parte de cero. A Lei 8/2008, de saúde de Galicia, xa recoñece que o dereito á protección da saúde e á atención sanitaria con cargo a fondos públicos e de cobertura universal se garante a todas as persoas que residan nos concellos galegos. A propia lei engade, ademais, que esa protección tamén se garante ás persoas menores e ás mulleres xestantes que non estean incluídas nese réxime xeral de residencia.

Porén, esa formulación xeral conviviu durante anos cunha práctica máis complexa para as persoas estranxeiras en situación administrativa irregular. Tras as restricións estatais de 2012, Galicia publicou a Resolución do 31 de agosto de 2012 que difundía a instrución sobre a prestación de asistencia sanitaria a persoas sen condición recoñecida de aseguradas ou beneficiarias polo INSS ou o ISM. Nese contexto, a Xunta promoveu o Programa galego de protección social da saúde pública, pensado para quen quedaba fóra do recoñecemento ordinario estatal e non podía acollerse a outras vías.

Esa instrución galega xa contemplaba que as persoas estranxeiras non rexistradas nin autorizadas como residentes en España que se atopasen en Galicia, sen outra cobertura pública nin posibilidade de exportala desde o seu país de procedencia, puidesen recibir asistencia sanitaria en varias modalidades. Entre elas estaban a atención de urxencia por enfermidade grave ou accidente, a asistencia durante o embarazo, o parto e o posparto, a atención ás persoas menores de 18 anos, así como supostos vinculados á protección internacional ou á trata.

A práctica previa do Sergas: un sistema propio con categorías diferenciadas

O propio manual de preguntas frecuentes do Sergas, actualizado en febreiro de 2024, explicaba que en Galicia a protección da saúde e a atención sanitaria destas persoas se tramitaba a través de tres vías ou modalidades: o Programa galego de protección social da saúde pública, a modalidade de menores estranxeiros e a de mulleres embarazadas estranxeiras. Ese documento tamén sinalaba que o programa galego daba acceso á carteira común básica, suplementaria e de servizos accesorios, así como á carteira complementaria de Galicia cando existise.

Ese mesmo manual lembraba que, tras a adaptación galega posterior ao Real decreto lei 7/2018, se reduciu a antigüidade mínima de empadroamento esixida, pasando a requirirse o padrón nun concello galego e acreditar a residencia en España cunha antigüidade mínima de 90 días; ademais, eliminouse o requisito de rendas, fixouse unha achega farmacéutica do 40 % e mantívose que a acollida ao programa debía renovarse cada dous anos. É dicir, Galicia xa articulara unha resposta propia, pero seguía funcionando mediante un esquema autonómico específico, con requisitos e circuítos administrativos diferenciados.

Que cambia agora en Galicia co Real decreto 180/2026

Aquí está a clave do artigo. O novo real decreto estatal non borra sen máis todo o anterior, pero si introduce un marco común máis garantista que Galicia debe aplicar. E ese novo marco estatal constrúese sobre unha lóxica distinta á dalgúns filtros que funcionaran na práctica autonómica: non esixe un mínimo xeral de antigüidade, permite acreditar a residencia habitual por vías máis flexibles, impón a entrega dun documento provisional desde a solicitude e establece silencio administrativo positivo se non se resolve no prazo.

Por iso, en Galicia, a entrada en vigor do Real decreto 180/2026 debe lerse como un reforzo do dereito e como unha chamada a revisar a práctica previa alí onde resulte máis restritiva que a nova regulación estatal. Dito de forma sinxela: se o sistema galego viña funcionando mediante programas ou modalidades especiais con filtros concretos, agora eses circuítos deberán interpretarse conforme a un estándar estatal máis protector. En caso de choque entre unha práctica máis restritiva e a nova norma estatal, o razoable é esixir a aplicación do réxime máis garantista fixado polo real decreto.

Ademais, a documentación oficial do Sergas que hoxe segue accesible para a cidadanía continúa reflectindo ese modelo previo de modalidades e programa galego, baseado na actualización de 2024. Isto suxire que, en Galicia, pode ser necesaria unha adaptación operativa e comunicativa para que o funcionamento real do sistema se aliñe plenamente coa nova regulación estatal.

Que convén explicar con claridade ás persoas migrantes en Galicia

A mensaxe útil, clara e responsable sería esta: si, o novo real decreto mellora de forma importante o acceso á sanidade pública para persoas estranxeiras sen residencia legal, tamén en Galicia, pero segue sendo importante facer ben a solicitude e conservar a documentación presentada. Non abonda con repetir que «xa hai sanidade universal» se despois a persoa non sabe que pedir, que documentos levar ou que facer se lle poñen obstáculos.

En Galicia, convén actuar con criterio. Primeiro, é importante reunir a documentación de identidade dispoñible e calquera proba de residencia habitual en España ou en Galicia. Segundo, se existe dificultade co padrón, debe lembrarse que o real decreto permite outras formas de acreditación. Terceiro, desde o momento en que se presenta a solicitude debe pedirse o documento provisional acreditativo, porque ese documento é clave para acceder provisionalmente á asistencia sanitaria mentres se resolve o expediente. E cuarto, se non hai resposta en tres meses, o silencio administrativo é positivo cando a solicitude a presenta a propia persoa interesada.

Tamén convén ter presente que algunhas persoas procedentes de determinados países poden necesitar acreditar que non poden exportar o dereito sanitario desde o seu país de orixe ou procedencia. Ese detalle pode ser decisivo nalgúns expedientes e, polo tanto, merece un acompañamento adecuado para evitar erros que despois atrasen o acceso real ao sistema.

O que significa esta reforma no fondo

Máis alá do procedemento, o Real decreto 180/2026 ten un valor político e social evidente. Recoñece que a saúde pública non pode sosterse sobre un modelo de exclusión sanitaria para quen xa vive no noso país e forma parte da comunidade, aínda que a súa situación administrativa non estea regularizada. Tamén recoñece que a desigualdade territorial e as barreiras burocráticas terminan afectando non só as persoas migrantes, senón tamén a coherencia do propio sistema público de saúde.

Nun territorio como Galicia, onde xa existían ferramentas autonómicas previas, o reto agora non é comezar desde cero, senón adaptar a práctica para que o dereito se exerza con máis claridade, menos arbitrariedade e menos obstáculos. Ese será o verdadeiro termómetro da reforma: non só o que di o BOE, senón como se atende as persoas no centro de saúde, como se tramitan as solicitudes e como se responde cando alguén necesita asistencia e non encaixa facilmente nos circuítos administrativos tradicionais.

Conclusións

Desde a ONGD SenValos valoramos positivamente calquera avance normativo que contribúa a facer efectivo o dereito á saúde das persoas migrantes e doutros colectivos en situación de vulnerabilidade. A publicación do Real decreto 180/2026 vai nesa dirección: achega máis seguridade xurídica, reduce barreiras e pode axudar a que o acceso á atención sanitaria pública dependa menos do territorio, do criterio de cada oficina ou da capacidade individual de cada persoa para enfrontarse soa a procedementos complexos.

Ao mesmo tempo, convén ser rigorosas e rigorosos. O cambio normativo é importante, pero a súa eficacia real dependerá de como se aplique en cada comunidade autónoma e, no caso de Galicia, de como se adapte a práctica previa do Sergas ao novo marco estatal. Por iso será fundamental seguir de preto as instrucións, criterios e actualizacións administrativas que se publiquen nas próximas semanas ou meses.

Se es unha persoa migrante e tes dúbidas sobre como solicitar este dereito en Galicia, ou se formas parte dunha entidade social, dun servizo comunitario ou dun equipo profesional que acompaña a poboación migrante, buscar orientación a tempo pode evitar moitos bloqueos. Comprender ben a documentación necesaria, saber que facer se non existe un padrón actualizado ou identificar cando debe entregarse o documento provisional pode marcar a diferenza entre ter un dereito recoñecido só no papel ou poder exercelo de verdade.

A regularización extraordinaria prevista para 2026 pode converterse nunha das medidas máis relevantes en materia de estranxeiría dos últimos anos en España. Para miles de persoas migrantes en situación administrativa irregular, este proceso pode abrir unha vía real cara á residencia e ao traballo. E para profesionais da intervención social, pode supoñer unha ferramenta clave para orientar mellor, previr erros e acompañar expedientes con maior seguridade.

Desde SenValos fomos adiantando información nos últimos meses sobre os anteriores borradores desta futura norma, precisamente porque eramos conscientes da enorme importancia que pode ter para moitas persoas e familias. Neste artigo intentamos concentrar de forma clara e ordenada as últimas novidades que coñecemos ata agora, a partir do último borrador que transcendeu e do contexto institucional actual. Todo apunta a que o seguinte paso debería ser xa a aprobación e publicación do texto definitivo nos próximos días, o que permitirá coñecer con exactitude todos os detalles da nova regulación e publicalos coa precisión que merece unha cuestión tan sensible.

