Cambios clave do segundo borrador (arraigamento extraordinario, asilo e menores) na Regularización extraordinaria 2026 en España

Antes de comezar: isto é un borrador, non unha norma vixente

Isto aínda non é dereito aplicable. Son borradores dun Real decreto que modificaría o RD 1155/2024. Ata que non se publique no BOE, os criterios poden cambiar e non existe un “dereito automático” a esta regularización. Aínda así, o segundo borrador xa permite identificar con bastante precisión que pretende facer a reforma e que requisitos che poden afectar de forma decisiva.

Comparativa rápida: 12 cambios importantes do segundo borrador fronte ao primeiro

A continuación tes os cambios que, polo seu impacto práctico, deberían estar no radar de calquera persoa potencialmente beneficiaria (situación administrativa irregular, solicitantes de asilo/apatridia e menores na unidade familiar).

1) Sepáranse dúas vías con maior nitidez

• Vía 1 (DT 5ª): pensada para quen presentou unha solicitude de protección internacional ou apatridia antes do 1/1/2026.
• Vía 2 (DT 6ª): crea un arraigamento extraordinario para quen estaba en España antes do 1/1/2026 e non presentou asilo.

2) Novo requisito importante: 5 meses de permanencia previa para ambas as vías

Establécese que debes ter permanecido en España de forma ininterrompida durante os 5 meses anteriores á solicitude.

3) Documentación de identidade: esíxese copia completa e “en vigor”

Esíxese copia completa do pasaporte en vigor ou, alternativamente, cédula de inscrición ou título de viaxe en vigor recoñecidos como válidos en España.

4) Endurécese a “incompatibilidade” con outros trámites de estancia/residencia

Incorpórase que a persoa solicitante non sexa titular dunha estancia ou residencia e non figure como parte interesada en procedementos de concesión, prórroga, renovación ou modificación de autorizacións de estancia ou residencia.

5) Traballo provisional: mantense e concrétase mellor

• Desde a admisión a trámite, habilítase provisionalmente para residir e traballar (por conta allea e propia) ata a resolución.
• A comunicación debe indicar que habilita para traballar.
• A eficacia da autorización definitiva retrotráese ao momento da solicitude.
• Se hai traballo por conta allea, débese informar a persoa empregadora do sentido da resolución.

6) Prazo máximo de 3 meses e silencio negativo expreso

Fíxase un prazo máximo de 3 meses e establécese silencio administrativo desestimatorio se non hai resolución dentro do prazo.

7) Antecedentes penais: máis matices, máis “portas” se o certificado non chega

• Solicitaranse de oficio os antecedentes penais de España e das bases da UE.
• Pode eximirse a achega do certificado do terceiro país nalgúns supostos (por exemplo, cinco anos en España ou xa acreditados sen saír do país).
• Se o certificado non chega: despois dun mes, a Administración solicitaráno de oficio; se tampouco chega, poderase presentar unha declaración responsable (cunha posible revisión posterior).

8) Expulsión/devolución: arquivo e revogación en casos concretos (se procede)

O segundo borrador non se refire a “calquera” expulsión ou devolución. Cando fala de “determinadas infraccións”, delimita expresamente os supostos ás infraccións do artigo 53.1.a) e 53.1.b) da Lei orgánica 4/2000 (LOEX):

• Art. 53.1.a) LOEX — Estancia irregular: permanecer en España sen autorización de estancia ou residencia (por exemplo, superar o período de estancia, ou perder/caducar a autorización e continuar no territorio español).
• Art. 53.1.b) LOEX — Traballar sen autorización (cando sexa esixible): realizar unha actividade laboral por conta allea ou propia sen contar coa autorización de traballo correspondente.

Nestes casos, se existe un procedemento de expulsión ou devolución baseado nesas infraccións, a concesión da autorización suporía o arquivo do procedemento e, se procede, a revogación da orde.

