O proceso de regularización extraordinaria de 2026 xa está en marcha e os concellos van ter un papel importante. Non porque resolvan as solicitudes, xa que iso corresponde á Administración do Estado, senón porque moitas persoas acudirán primeiro ao seu concello para pedir información, empadroarse, demostrar a convivencia, acreditar a escolarización das súas fillas e fillos ou buscar apoio social.
Para o persoal municipal, isto significa algo moi concreto: haberá que ofrecer información sinxela, identificar ben quen pode acollerse ao proceso, orientar sobre a documentación básica e evitar erros que poden atrasar ou complicar a solicitude. O Real decreto publicouse o 15 de abril de 2026. A vía telemática abriuse o 16 de abril. A vía presencial comeza o 20 de abril, aínda que a cita previa tamén se abre desde o 16 de abril. O prazo xeral para presentar a solicitude remata o 30 de xuño.
O primeiro que debe saber o persoal dos concellos
Esta regularización está pensada para dous grupos moi concretos:
1. Persoas solicitantes de protección internacional que presentasen a súa solicitude antes do 1 de xaneiro de 2026.
2. Persoas en situación administrativa irregular que chegasen a España antes do 1 de xaneiro de 2026.
Ademais, hai dous requisitos xerais para ambas as vías:
- Estar en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e acreditar unha permanencia continuada de polo menos cinco meses no momento da solicitude.
- Carecer de antecedentes penais e non supoñer unha ameaza para a orde pública, a seguridade pública ou a saúde pública.
Aquí convén transmitir unha mensaxe clara desde os servizos municipais: non se trata dun proceso aberto para calquera persoa estranxeira, senón para quen encaixe neses supostos concretos. De feito, a propia información oficial indica que non está pensado para persoas que xa teñen unha autorización en vigor ou en renovación, nin para quen está baixo protección temporal por Ucraína, nin para persoas apátridas, que teñen os seus propios procedementos.
Que papel teñen os concellos neste proceso
O concello non concede a autorización, pero si pode ser decisivo para que a persoa chegue ben preparada ao trámite. Na práctica, o seu papel pode concentrarse en seis funcións:
1. Ofrecer unha primeira orientación correcta
Moitas persoas non saberán se deben acudir á vía de asilo ou á vía de situación irregular. Nese punto, o primeiro filtro municipal é esencial.
2. Axudar a identificar a proba de permanencia
A persoa deberá demostrar que estaba en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e que permaneceu aquí polo menos cinco meses seguidos antes de presentar a solicitude. A información oficial admite calquera proba válida en dereito que permita identificar a persoa.
Neste punto, os concellos adoitan ser clave porque poden existir documentos municipais útiles, como certificados de empadroamento, informes ou rexistros administrativos, segundo cada caso.
3. Facilitar documentación sobre convivencia ou escolarización
Na vía do arraigo extraordinario por unidade familiar, haberá que acreditar o vínculo familiar e a convivencia. E cando haxa menores, pode ser necesario xustificar a súa escolarización.
4. Activar os servizos sociais cando haxa vulnerabilidade
Nos supostos de vulnerabilidade, a folla informativa esixe un certificado da autoridade competente ou dunha entidade colaboradora que acredite esa situación. O propio modelo EX-32 indica que ese certificado pode proceder das entidades competentes en asistencia social ou de entidades do Terceiro Sector inscritas no Rexistro Electrónico de Colaboradores de Estranxeiría.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf
Isto significa que os servizos sociais municipais poden ter un papel importante, sempre que sexan o órgano competente nese territorio.
5. Explicar ben as canles de presentación
Moita xente acudirá ao concello só para preguntar «onde se presenta?». Convén ter esa resposta moi clara.
6. Derivar cando o caso sexa complexo
Se hai problemas de identidade, antecedentes penais do país de orixe, unha unidade familiar complexa ou dúbidas sobre outras vías de regularización máis axeitadas, derivar a persoa a asesoramento especializado ou a entidades colaboradoras será a opción máis prudente.