Convén deixar isto claro desde o principio: aínda falamos dun proceso previsto, non dunha norma xa plenamente pechada e publicada con todos os seus efectos definitivos. Isto obriga a actuar con prudencia. Pero tamén obriga a estar preparadas e preparados, porque se a aprobación se produce en breve, a marxe para reaccionar ben pode ser curta.

Que é a regularización extraordinaria de 2026 e por que é tan importante

A idea central desta regularización extraordinaria é ofrecer unha saída legal a persoas estranxeiras que xa viven en España e que, por diferentes razóns, non puideron acceder a unha autorización ordinaria de residencia. Non se trata simplemente dun axuste técnico. Estamos ante unha medida que, se se aproba nos termos máis parecidos ao último borrador coñecido, pode ter un impacto moi importante na vida cotiá de miles de persoas.

A finalidade parece clara: reducir situacións de irregularidade prolongada, facilitar a integración social e laboral e recoñecer unha realidade que xa existe nos barrios, nas escolas, nos empregos informais e nas redes comunitarias de todo o país. Noutras palabras, non se trata de atraer nova migración, senón de dar resposta a persoas que xa están aquí, que xa forman parte da nosa sociedade e que necesitan unha vía legal estable.

As dúas grandes vías que prevé o último borrador

Segundo o último borrador coñecido, a futura regularización extraordinaria articularíase a través de dous grandes camiños.

Por unha banda, aparecería unha vía específica para persoas que solicitaron protección internacional ou asilo antes do 1 de xaneiro de 2026 e cuxa solicitude ou recurso aínda non se resolvese. Por outra, crearíase un novo arraigo extraordinario para persoas que xa estaban en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e que non presentasen unha solicitude de asilo.

Esta distinción é moi importante. Ata agora, moitas persoas quedaban atrapadas nunha especie de limbo: nin podían regularizarse facilmente polas vías ordinarias nin atopaban unha saída clara tras longos períodos de espera. O novo deseño intenta responder precisamente a esa realidade.

A novidade máis relevante: autorización provisional para residir e traballar

Un dos aspectos máis importantes do borrador é que a mera admisión a trámite da solicitude podería levar aparellada unha autorización provisional de residencia e traballo, tanto por conta allea como por conta propia, mentres se resolve o expediente.

Este punto pode marcar unha diferenza enorme. Na práctica, significaría que a persoa non tería que esperar ao final do procedemento para comezar a saír da economía mergullada ou para poder acceder a un emprego formal. Para moitas familias, isto pode traducirse en algo tan básico e decisivo como estabilidade, ingresos legais, cotización, acceso máis seguro a alugueiros e menor exposición aos abusos laborais.

O borrador tamén prevé un prazo máximo de resolución de tres meses. Haberá que ver se ese prazo se mantén no texto definitivo e, sobre todo, como se aplica na práctica administrativa. Pero, sobre o papel, é unha previsión relevante.

Quen podería solicitar o arraigo extraordinario

O novo arraigo extraordinario, segundo o borrador, estaría pensado para persoas estranxeiras que se atopen en España antes do 1 de xaneiro de 2026, que non sexan titulares dunha autorización de estancia ou residencia e que tampouco estean tramitando outra vía ordinaria de regularización.

Ademais, a persoa tería que acreditar determinados requisitos básicos. Entre eles, previsiblemente, identidade documental, ausencia de antecedentes penais relevantes e permanencia continuada en España durante un período determinado anterior á solicitude.

Xunto a eses requisitos xerais, o borrador formula que a persoa interesada tería que acreditar polo menos unha destas situacións.

A primeira: ter traballado en España ou ter intención de traballar, xa sexa mediante unha oferta, un contrato ou o proxecto dunha actividade por conta propia.

A segunda: convivir en España coa súa unidade familiar, especialmente cando haxa fillas ou fillos menores de idade, descendentes con discapacidade que precisen apoio ou ascendentes de primeiro grao.

A terceira: atoparse en situación de vulnerabilidade acreditada polas entidades competentes.

Este último punto pode ser especialmente importante para o traballo social e para as entidades do terceiro sector. Non todo expediente se sostén só con contratos ou con probas laborais. Moitas persoas chegan a estes procedementos desde contextos de exclusión residencial, precariedade severa, violencia, sobrecarga familiar ou fraxilidade social. Que a vulnerabilidade poida ter un peso propio na futura norma é unha cuestión moi relevante.

Que pode pasar coas persoas solicitantes de asilo

A segunda gran vía prevista no borrador afecta as persoas que solicitaron protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026. Trátase dun colectivo especialmente importante porque nos últimos anos moitas persoas permaneceron durante longos períodos dentro do circuíto de asilo, sen unha solución definitiva e sen saber ben que estratexia seguir.

O borrador parece abrir para elas unha vía específica de acceso á regularización, tamén con habilitación provisional para traballar desde a admisión a trámite. Ademais, prevé que a presentación desta solicitude poida suspender determinados prazos dentro do procedemento de protección internacional.

Isto obriga a ser prudentes. Non todos os casos son iguais. Haberá persoas para as que esta vía poida ser conveniente e outras para as que quizais non sexa a mellor opción, en función do seu expediente, dos seus recursos pendentes, da súa situación familiar ou das súas posibilidades por outras vías de estranxeiría. Precisamente por iso, o acompañamento técnico e social seguirá sendo fundamental.

A importancia da unidade familiar e da protección de menores

Outro dos elementos relevantes do borrador é que parece prestar especial atención á unidade familiar. Prevese a posibilidade de tramitar autorizacións vinculadas para fillas e fillos menores de idade, e tamén certas flexibilizacións cando entren en xogo menores ou persoas con discapacidade que precisen apoio.

Isto ten moito valor. Unha regularización que só resolva a situación dunha persoa adulta, deixando o resto da unidade familiar na incerteza, sería insuficiente. Se a nova norma consolida esta visión máis familiar e máis social, pode evitar moitas situacións inxustas.

Como se podería presentar a solicitude

Segundo a información que se foi coñecendo, poderían habilitarse varias vías de presentación, incluíndo non só as canles administrativas habituais, senón tamén puntos específicos en oficinas de Correos ou da Seguridade Social.

Sobre isto convén ser moi claros. Que existan máis xanelas non significa que o procedemento vaia ser sinxelo. Ao contrario. Un expediente de regularización extraordinaria pode requirir probas de permanencia, revisión de antecedentes, acreditación da identidade, valoración da vulnerabilidade, documentación familiar e unha lectura estratéxica do caso. Presentar mal unha solicitude pode provocar requirimentos, atrasos, arquivos ou mesmo denegacións.

Por iso, aínda que a futura norma poida ter un enfoque máis accesible, seguirá sendo moi importante contar cun apoio adecuado, especialmente nos casos máis complexos.

Que sabemos e que aínda non sabemos

Sabemos bastante máis que hai uns meses, pero aínda non o sabemos todo. E esa é a realidade. O último borrador permite anticipar a estrutura xeral do proceso, os perfís que poderían beneficiarse e varios dos seus efectos máis relevantes. Porén, ata que o texto definitivo non se aprobe e publique, non se pode afirmar con total seguridade cal será a redacción final, que documentos exactos se esixirán nin como se interpretarán algúns requisitos clave.

Por iso, desde SenValos quixemos facer algo moi concreto: ofrecer unha explicación comprensible, seria e útil das últimas novidades que coñecemos, sen vender certezas falsas nin crear expectativas irreais. E tamén por iso entendemos que o momento decisivo xa está moi preto. Se nos próximos días se aproba e publica a norma definitiva, poderemos analizar por fin o texto pechado, estudar os seus detalles artigo por artigo e explicar con precisión quen pode acollerse, como debe facelo e que precaucións hai que ter.

Que convén facer desde agora

Para as persoas migrantes que poderían beneficiarse desta regularización, este é o momento de comezar a ordenar a documentación dispoñible: probas de presenza en España, pasaporte ou documento de identidade, xustificantes de convivencia, documentos familiares, informes sociais, contratos ou promesas de emprego e calquera outro documento que axude a acreditar arraigo, vulnerabilidade ou traxectoria vital.

Para profesionais do traballo social, da mediación, da acollida ou da intervención comunitaria, este é o momento de identificar perfís potenciais, revisar os casos con tempo e evitar improvisacións cando se publique a norma.

E para entidades como SenValos, este proceso volve confirmar algo esencial: a información clara, rigorosa e comprensible pode cambiar vidas. En estranxeiría, unha mala información pode afundir un expediente. Unha boa orientación, en cambio, pode abrir unha oportunidade real.

En canto coñezamos o texto definitivo da regularización extraordinaria 2026 en España, publicaremos unha análise actualizada con todos os detalles prácticos da nova norma.