Matiz clave: se o expediente de expulsión/devolución se basea noutras causas (infraccións distintas das dos artigos 53.1.a/b, infraccións moi graves, antecedentes penais ou consideracións de orde pública/seguridade), non se pode dar por feito que este efecto de arquivo/revogación opere do mesmo xeito; habería que analizar o motivo xurídico exacto do expediente.

9) Familia: cambia a lóxica (e pode cambiar a quen beneficia)

Céntrase en:

• fillas e fillos menores,
• fillas e fillos maiores con discapacidade que precise apoio ou incapacidade obxectiva,
• ascendentes de primeiro grao conviventes.

Que significa “ascendentes de primeiro grao conviventes” (DT 6ª) e cando se pode utilizar

• Ascendentes de primeiro grao = nai e/ou pai (quen conste legalmente como proxenitor ou proxenitora).
• Conviventes = convivencia real e acreditable (normalmente mediante padrón colectivo ou histórico; e, se fose necesario, reforzada con contrato ou recibos, documentación sanitaria ou educativa co domicilio e informes dos servizos sociais).
• Este criterio funciona como unha “ancoraxe familiar” para a persoa que solicita o arraigamento extraordinario (DT 6ª) cando, ademais, cumpre os requisitos xerais do borrador (presenza antes do 1/1/2026, cinco meses de permanencia previa, identidade en vigor, etc.).

Exemplos claros (casos frecuentes)

1. Ti estás sen permisos e convives coa túa nai ou co teu pai con permisos (residencia legal):
   • Si: poderías encaixar na DT 6ª usando a “ancoraxe” dun ascendente de primeiro grao convivente, sempre que cumpras o resto dos requisitos do borrador.
   • A túa nai ou o teu pai non ten que solicitar esta autorización se xa ten a residencia en vigor.
2. Ti estás sen permisos e convives coa túa nai e/ou co teu pai, e eles tampouco teñen permisos (todas as persoas están en situación irregular):
   • Ti: poderías solicitar a DT 6ª usando a “ancoraxe” dun ascendente convivente, ademais de cumprir os requisitos xerais.
   • A túa nai ou o teu pai: non obteñen automaticamente unha autorización por convivir contigo. Para que os teus ascendentes poidan regularizarse por esta vía, cada persoa tería que presentar a súa propia solicitude e cumprir algunha das ancoraxes previstas para a persoa solicitante (por exemplo, traballo ou intención de traballar, vulnerabilidade ou ter fillas ou fillos menores ao seu cargo).
     • Se a túa nai ou o teu pai convive cunha filla ou cun fillo menor de idade (por exemplo, a túa irmá ou o teu irmán menor): entón si poderían utilizar a ancoraxe de fillas e fillos menores.
     • Se só convive con fillas ou fillos maiores de idade (sen menores e sen discapacidade ou incapacidade): esta “ancoraxe familiar” non lles serviría por si soa; terían que apoiarse no traballo ou na intención de traballar, na vulnerabilidade ou noutro suposto aplicable.

Atención!: a convivencia coa nai ou co pai pode axudarche a encaixar na DT 6ª; pero para que os teus ascendentes obteñan unha autorización, cada expediente decídese individualmente e debe encaixar nos requisitos e ancoraxes do borrador.

10) Menores: tramitación simultánea e orientación á estabilidade

Mantense a solicitude simultánea da autorización para menores xunto coa do proxenitor ou proxenitora ou titor/a, con exencións relevantes e unha orientación reforzada cara á estabilidade.

11) Procedemento: modelo específico na sede e UTEX

Anúnciase un modelo específico, a publicación de follas informativas e unha canle máis estandarizada, con mención á UTEX para comprobacións. UTEX úsase habitualmente para referirse á Unidade de Tramitación de Expedientes de Estranxeiría (unidade técnica de apoio dentro de Estranxeiría), encargada de verificar a documentación, realizar comprobacións e apoiar a tramitación de expedientes (por exemplo, contrastes en bases de datos, revisión de requisitos e coherencia do expediente).