Nos últimos días coñeceuse un cambio moi relevante para moitas persoas venezolanas en España: o Goberno deixará de conceder de forma sistemática os permisos de residencia por razóns humanitarias que, desde 2018, funcionaran como unha saída habitual para quen solicitaba asilo e recibía unha denegación. Segundo a información publicada, este cambio comezará a aplicarse a partir de xuño de 2026.

Agora ben, convén dicilo con precisión. Non estamos ante a desaparición do artigo 37.b da Lei de Asilo nin ante a derrogación do réxime de razóns humanitarias no Regulamento de Estranxeiría. O Regulamento vixente segue contemplando a autorización de residencia temporal por razóns humanitarias para as persoas ás que Interior autorice a permanencia en España conforme aos artigos 37.b) e 46.3 da Lei 12/2009, e a propia web oficial do Ministerio segue describindo esta autorización como unha residencia temporal prorrogable por períodos dun ano. O que se anunciou é, polo de agora, un cambio de criterio administrativo e de práctica xeral, non unha supresión formal publicada no BOE desa base xurídica.

Por iso, a pregunta non é só que cambia para quen chegue a partir de agora, senón tamén que pode pasar coas persoas venezolanas que xa están en España, que xa solicitaron asilo, que xa teñen razóns humanitarias ou que están tentando atopar outra vía de regularización. E aquí hai que falar claro: non todas as situacións son iguais.

1. Persoas venezolanas que aínda teñen a súa solicitude de asilo en trámite

Se unha persoa venezolana ten o asilo aínda pendente de resolución, polo momento segue sendo solicitante de protección internacional. Isto importa moito porque o Regulamento de Estranxeiría establece que non se pode solicitar un arraigo mentres a persoa siga sendo solicitante de protección internacional, nin tampouco se computa, con carácter xeral, o tempo de permanencia en España durante a tramitación desa solicitude ata que exista unha resolución firme na vía administrativa e, se é o caso, xudicial.

Isto significa que non é correcto dicir que calquera persoa co asilo en trámite terá automaticamente unha saída por arraigo se máis adiante recibe unha denegación. Dependerá do momento procesual, da data da resolución firme e dos requisitos concretos de cada vía.

Dito isto, aquí hai unha matización importante. O Goberno anunciou en xaneiro unha regularización extraordinaria para persoas estranxeiras que xa viven en España. Segundo a información oficial difundida pola Moncloa, poderán acollerse aquelas que acrediten polo menos cinco meses de residencia antes do 31 de decembro de 2025, carezan de antecedentes penais e, ademais, tamén poderán beneficiarse quen presentase a súa solicitude de protección internacional antes desa mesma data. O Executivo explicou igualmente que a admisión a trámite permitiría traballar provisionalmente e que as fillas e fillos menores en España poderían regularizarse á vez.

Polo tanto, para unha parte das persoas venezolanas co asilo en trámite, a regularización extraordinaria podería converterse na saída máis importante de 2026, sempre que finalmente se aprobe e se publiquen os seus termos definitivos. A data do 5 de abril de 2026, o propio Goberno segue falando dun proceso pendente de aprobación definitiva, aínda que mantén que o seu calendario continúa en marcha.

2. Persoas venezolanas cuxa solicitude de asilo xa foi denegada

Aquí tamén convén afinar moito. O Regulamento vixente inclúe unha disposición transitoria quinta que permite solicitar unha autorización de residencia por arraigo a determinadas persoas que quedaron en situación irregular tras unha resolución firme denegatoria ou desestimatoria da súa solicitude de protección internacional, pero esta vía só resulta aplicable, conforme ao réxime transitorio actualmente vixente, a quen quedase nesa situación antes do 20 de maio de 2025. Ademais, esa disposición non vale para todo o mundo nin de forma inmediata: esixe que a persoa permanecese en España polo menos seis meses en situación irregular antes de presentar a solicitude.

Agora ben, xunto a esa transitoria do Regulamento xa vixente, nos borradores da regularización extraordinaria de 2026 estase contemplando outra disposición transitoria quinta diferente, pensada especificamente para persoas solicitantes de protección internacional. Segundo a información pública dispoñible sobre esa tramitación, esta futura vía podería beneficiar quen presentase a súa solicitude de asilo antes do 1 de xaneiro de 2026, mesmo aínda que non encaixase na disposición transitoria quinta actualmente vixente do Regulamento. Para moitas persoas venezolanas isto sería especialmente relevante, porque permitiría abrir unha vía de regularización extraordinaria vinculada á súa condición de solicitantes de asilo, sen esixirlles en principio o mesmo encaixe que hoxe pide a transitoria vixente para denegacións firmes anteriores ao 20 de maio de 2025. Dito de forma sinxela: se ese borrador se aproba en termos similares, podería ofrecer unha saída importante a moitas persoas venezolanas solicitantes de asilo que hoxe quedarían fóra da disposición transitoria quinta do Regulamento actualmente en vigor.

3. Persoas que xa teñen concedidas razóns humanitarias

Este é un dos puntos máis delicados. As persoas que xa dispoñen dunha autorización de residencia por razóns humanitarias seguen hoxe amparadas por unha autorización válida, con permiso para residir e traballar, e a información oficial do Ministerio indica que estas autorizacións e as súas prórrogas teñen unha vixencia dun ano.

O problema aparece cando se formula o salto a unha autorización ordinaria máis estable. Aquí hai que corrixir unha idea que se está repetindo moito: o Regulamento vixente non permite solicitar a modificación do artigo 191 desde as autorizacións de residencia por circunstancias excepcionais do artigo 128.1, entre as que se atopan precisamente as autorizacións por razóns humanitarias vinculadas á Lei de Asilo. O artigo 191.7 do Regulamento exclúeo expresamente.

Dito de forma sinxela: ter razóns humanitarias non significa que hoxe exista unha porta aberta e clara para «modificar» automaticamente a unha residencia e traballo ordinaria por esa vía. Ese é precisamente un dos grandes problemas xurídicos do momento.

4. O grupo con máis incerteza: persoas con razóns humanitarias que non estean traballando e dependan de renovacións anuais

Este é probablemente o colectivo máis exposto. Hai moitas persoas venezolanas que levan tempo en España, que foron encadeando prórrogas anuais da súa autorización humanitaria e que non puideron consolidar unha situación máis estable. Nalgúns casos non teñen contrato; noutros traballan en condicións precarias; noutros, simplemente, non encaixan nas vías ordinarias previstas pola normativa.

Neste momento, a transición aplicable a todas estas persoas non está definida expresamente co grao de detalle que sería desexable, o que fai prematuro afirmar que todas acabarán en situación irregular. O máis preciso é dicir que existe un risco real de inseguridade xurídica para quen dependía dunha dinámica de renovacións e non ten fácil acceso a outras vías.

Tampouco parece, en principio, que o arraigo de segunda oportunidade resolva este problema na maioría dos casos, porque ese arraigo esixe ter sido titular dunha autorización de residencia que non fose concedida por circunstancias excepcionais. E as razóns humanitarias son, precisamente, unha autorización por circunstancias excepcionais.

5. Persoas venezolanas que cheguen a partir de agora

Para quen chegue a España a partir de agora, o escenario será máis difícil. Se deixa de aplicarse de forma xeneralizada a práctica que viña permitindo conceder razóns humanitarias tras a denegación do asilo, xa non existirá esa expectativa case automática que durante anos funcionou na práctica para moitas persoas venezolanas. Iso obrigará a buscar outras vías de regularización, que adoitan ser máis lentas, máis esixentes e máis incertas.

Ademais, as vías ordinarias de arraigo esixen, con carácter xeral, dous anos de permanencia continuada e, no caso de quen foi solicitante de protección internacional, o tempo de tramitación do asilo non se computa ata que exista unha resolución firme. Isto pode alongar moito os prazos reais de acceso a unha autorización por arraigo.

O que revela esta situación

Convén non perder de vista o contexto humano. ACNUR segue describindo a situación de Venezuela como unha crise de desprazamento de enorme magnitude e sinala que preto de 7,9 millóns de persoas saíron do país buscando protección e unha vida mellor. Ese contexto axuda a entender por que España abriu desde 2018 unha vía humanitaria que beneficiou centos de miles de persoas venezolanas.

Por iso, o debate non debería limitarse a se cambia ou non un procedemento. A cuestión de fondo é outra: se se reduce unha vía que na práctica funcionara como resposta masiva a unha crise prolongada, as alternativas deben estar claras, ser accesibles e ofrecer seguridade xurídica real. Cando iso non sucede, o risco non é só administrativo. O risco é empurrar moitas persoas e familias a un novo período de incerteza.

Que convén facer agora

O máis importante neste momento é non actuar por rumores. Cada caso necesita unha revisión individual: data de entrada en España, situación do expediente de asilo, vixencia da autorización actual, antecedentes, empadroamento, vínculos familiares, traballo e posibilidade ou non de encaixar na regularización extraordinaria se finalmente se aproba.

Tamén convén reunir canto antes toda a documentación que poida resultar útil: empadroamento, pasaporte, resolucións de asilo, tarxetas, vida laboral, contratos, certificados de antecedentes, informes dos servizos sociais, documentación médica ou escolar de menores e calquera proba de permanencia en España. En 2026, a diferenza entre poder defender unha vía de regularización ou quedar fóra pode estar, literalmente, en como se acredita cada data e cada circunstancia.

Unha idea final

A data do 5 de abril de 2026, o máis honesto é dicir isto: si, o escenario estase endurecendo para moitas persoas venezolanas, pero aínda non está todo pechado nin todo perdido. Hai situacións con saída, outras con moita incerteza e outras que dependen de que a regularización extraordinaria chegue finalmente a aprobarse nos termos anunciados.

Nun momento así, a prudencia xurídica non é alarmismo. É responsabilidade.

O proceso de regularización extraordinaria de 2026 xa está en marcha e os concellos van ter un papel importante. Non porque resolvan as solicitudes, xa que iso corresponde á Administración do Estado, senón porque moitas persoas acudirán primeiro ao seu concello para pedir información, empadroarse, demostrar a convivencia, acreditar a escolarización das súas fillas e fillos ou buscar apoio social.

Para o persoal municipal, isto significa algo moi concreto: haberá que ofrecer información sinxela, identificar ben quen pode acollerse ao proceso, orientar sobre a documentación básica e evitar erros que poden atrasar ou complicar a solicitude. O Real decreto publicouse o 15 de abril de 2026. A vía telemática abriuse o 16 de abril. A vía presencial comeza o 20 de abril, aínda que a cita previa tamén se abre desde o 16 de abril. O prazo xeral para presentar a solicitude remata o 30 de xuño.

O primeiro que debe saber o persoal dos concellos

Esta regularización está pensada para dous grupos moi concretos:

1. Persoas solicitantes de protección internacional que presentasen a súa solicitude antes do 1 de xaneiro de 2026.
2. Persoas en situación administrativa irregular que chegasen a España antes do 1 de xaneiro de 2026.

Ademais, hai dous requisitos xerais para ambas as vías:

• Estar en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e acreditar unha permanencia continuada de polo menos cinco meses no momento da solicitude.
• Carecer de antecedentes penais e non supoñer unha ameaza para a orde pública, a seguridade pública ou a saúde pública.

Aquí convén transmitir unha mensaxe clara desde os servizos municipais: non se trata dun proceso aberto para calquera persoa estranxeira, senón para quen encaixe neses supostos concretos. De feito, a propia información oficial indica que non está pensado para persoas que xa teñen unha autorización en vigor ou en renovación, nin para quen está baixo protección temporal por Ucraína, nin para persoas apátridas, que teñen os seus propios procedementos.

Que papel teñen os concellos neste proceso

O concello non concede a autorización, pero si pode ser decisivo para que a persoa chegue ben preparada ao trámite. Na práctica, o seu papel pode concentrarse en seis funcións:

1. Ofrecer unha primeira orientación correcta

Moitas persoas non saberán se deben acudir á vía de asilo ou á vía de situación irregular. Nese punto, o primeiro filtro municipal é esencial.

2. Axudar a identificar a proba de permanencia

A persoa deberá demostrar que estaba en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e que permaneceu aquí polo menos cinco meses seguidos antes de presentar a solicitude. A información oficial admite calquera proba válida en dereito que permita identificar a persoa.

Neste punto, os concellos adoitan ser clave porque poden existir documentos municipais útiles, como certificados de empadroamento, informes ou rexistros administrativos, segundo cada caso.

3. Facilitar documentación sobre convivencia ou escolarización

Na vía do arraigo extraordinario por unidade familiar, haberá que acreditar o vínculo familiar e a convivencia. E cando haxa menores, pode ser necesario xustificar a súa escolarización.

4. Activar os servizos sociais cando haxa vulnerabilidade

Nos supostos de vulnerabilidade, a folla informativa esixe un certificado da autoridade competente ou dunha entidade colaboradora que acredite esa situación. O propio modelo EX-32 indica que ese certificado pode proceder das entidades competentes en asistencia social ou de entidades do Terceiro Sector inscritas no Rexistro Electrónico de Colaboradores de Estranxeiría.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

Isto significa que os servizos sociais municipais poden ter un papel importante, sempre que sexan o órgano competente nese territorio.

5. Explicar ben as canles de presentación

Moita xente acudirá ao concello só para preguntar «onde se presenta?». Convén ter esa resposta moi clara.

6. Derivar cando o caso sexa complexo

Se hai problemas de identidade, antecedentes penais do país de orixe, unha unidade familiar complexa ou dúbidas sobre outras vías de regularización máis axeitadas, derivar a persoa a asesoramento especializado ou a entidades colaboradoras será a opción máis prudente.

Requisitos para persoas solicitantes de asilo

As persoas solicitantes de protección internacional poden acollerse se presentaron a súa solicitude antes do 1 de xaneiro de 2026. Para este grupo, a documentación básica inclúe:

• Modelo oficial EX-31.
  https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf
• Copia completa do pasaporte, aínda que estea caducado, ou cédula de inscrición ou título de viaxe recoñecido en España.
• Certificado de antecedentes penais do país ou países onde residise durante os cinco anos anteriores á entrada en España.
• Documento que acredite ter presentado a solicitude de protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026.
• Documento que acredite a permanencia en España durante polo menos cinco meses continuados antes da solicitude.
• Xustificante do pagamento da taxa.
  https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052

Para o persoal municipal, a idea máis importante é esta: se a persoa xa era solicitante de asilo antes desa data, non ten que demostrar ademais traballo, familia ou vulnerabilidade. Esa esixencia adicional aparece na vía de situación irregular, non na vía específica para solicitantes de protección internacional. Isto facilita moito a orientación inicial.

Requisitos para persoas en situación administrativa irregular

As persoas en situación irregular acceden pola Disposición adicional 21ª, co modelo EX-32. Ademais dos requisitos xerais, deben acreditar polo menos un destes tres supostos:
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf

• Ter traballado por conta allea ou por conta propia durante a súa permanencia en España, ou acreditar a intención de traballar mediante unha oferta de emprego ou unha declaración responsable para unha actividade por conta propia.
• Permanecer en España xunto coa súa unidade familiar, formada por fillas e fillos menores, fillas e fillos maiores con discapacidade ou ascendentes de primeiro grao conviventes.
• Estar en situación de vulnerabilidade, acreditada mediante certificación da autoridade competente en asistencia social.

Este punto é moi importante para a atención municipal: estar en situación irregular non abonda por si só. A persoa ten que encaixar, ademais, nunha desas tres situacións.

Documentación segundo cada suposto

A) Si acredita actividad laboral

Debe achegar:

• Modelo EX-32.
  https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf
• Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
• Certificado de antecedentes penais.
• Documentación do traballo realizado ou da oferta de traballo.
  O propio formulario engade que tamén se pode achegar unha declaración responsable se a intención é traballar por conta propia.

B) Se acredita unidade familiar

Debe achegar:

• Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
• Certificado de antecedentes penais.
• Documentación do vínculo familiar.
• Documentación da convivencia coa unidade familiar.
• Xustificante da taxa.
  https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052

O formulario engade que deberá xustificarse a escolarización dos menores ou das persoas maiores con discapacidade coas que convive.

C) Se acredita vulnerabilidade

Debe achegar:

• Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
• Certificado de antecedentes penais.
• Documentación de permanencia no territorio nacional.
• Certificado de vulnerabilidade da autoridade competente ou entidade colaboradora.
• Xustificante da taxa.
  https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052

Como poden regularizar tamén as súas fillas e fillos

Este é un dos puntos máis relevantes para os concellos, porque moitas consultas van xirar arredor das persoas menores de idade.

A documentación oficial prevé que, cando a persoa solicitante teña fillas ou fillos menores de idade, ou maiores con discapacidade que precisen apoio, poida solicitar simultaneamente unha autorización de residencia para eles conforme aos artigos 159 e 160 do Regulamento de Estranxeiría. Ambas as solicitudes resolveranse conxuntamente.

Se a persoa menor naceu en España

Aplícase o artigo 159. A norma xeral indica que a autorización se pode solicitar para menores nacidos en España fillos de proxenitores estranxeiros con residencia e que ten unha duración de cinco anos. Normalmente debe solicitarse dentro dos seis meses seguintes ao nacemento ou desde que o proxenitor accede á residencia. Nesta regularización extraordinaria, esa esixencia flexibilízase: non se aplica o límite dos seis meses.

Se a persoa menor non naceu en España

Aplícase o artigo 160. Durante este proceso extraordinario flexibilízanse requisitos moi importantes: non se esixe a permanencia previa de dous anos nin acreditar os medios económicos e a vivenda adecuada que normalmente se esixen na reagrupación.