12) Cambios “colaterais” do Regulamento

Tamén se modifican artigos sobre arraigamento social, prórrogas e menores, o que afecta as estratexias alternativas se unha persoa non encaixa na regularización extraordinaria. Exemplos de cambios: (i) no arraigamento social refórzase o papel do informe de integración e a referencia a un limiar do 100 % do IPREM para os medios económicos, ademais de axustes sobre a orixe destes medios; (ii) nas prórrogas de determinados arraigamentos condiciónase a continuidade á procura activa de emprego ou á inscrición (con excepcións xustificadas como enfermidade ou discapacidade); (iii) para menores fíxase un prazo de resolución dun mes e prevese silencio desestimatorio.

Que cambia para as persoas solicitantes de asilo e apatridia (DT 5ª)

1. Corte temporal: solicitude presentada antes do 1/1/2026.
2. Cinco meses de permanencia previa.
3. Identificación en vigor.
4. Traballo provisional desde a admisión a trámite.
5. Posible paralización ou suspensión dos prazos do procedemento de protección internacional mentres se tramita esta vía.

Que cambia para as persoas en situación administrativa irregular (DT 6ª: “arraigamento extraordinario”)

Requisitos comúns

• Estar en España e ter estado aquí antes do 1/1/2026.
• Cinco meses de permanencia ininterrompida previos.
• Identidade en vigor.
• Sen antecedentes (con mecanismos de flexibilidade).

Ademais, cumprir polo menos unha destas “ancoraxes”

1. Traballo ou intención de traballar
   • Por conta allea: contrato ou contratos cunha duración total superior a 90 días nun ano.
   • Por conta propia: declaración responsable.
2. Unidade familiar convivente
   • Menores, maiores con discapacidade ou incapacidade e ascendentes de primeiro grao conviventes.
3. Vulnerabilidade
   • Acreditable mediante os servizos sociais e entidades do Terceiro Sector inscritas como colaboradoras.
   • Apúntase unha presunción de vulnerabilidade na situación administrativa irregular (pendente de concretar na práctica).

Impacto en menores e familias

• Tramitación simultánea para evitar “ocos” administrativos.
• Exencións en determinados supostos (por exemplo, nacemento, permanencia e medios económicos).
• Orientación cara á estabilidade para menores.

Cambios do Regulamento que poden afectar as estratexias alternativas

• Arraigamento social: referencias ao limiar do 100 % do IPREM e ao informe de integración.
• Prórrogas: condiciónanse á procura activa e á inscrición, con excepcións xustificadas.
• Menores: prazo de resolución dun mes e silencio desestimatorio.

Recomendacións prácticas

1. Identidade en vigor: anticipa o risco e planifica a renovación ou as alternativas.
2. Proba da permanencia (cinco meses): reúne evidencias de varias fontes.
3. Antecedentes: documenta os intentos se o país non responde.
4. Intención de traballar: contratos ou un plan de actividade realistas e coherentes.
5. Vulnerabilidade: coordinación cos servizos sociais e co Terceiro Sector acreditado.
6. Prazos e silencio: controla os tres meses e prepara os recursos se procede.

Preguntas frecuentes

Ata cando se podería solicitar? Ata o 30/06/2026 (segundo os borradores).
Poderase traballar mentres se tramita? Si, desde a admisión a trámite, por conta allea ou propia.
Pode unha persoa solicitante de asilo pedir a DT 6ª? Non: a DT 6ª esixe non ter solicitado protección; encaixaría na DT 5ª se cumpre os requisitos.
Que pasa cos menores? Tramitación simultánea e exencións para reforzar a estabilidade.

Conclusión

O segundo borrador afina o deseño e achega máis previsibilidade (vías diferenciadas, traballo provisional e prazos), pero tamén introduce requisitos que poden excluír se non se acredita unha identidade en vigor, cinco meses de permanencia ou a situación respecto dos antecedentes. Para SenValos, o foco debería estar na divulgación veraz e no acompañamento documental estratéxico para evitar perdas de oportunidade por erros evitables.

Podes descargar o documento PDF do segundo borrador facendo clic nesta ligazón.