Que debe saber o persoal municipal

En termos sinxelos:
se a nai, o pai ou a persoa titora presenta a regularización extraordinaria, pode tramitar á vez a residencia das súas fillas e fillos menores. Neste proceso suavizáronse os requisitos precisamente para protexer mellor a infancia. O propio real decreto salienta que estas autorizacións para menores poden concederse cunha vixencia de cinco anos e atendendo ao interese superior da persoa menor.

Canles para presentar a solicitude

A solicitude pódese presentar por dúas vías: telemática e presencial.

Vía telemática
Vía telemática

Está aberta desde o 16 de abril e funciona as 24 horas a través da plataforma MERCURIO. Pódese facer:
https://mercurio.delegaciondelgobierno.gob.es/mercurio/modoAcceso.html

1. Co certificado electrónico da propia persoa.
2. A través dun apoderamento inscrito.
3. A través de profesionais habilitados.
4. A través de entidades inscritas no Rexistro de Colaboradores de Estranxeiría.

Vía presencial
Vía presencial

Comeza o 20 de abril, sempre con cita previa, que se pode solicitar desde o 16 de abril. A presentación presencial pode facerse en oficinas habilitadas de:

• Estranxeiría.
• Seguridade Social.
• Correos.

A información oficial engade que Correos foi habilitado para tarefas de apoio e xestión mediante presentación telemática asistida, precisamente para facilitar o acceso territorial ao procedemento.

Como se solicita a cita

Segundo a guía de preguntas e respostas, a cita pódese solicitar:
https://www.inclusion.gob.es/documents/20121/7817425/PREGUNTAS%20Y%20RESPUESTAS%20%285%29.pdf/6b07c39e-aaf5-c1d9-bdff-e4d7a52ea897?version=3.0&download=true

• No portal da regularización mediante Cl@ve.
  https://www.inclusion.gob.es/regularizacion
• No portal mediante formulario web.
• Chamando ao 060.

Que convén dicir desde un concello para evitar erros

Hai varias mensaxes que o persoal municipal debería repetir con claridade:

Primeiro: o xustificante de presentación non é o mesmo que a comunicación de inicio do procedemento. A habilitación para traballar prodúcese con esa comunicación de inicio que remite a UTEX, non co simple resgardo de presentación.

Segundo: a autorización inicial é dun ano e permite residir e traballar só en España, non no resto da Unión Europea.

Terceiro: tras unha resolución favorable, haberá que solicitar a TIE no prazo dun mes ante a Policía Nacional.

Cuarto: se a persoa non pode obter a tempo o certificado de antecedentes penais do país de orixe, existe unha vía excepcional para solicitar que se recade por vía diplomática, pero iso non substitúe automaticamente o certificado. Hai que xustificar que se solicitou, presentar unha declaración responsable e unha autorización específica.

Preguntas frecuentes para o persoal dos concellos

1. Pode o concello tramitar ou resolver a regularización?

Non. A resolución corresponde á Administración Xeral do Estado. O concello pode orientar, facilitar documentación municipal e, se é o caso, intervir desde os servizos sociais se é competente para certificar a vulnerabilidade.

2. Quen pode acollerse ao proceso?

Persoas solicitantes de asilo cunha solicitude presentada antes do 1 de xaneiro de 2026 e persoas en situación irregular chegadas antes desa data, sempre cunha permanencia mínima de cinco meses e sen antecedentes penais relevantes.

3. Debe solicitar esta regularización unha persoa cunha tarxeta en vigor?

Non. A información oficial indica que este proceso non está pensado para persoas con autorización en vigor ou en renovación ou prórroga.

4. Teñen que demostrar traballo, familia ou vulnerabilidade as persoas solicitantes de asilo?

Non por esta vía específica. Deben acreditar a súa condición de solicitantes de protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026, a permanencia e a documentación xeral.

5. Poden solicitar a regularización as persoas en situación irregular aínda que non teñan traballo?

Si, pero só se encaixan nalgún dos outros supostos: unidade familiar ou vulnerabilidade. Se non acreditan ningún dos tres supostos, non cumprirían os requisitos.

6. Pódese presentar á vez a solicitude de toda a familia?

Si. A guía oficial indica que nunha mesma cita presencial se poderán xestionar as solicitudes de persoas dunha mesma unidade de convivencia. Ademais, os fillos menores poden tramitarse simultaneamente.

7. Como se regulariza un fillo ou filla menor?

Xunto coa solicitude da nai, do pai ou da persoa titora, aplicando os artigos 159 ou 160 do Regulamento, segundo nacese ou non en España. Neste proceso hai flexibilizacións importantes para protexer a infancia.

8. Que documentos municipais poden ser útiles?

Especialmente os que axuden a acreditar a residencia, a convivencia, a escolarización ou a situación social. A permanencia pódese acreditar mediante calquera proba válida en dereito.

9. Onde pode presentar a solicitude unha persoa que non teña certificado dixital?

Por vía presencial con cita previa ou por vía telemática a través dunha persoa representante, profesional habilitado ou entidade colaboradora.

10. Tamén serve Correos para presentar a solicitude?

Si. A vía presencial inclúe oficinas de Correos habilitadas e, ademais, o real decreto prevé a súa participación en tarefas de apoio e xestión do procedemento.

11. Cando pode comezar a traballar a persoa?

Non desde o simple resgardo. Poderá facelo cando reciba a comunicación de inicio do procedemento administrativo.

12. Onde se pode atopar información oficial actualizada?

Na web específica do Ministerio para a regularización, onde se centralizan a vía telemática, a cita previa e a información sobre as entidades colaboradoras.

Conclusión
Conclusión

Para os concellos, a clave non é converterse en oficina de estranxeiría, senón en porta de entrada fiable. Unha boa atención municipal pode evitar erros moi comúns: confundir a vía de asilo coa de situación irregular, esquecer a proba de permanencia, non tramitar as fillas e os fillos á vez, non activar os servizos sociais nos supostos de vulnerabilidade ou pensar que o resgardo xa autoriza a traballar.

Dito de forma sinxela: o concello non decide, pero pode marcar a diferenza entre unha solicitude ben preparada e unha solicitude que comece mal.

A regularización extraordinaria de 2026 é unha medida aprobada polo Goberno para que determinadas persoas estranxeiras que xa están en España poidan solicitar unha autorización de residencia. Está pensada, sobre todo, para dous grupos: persoas solicitantes de protección internacional e persoas que se atopan en situación administrativa irregular. O prazo xeral de solicitude abriuse o 16 de abril de 2026 e remata o 30 de xuño de 2026.

Dito de forma moi sinxela: se xa levas un tempo en España, cumpres unhas condicións concretas e podes acreditalo con documentos, pode existir unha vía extraordinaria para regularizar a túa situación. Ademais, a norma permite que, en moitos casos, poidas presentar ao mesmo tempo a solicitude das túas fillas ou fillos menores de idade.

O máis importante nunha soa resposta

Esta regularización diríxese a persoas que se atopen nunha destas dúas situacións:

1. Ter solicitado protección internacional en España antes do 1 de xaneiro de 2026.
2. Atoparse en situación administrativa irregular e ter chegado a España antes do 1 de xaneiro de 2026.

En ambos os casos, ademais, hai que acreditar unha permanencia continuada de polo menos cinco meses antes de presentar a solicitude e non ter antecedentes penais nos termos esixidos pola norma.

1. Quen pode acollerse á regularización extraordinaria?

A) Persoas solicitantes de asilo ou de protección internacional

Poden solicitar esta autorización as persoas estranxeiras que presentasen a súa solicitude de protección internacional en España antes do 1 de xaneiro de 2026, que estean en España no momento de solicitala e que non sexan titulares dunha autorización de estadía ou residencia. Tampouco deben ser persoas interesadas noutro procedemento de concesión, renovación, prórroga ou modificación de autorizacións de estadía ou residencia.

Tamén se esixe ter permanecido en España de forma continuada durante polo menos cinco meses antes da solicitude, carecer de antecedentes penais en España e nos países nos que se residise durante os últimos cinco anos, non ser unha ameaza para a orde pública, a seguridade ou a saúde pública, non figurar como persoa rexeitable e non estar incluída nun compromiso de non retorno, se existise.

B) Personas en situación administrativa irregular

Tamén poden acceder as persoas que se atopen en España en situación administrativa irregular, sempre que estean en España ao presentar a solicitude, non teñan unha autorización de estadía ou residencia en vigor, non teñan aberto outro procedemento de estadía ou residencia e non teñan sido titulares de protección temporal para persoas desprazadas de Ucraína.

Ademais, deben acreditar cinco meses de permanencia continuada antes da solicitude, non ter antecedentes penais, non ser unha ameaza para a orde pública, a seguridade ou a saúde pública, non figurar como persoas rexeitables e non atoparse dentro dun compromiso de non retorno. E, ademais de todo iso, deben acreditar polo menos unha destas tres situacións: ter traballado ou ter intención de traballar, convivir coa súa unidade familiar nos termos previstos ou atoparse nunha situación de vulnerabilidade acreditada.

2. Requisitos para cada caso, explicados de forma sinxela

Se es solicitante de asilo

Entras nesta vía se solicitaches protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026. Aquí non che piden demostrar un contrato de traballo, unidade familiar ou vulnerabilidade. O esencial é demostrar que solicitaches asilo a tempo, que levas polo menos cinco meses seguidos en España e que cumpres o resto dos requisitos xerais. O formulario previsto para esta vía é o EX-31.

Se estás en situación irregular

Neste caso, a vía prevista é o arraigo extraordinario e o formulario é o EX-32. Aquí non abonda con demostrar a presenza en España e cinco meses de permanencia. Ademais, debes probar unha destas tres cousas:

1. Traballo ou intención de traballar.
Pode ser porque xa traballases por conta allea ou propia durante a túa permanencia en España, porque presentes unha oferta de traballo ou porque declares que queres traballar por conta propia.

2. Unidade familiar. Podes acreditar que vives en España con fillas ou fillos menores de idade, persoas maiores con discapacidade que precisen apoio ou ascendentes de primeiro grao cos que convivas. Neste suposto, o formulario indica que debe xustificarse, por exemplo, a escolarización de menores ou de persoas con discapacidade coas que se convive.

3. Vulnerabilidade. Debes achegar un certificado emitido polos servizos sociais ou por entidades do Terceiro Sector inscritas no Rexistro Electrónico de Colaboradores de Estranxeiría. O modelo de informe de vulnerabilidade contempla situacións como illamento social, senfogarismo ou vivenda precaria, falta de ingresos, risco de exclusión, dificultades de acceso ao emprego ou exposición á explotación ou ao abuso.

3. Que documentos hai que presentar?

Documentos básicos para case todo o mundo

En xeral, as persoas solicitantes deben presentar:

• O formulario oficial que corresponda: EX-31 para solicitantes de protección internacional ou EX-32 para o arraigo extraordinario.
• Copia completa do pasaporte, cédula de inscrición ou título de viaxe, aínda que estea caducado, se se recoñece como válido en España.
• Documentos que proben que estabas en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e que levabas polo menos cinco meses seguidos aquí antes de solicitar a regularización. Admítese calquera proba válida en dereito que inclúa datos persoais identificativos. A FAQ pon exemplos como selo de entrada, billetes nominativos, movementos bancarios en España, certificados de formación ou contratos de alugueiro nominativos.
• Certificado de antecedentes penais do país de orixe e dos países nos que vivises nos cinco anos anteriores á túa entrada en España.
• Xustificante do pagamento da taxa. Na folla informativa remítese ao modelo 790, código 052, epígrafe 2.3.1.

Se non consegues os antecedentes penais a tempo

A norma prevé unha solución excepcional: se acreditas que solicitaches o certificado de antecedentes penais e pasou un mes sen resposta, a Administración poderá tentar obtelo por vía diplomática. Para iso terás que presentar a documentación específica e os anexos correspondentes. Pero hai unha idea importante: esta opción non substitúe o certificado; é unha vía excepcional para tentar obtelo oficialmente.

Se os teus documentos son estranxeiros

Os documentos emitidos fóra de España deben ir traducidos por un tradutor ou tradutora xurada ao castelán ou á lingua cooficial do territorio onde se presente a solicitude. E, ademais, os documentos públicos estranxeiros deben estar legalizados ou apostilados, salvo excepción por convenio internacional.

4. Que documentos extra necesitas segundo o teu caso?

Se es solicitante de protección internacional

Ademais dos documentos básicos, debes achegar:

• Documento que acredite que presentaches a solicitude de protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026.
• Documento que acredite a túa permanencia en España durante polo menos cinco meses continuados antes da solicitude.

Se estás en situación irregular e queres solicitar o arraigo extraordinario

Ademais dos documentos básicos, debes achegar un destes bloques:

Bloque laboral
Contrato, proba de ter traballado ou unha oferta de traballo; se a vía é por conta propia, declaración responsable incluída no modelo.

Bloque familiar
Proba de convivencia e de unidade familiar; se hai menores ou persoas con discapacidade ao cargo, pode esixirse proba de escolarización.

Bloque de vulnerabilidade
Certificado de vulnerabilidade emitido por unha entidade competente ou colaboradora.

5. Como se pode regularizar tamén a fillas e fillos?

Este é un dos puntos máis importantes da reforma. Se a persoa solicitante ten fillas ou fillos menores de idade, ou persoas maiores con discapacidade que precisen apoio, pode pedir ao mesmo tempo unha autorización de residencia para eles conforme aos artigos 159 ou 160 do Regulamento de Estranxeiría. A resolución da persoa adulta e a das súas fillas ou fillos tramítase conxuntamente.

A norma tamén flexibiliza requisitos:

• Se o fillo ou a filla menor naceu en España, non será necesario presentar a solicitude dentro dos seis meses posteriores ao nacemento.
• Se o fillo ou a filla menor non naceu en España, non se esixirá o requisito xeral de dous anos de permanencia previa, nin medios económicos nin unha vivenda adecuada para a reagrupación familiar. Iso si, deberá acreditarse que a persoa menor permaneceu en España de forma ininterrompida durante os cinco meses anteriores á solicitude.

Estas autorizacións para menores poden concederse cunha vixencia de ata cinco anos, tendo sempre en conta o interese superior do menor.

Nos formularios EX-31 e EX-32 aparecen casas específicas para indicar se a solicitude simultánea é para un fillo ou filla menor nacida en España ou non nacida en España.

6. Por onde se presenta a solicitude?

A solicitude pode presentarse por vía telemática ou por vía presencial con cita previa.

Vía telemática

Pódese presentar de catro formas:

1. Pola propia persoa interesada con certificado electrónico.
2. Por unha persoa apoderada inscrita no Rexistro Electrónico de Apoderamentos.
3. Por profesionais habilitados, como avogacía, graduados sociais ou xestoría administrativa.
4. Por entidades inscritas no Rexistro de Colaboradores de Estranxeiría.

As follas informativas tamén sinalan a presentación telemática a través da sede electrónica do Ministerio de Política Territorial e Memoria Democrática, mediante Mercurio.

Vía presencial

A vía presencial funciona sempre con cita previa. Segundo a FAQ oficial, as solicitudes poden presentarse en oficinas habilitadas de Estranxeiría, oficinas da Seguridade Social e oficinas de Correos. A cita pode solicitarse no portal de regularización, mediante Cl@ve ou formulario web, e tamén por teléfono chamando ao 060.

Ademais, o propio Real decreto xustifica o uso de Correos como canle de apoio á xestión e á presentación telemática, precisamente para facilitar o acceso en todo o territorio, tamén nas zonas rurais.

7. Que ocorre despois de presentar a solicitude?

Hai un punto clave: o simple xustificante de ter presentado a solicitude aínda non é a comunicación de inicio do procedemento. Esa comunicación envíaa a Unidade de Tramitación de Expedientes de Estranxeiría. Desde esa comunicación de inicio, a persoa queda habilitada provisionalmente para residir e traballar en todo o territorio español e en calquera sector, ata que se resolva o seu expediente. Ademais, prevese a asignación do número da Seguridade Social e o recoñecemento do dereito á asistencia sanitaria.

A autorización inicial que se concede ten unha vixencia dun ano. Despois, haberá que pasar ás figuras ordinarias do Regulamento de Estranxeiría ou pedir a prórroga que corresponda nos supostos previstos.

Se a resolución é favorable, haberá que tramitar a TIE no prazo dun mes.

8. Quen non debería acollerse a este proceso?

Segundo a FAQ oficial, este procedemento non está pensado para persoas que xa teñan unha autorización en vigor ou en proceso de renovación ou prórroga. Tampouco está pensado para persoas desprazadas polo conflito de Ucraína con protección temporal ou residencia en vigor, nin para persoas apátridas, porque eses casos teñen un réxime propio. Tamén se indica que, se xa solicitaches un arraigo ou outra autorización por circunstancias excepcionais e está pendente de resolución, non é necesario presentar nada adicional: a solicitude xa presentada seguirá o seu curso.

Preguntas frecuentes sobre a regularización extraordinaria 2026

Podo solicitar esta regularización se solicitei asilo antes do 1 de xaneiro de 2026?

Si, en principio si, se ademais cumpre os demais requisitos: estar en España, non ter outra autorización en vigor, acreditar cinco meses de permanencia continuada e cumprir os requisitos sobre antecedentes penais e as demais esixencias.

Podo solicitala se estou en situación irregular?

Si, pero ademais dos requisitos xerais tes que demostrar unha destas tres circunstancias: traballo ou intención de traballar, convivencia coa túa unidade familiar nos termos previstos ou vulnerabilidade acreditada.

Que data é importante?

A data clave é o 1 de xaneiro de 2026. A norma esixe estar en España antes desa data e, segundo o caso, ter presentado a solicitude de protección internacional antes dese día.

Canto tempo teño que levar en España?

Cómpre acreditar polo menos cinco meses continuados antes de presentar a solicitude.

Serve calquera documento para demostrar que estaba en España?

Serve calquera proba válida en dereito que inclúa datos persoais que permitan identificarte. A FAQ dá exemplos como billetes nominativos, movementos bancarios, certificados de formación ou contratos de alugueiro.

Teño que presentar os antecedentes penais?

Si. É un dos documentos principais. Se non o consegues nun mes desde que o solicitas, existe unha vía excepcional para que se tente obter por vía diplomática, pero non substitúe automaticamente o certificado.

Podo incluír as miñas fillas e fillos na mesma solicitude?

Si. Se tes fillas ou fillos menores, ou maiores con discapacidade que precisen apoio, podes solicitar simultaneamente a súa autorización de residencia.

Cómpre demostrar medios económicos para regularizar as miñas fillas e fillos?

Nesta regularización, para as fillas e fillos menores non nacidos en España flexibilízase precisamente ese requisito: non se esixe acreditar medios económicos nin unha vivenda adecuada para a reagrupación familiar.

Onde podo presentar a solicitude?

Por vía telemática ou presencial con cita previa. Presencialmente, en oficinas habilitadas de Estranxeiría, da Seguridade Social e de Correos.

Podo presentar a solicitude a través dunha ONG?

Si, se a entidade está inscrita no Rexistro de Colaboradores de Estranxeiría. A FAQ tamén indica que estas entidades poden asesorar e actuar como representantes.

Desde cando podo traballar?

Desde a comunicación de inicio do procedemento, non só desde o xustificante de presentación. Esa comunicación habilita provisionalmente para traballar en España ata que se resolva o expediente.

A autorización serve para traballar noutros países da Unión Europea?

Non. A FAQ aclara que serve para residir e traballar en España, non no resto da UE.

En SenValos recomendamos non actuar con présa, pero si con orde. Esta regularización pode abrir unha oportunidade real para moitas persoas, pero unha solicitude mal preparada pode traer problemas. O importante é revisar primeiro en que grupo encaixas, reunir probas claras da túa permanencia en España, comprobar ben os antecedentes penais e preparar correctamente a solicitude das túas fillas ou fillos se tamén necesitan regularizarse. Todo isto debe facerse con atención e, se é posible, con acompañamento especializado.

O Ministerio publicou uns criterios interpretativos para explicar como debe aplicarse o Real decreto 316/2026 na regularización extraordinaria. Dito de forma sinxela: este documento serve para que a Administración tramite os expedientes dun xeito máis uniforme e para aclarar dúbidas importantes sobre quen pode solicitalo, que documentos fan falta e que ocorre cos expedientes antigos ou cos fillos menores.

Esta publicación resume eses criterios de forma sinxela, pero sen perder detalle, para que calquera persoa poida entender como afectan realmente á tramitación do seu expediente.

1. Primeiro criterio: as persoas que solicitaron asilo antes do 1 de xaneiro de 2026 si poden acollerse, aínda que a súa situación cambiase

Esta é unha das aclaracións máis importantes. O criterio indica que poden solicitar esta autorización as persoas que solicitaron protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026, aínda que nese momento xa non teñan a condición de solicitantes de asilo.

Isto inclúe, por exemplo, persoas cuxa solicitude de asilo:

• segue en trámite,
• desistiron da solicitude,
• foi denegada,
• foi denegada e presentaron un recurso,
• ou aínda teñen un recurso en curso.

Como afecta isto á tramitación do expediente?

Afecta moito, porque evita que a oficina rexeite unha solicitude só porque a persoa xa non teña «documentación de asilo» en vigor. O importante é ter presentado a solicitude de protección internacional antes da data límite, non seguir sendo formalmente solicitante nese momento. Na práctica, este criterio amplía a seguridade xurídica e reduce o risco de interpretacións restritivas.

2. Segundo criterio: o certificado de vulnerabilidade non se solicita en todos os casos

O criterio tamén aclara algo moi importante sobre a vía de arraigamento extraordinario da disposición adicional vixésimo primeira: hai tres formas distintas de encaixar nesta vía:

1. ter traballado ou acreditar a intención de traballar,
2. permanecer en España coa unidade familiar,
3. atoparse nunha situación de vulnerabilidade.

A clave é esta: o certificado ou informe de vulnerabilidade só se esixe no terceiro caso, é dicir, cando a solicitude se presenta pola vía da vulnerabilidade. Se a persoa opta pola vía do traballo ou da unidade familiar, ese certificado non debería solicitarse.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque evita requirimentos innecesarios. Moitas persoas poderían pensar que sempre necesitan un informe social ou un certificado de vulnerabilidade, pero o criterio di claramente que non. Isto pode aforrar tempo, evitar emendas e facer que o expediente sexa máis sinxelo cando a base da solicitude sexa o traballo ou a familia.

3. Terceiro criterio: quen pode emitir o certificado de vulnerabilidade e como debe facerse

Cando sexa necesario acreditar a vulnerabilidade, o criterio explica quen pode emitir o certificado e que requisitos formais debe cumprir. Poden emitilo:

• as administracións públicas competentes en materia de asistencia social,
• e tamén entidades do Terceiro Sector ou organizacións sindicais inscritas no RECEX.

Ademais, o criterio aclara varios puntos prácticos:

• só poden emitilo as entidades do Terceiro Sector ou os sindicatos que estean realmente inscritos no RECEX;
• se o seu ámbito territorial é limitado, só poden emitilo dentro dese territorio;
• non están obrigadas a emitir certificados polo simple feito de estar inscritas;
• pode asinalo calquera persoa que forme parte da entidade;
• debe levar o selo oficial da entidade emisora e o número de expediente do RECEX; o criterio non esixe un formato concreto para ese selo, polo que pode ser electrónico ou en soporte físico, sempre que identifique claramente a entidade;
• e a súa emisión debe ser gratuíta.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque pon orde. Este criterio axuda a saber cando un certificado é válido e cando non. Tamén pode evitar problemas moi habituais: certificados asinados por entidades non inscritas, documentos sen selo ou informes emitidos fóra do ámbito territorial correspondente. En resumo: non só importa ter un informe, senón que estea emitido correctamente.

4. Cuarto criterio: non convén desistir doutras solicitudes nin renunciar a autorizacións xa concedidas

O documento recomenda expresamente que as persoas que xa presentasen unha solicitude de estadía ou residencia, ou que xa teñan unha autorización en vigor, non presenten o desistimento nin renuncien a ela.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque a regularización extraordinaria non está pensada para que a persoa «quede sen nada» mentres agarda. Se alguén renuncia a unha autorización ou retira unha solicitude que podería resolverse favorablemente, pode quedar nunha situación peor. A mensaxe práctica do criterio é clara: antes de abandonar unha vía, hai que valorar moi ben se realmente compensa.

5. Quinto criterio: os fillos menores e algunhas persoas con discapacidade deben tramitarse simultaneamente coa solicitude principal

A disposición transitoria primeira, explicada polo criterio, indica que cando unha persoa que entra na regularización extraordinaria teña:

• fillos menores,
• fillos maiores con discapacidade que requira apoios ou que non poidan cubrir as súas propias necesidades por motivos de saúde,
• ou sexa o seu titor, a solicitude do menor ou desa persoa dependente debe presentarse ao mesmo tempo que a solicitude principal do proxenitor ou titor.

Ademais, o criterio introduce varias flexibilidades:

• para o artigo 159, dispénsase o requisito de presentar a solicitude dentro dos seis meses posteriores ao nacemento;
• para o artigo 160, dispénsanse os dous anos de permanencia previa e tamén os requisitos de medios económicos e aloxamento da reagrupación familiar;
• pero neste último caso si hai que probar que o menor estivo en España cinco meses seguidos antes da solicitude.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque facilita enormemente a regularización de nenos, nenas e persoas dependentes. Nestes casos, a Administración non esixirá todos os requisitos ordinarios que normalmente se pedirían nos artigos 159 e 160. Isto fai que o expediente familiar sexa máis accesible e máis rápido de resolver conxuntamente.

6. Sexto criterio: en certos expedientes familiares a resolución debe saír ao mesmo tempo

O criterio tamén indica que, nestes supostos de menores ou persoas dependentes tramitados xunto coa solicitude principal, a comprobación faraa a Unidade de Tramitación de Expedientes de Estranxeiría e a resolución debe emitirse simultaneamente. Nestes casos, a competencia corresponde á persoa titular da Dirección Xeral de Xestión Migratoria.

E engade outro dato importante: esta disposición tamén se aplica ás autorizacións en trámite e ás que se presenten ata o 30 de xuño de 2026. Mesmo se a autorización do menor non se solicitou ao mesmo tempo ao comezo, aínda pode solicitarse ata esa data para que ambas as resolucións se emitan simultaneamente.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque abre unha segunda oportunidade para regularizar correctamente os fillos ou as persoas dependentes se ao principio non se fixo de maneira conxunta. Tamén axuda a evitar expedientes divididos en dous, cunha parte resolta e outra sen resolver.

7. Sétimo criterio: tamén se beneficia quen xa tiña expedientes anteriores presentados

A disposición transitoria primeira non se refire só ás novas solicitudes relacionadas con esta regularización. Tamén se aplica ás solicitudes xa presentadas ao abeiro dos artigos 159 e 160 por proxenitores ou titores con autorización de residencia temporal, sempre que se presentasen antes da data máxima prevista para solicitar as autorizacións das disposicións adicionais 20 e 21. Nestes casos resolverá a oficina de estranxeiría competente e a Delegación ou Subdelegación do Goberno deberá notificar nun mes desde a recepción da solicitude.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque non deixa fóra as familias que xa iniciaran o camiño pola vía ordinaria. O criterio permite aplicar tamén a eses expedientes previos as particularidades favorables.

8. Oitavo criterio: os expedientes antigos en trámite non quedan fóra

A disposición transitoria segunda é outra das partes máis importantes do documento. Indica que hai dous grandes grupos de expedientes en trámite que se benefician deste novo réxime:

• solicitudes presentadas ao abeiro da disposición transitoria quinta do RD 1155/2024 antes da entrada en vigor do novo real decreto;
• e solicitudes de residencia temporal por circunstancias excepcionais do título VII, agás a do artigo 128.1, que estivesen en trámite e se presentasen entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, inclusive. Tamén se aplica aos recursos administrativos e contencioso-administrativos que estean en trámite contra esas resolucións.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque evita que moitos expedientes antigos teñan que comezar de cero. Se xa estaban en trámite nesas datas, a Administración debe revisalos conforme ás novas regras transitorias e non como se nada tivese cambiado.

9. Noveno criterio: segundo o tipo de expediente antigo, cambian os requisitos que revisará a Administración

O criterio distingue claramente dous escenarios:

• no primeiro apartado da transitoria segunda, só se esixirá o cumprimento dos requisitos da disposición adicional vixésima;
• no segundo apartado, haberá que cumprir os requisitos do primeiro apartado da disposición adicional vixésimo primeira.

Ademais, no primeiro suposto, o real decreto indica que abondará con acreditar a carencia de antecedentes penais e que a persoa non representa unha ameaza para a orde pública, a seguridade pública ou a saúde pública, valorándose para iso o informe policial correspondente.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque a oficina non debe mesturar os requisitos dunhas vías cos doutras. Cada expediente debe revisarse coa «lista correcta» de requisitos. Isto pode parecer técnico, pero en realidade é moi importante: utilizar o bloque equivocado de requisitos pode provocar denegacións inxustas ou requirimentos incorrectos.

10. Décimo criterio: quen teña un expediente antigo favorable recibirá a autorización que solicitou, non outra diferente

O criterio indica que as persoas con solicitudes do título VII en trámite, presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, accederán á autorización que solicitaran, e que a súa vixencia comezará desde a concesión.

Tamén engade tres regras prácticas:

• se alguén solicitou arraigamento socioformativo e obtén unha resolución favorable, terá esa autorización coas súas propias características, incluída a posibilidade de traballar por conta allea ata 30 horas semanais;
• se solicitou arraigamento sociolaboral, a eficacia da autorización non dependerá da alta previa na Seguridade Social;
• se solicitou residencia por colaboración contra redes organizadas, seguirá sendo necesario que exista esa colaboración coas autoridades.

Como afecta isto á tramitación?

Afecta porque dá seguridade sobre o resultado final do expediente. Unha solicitude non se transforma automaticamente noutra figura diferente. Cada caso conserva a súa natureza, cos seus efectos concretos. Isto é especialmente importante no arraigamento socioformativo, no sociolaboral e na colaboración coas autoridades.

O máis importante, explicado dun xeito moi sinxelo

Se tivésemos que resumir todo o criterio en frases moi sinxelas, sería así:

Un: se solicitaches asilo antes do 1 de xaneiro de 2026, podes acollerte aínda que a túa situación sexa outra agora.

Dous: o informe de vulnerabilidade só se solicita se optas pola vía da vulnerabilidade.

Tres: os certificados de vulnerabilidade deben proceder do organismo correspondente e estar correctamente asinados.

Catro: non é boa idea retirar outras solicitudes ou renunciar a permisos sen estudalo moi ben.

Cinco: os expedientes de menores e persoas dependentes trátanse de resolver xunto co expediente principal e con regras máis flexibles.

Seis: moitos expedientes antigos en trámite tamén se benefician do novo marco e non teñen que comezar de cero.

Conclusión

Os criterios interpretativos da regularización extraordinaria 2026 non son un simple texto técnico. Na práctica, serven para aclarar dúbidas que poden cambiar por completo o resultado dun expediente. Grazas a estes criterios, queda máis claro que moitas persoas solicitantes de asilo aínda poden acollerse ao proceso, que o certificado de vulnerabilidade non se esixe en todos os casos, que os menores e as persoas dependentes contan cun tratamento máis flexible e que moitos expedientes antigos en trámite non deben quedar fóra do novo marco.

A idea principal é sinxela: a regularización extraordinaria debe aplicarse dun xeito coherente, máis claro e máis xusto. Por iso, antes de presentar unha solicitude, emendar un requirimento ou renunciar a outra vía de residencia, convén revisar moi ben en que suposto encaixa cada caso e que criterio concreto lle afecta. Entender estas regras pode evitar erros, aforrar tempo e aumentar as posibilidades de que o expediente se tramite correctamente desde o principio.

Nun proceso tan importante coma este, coñecer ben os criterios non é un detalle menor: pode marcar a diferenza entre un expediente mal enfocado e unha solicitude ben formulada.

FAQ: preguntas frecuentes sobre os criterios interpretativos da regularización extraordinaria 2026

Serve este criterio para persoas con asilo denegado?

Si. O criterio indica que tamén poden acollerse as persoas cuxa solicitude de protección internacional foi denegada, que desistiron dela ou que presentaron un recurso, sempre que a solicitude de asilo se presentase antes do 1 de xaneiro de 2026.

Fai falta sempre un informe de vulnerabilidade?

Non. Só fai falta cando a solicitude se presenta pola vía da vulnerabilidade. Se se presenta por traballo ou por unidade familiar, ese informe non debería esixirse.

Pode unha ONG emitir o certificado de vulnerabilidade?

Si, pero non calquera ONG. Debe ser unha entidade do Terceiro Sector ou unha organización sindical inscrita no RECEX, e debe actuar dentro do seu ámbito territorial.

Pode cobrar a entidade por ese certificado?

Non. O criterio indica que a emisión do certificado ou informe de vulnerabilidade por parte destas entidades será gratuíta.

Quen pode asinar o certificado de vulnerabilidade?

Pode asinalo calquera persoa que forme parte da entidade emisora ou da administración competente, sen prexuízo das súas regras internas de organización.

Que debe incluír ese certificado para que sexa válido?

Debe incluír o selo oficial da entidade emisora e, se o emite unha entidade inscrita no RECEX, tamén o número de expediente que conste nese rexistro. O criterio non esixe un deseño concreto do selo: non fixa tamaño, forma, cor nin texto mínimo. O importante é que identifique claramente a entidade e pode ser electrónico ou en soporte físico.

Que ocorre cos fillos menores?

Débense tramitar simultaneamente coa solicitude do proxenitor ou titor e, nalgúns casos, flexibilízanse requisitos que normalmente serían máis esixentes.

Pódese regularizar un menor aínda que a súa solicitude non se presentase ao mesmo tempo ao principio?

Si. En determinados supostos, o criterio permite presentala ata o 30 de xuño de 2026 para que ambas as resolucións se emitan simultaneamente.

Poden beneficiarse os expedientes xa presentados antes deste real decreto?

Si. O criterio indica que determinados expedientes en trámite presentados entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, e mesmo algúns recursos aínda pendentes, se revisarán conforme a estas regras transitorias.

Se xa teño outra solicitude en trámite, retíroa para acollerme a esta regularización?

O criterio recomenda non desistir nin renunciar automaticamente a outras solicitudes ou autorizacións en vigor. Hai que estudar cada caso antes de dar ese paso.

Que ocorre se o meu expediente antigo era de arraigamento socioformativo?

Se a resolución é favorable, obterás esa mesma autorización, coas súas propias características, incluída a habilitación para traballar por conta allea cun máximo de 30 horas semanais.

E se o meu expediente antigo era de arraigamento sociolaboral?

O criterio aclara que a eficacia desa solicitude non quedará supeditada á alta previa na Seguridade Social.