Requisitos para persoas solicitantes de asilo
As persoas solicitantes de protección internacional poden acollerse se presentaron a súa solicitude antes do 1 de xaneiro de 2026. Para este grupo, a documentación básica inclúe:
- Modelo oficial EX-31.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex31-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-solicitantes-pi-da20-.pdf - Copia completa do pasaporte, aínda que estea caducado, ou cédula de inscrición ou título de viaxe recoñecido en España.
- Certificado de antecedentes penais do país ou países onde residise durante os cinco anos anteriores á entrada en España.
- Documento que acredite ter presentado a solicitude de protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026.
- Documento que acredite a permanencia en España durante polo menos cinco meses continuados antes da solicitude.
- Xustificante do pagamento da taxa.
https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052
Para o persoal municipal, a idea máis importante é esta: se a persoa xa era solicitante de asilo antes desa data, non ten que demostrar ademais traballo, familia ou vulnerabilidade. Esa esixencia adicional aparece na vía de situación irregular, non na vía específica para solicitantes de protección internacional. Isto facilita moito a orientación inicial.
Requisitos para persoas en situación administrativa irregular
As persoas en situación irregular acceden pola Disposición adicional 21ª, co modelo EX-32. Ademais dos requisitos xerais, deben acreditar polo menos un destes tres supostos:
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf
- Ter traballado por conta allea ou por conta propia durante a súa permanencia en España, ou acreditar a intención de traballar mediante unha oferta de emprego ou unha declaración responsable para unha actividade por conta propia.
- Permanecer en España xunto coa súa unidade familiar, formada por fillas e fillos menores, fillas e fillos maiores con discapacidade ou ascendentes de primeiro grao conviventes.
- Estar en situación de vulnerabilidade, acreditada mediante certificación da autoridade competente en asistencia social.
Este punto é moi importante para a atención municipal: estar en situación irregular non abonda por si só. A persoa ten que encaixar, ademais, nunha desas tres situacións.
Documentación segundo cada suposto
A) Si acredita actividad laboral
Debe achegar:
- Modelo EX-32.
https://www.inclusion.gob.es/documents/d/migraciones/ex32-formulario-autorizacion-de-residencia-por-circunstancias-excepcionales-por-razon-de-arraigo-extraordinario-da21-.pdf - Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
- Certificado de antecedentes penais.
- Documentación do traballo realizado ou da oferta de traballo.
O propio formulario engade que tamén se pode achegar unha declaración responsable se a intención é traballar por conta propia.
B) Se acredita unidade familiar
Debe achegar:
- Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
- Certificado de antecedentes penais.
- Documentación do vínculo familiar.
- Documentación da convivencia coa unidade familiar.
- Xustificante da taxa.
https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052
O formulario engade que deberá xustificarse a escolarización dos menores ou das persoas maiores con discapacidade coas que convive.
C) Se acredita vulnerabilidade
Debe achegar:
- Pasaporte, cédula ou título de viaxe.
- Certificado de antecedentes penais.
- Documentación de permanencia no territorio nacional.
- Certificado de vulnerabilidade da autoridade competente ou entidade colaboradora.
- Xustificante da taxa.
https://sede.administracionespublicas.gob.es/pagina/index/directorio/tasa052
Como poden regularizar tamén as súas fillas e fillos
Este é un dos puntos máis relevantes para os concellos, porque moitas consultas van xirar arredor das persoas menores de idade.
A documentación oficial prevé que, cando a persoa solicitante teña fillas ou fillos menores de idade, ou maiores con discapacidade que precisen apoio, poida solicitar simultaneamente unha autorización de residencia para eles conforme aos artigos 159 e 160 do Regulamento de Estranxeiría. Ambas as solicitudes resolveranse conxuntamente.
Se a persoa menor naceu en España
Aplícase o artigo 159. A norma xeral indica que a autorización se pode solicitar para menores nacidos en España fillos de proxenitores estranxeiros con residencia e que ten unha duración de cinco anos. Normalmente debe solicitarse dentro dos seis meses seguintes ao nacemento ou desde que o proxenitor accede á residencia. Nesta regularización extraordinaria, esa esixencia flexibilízase: non se aplica o límite dos seis meses.
Se a persoa menor non naceu en España
Aplícase o artigo 160. Durante este proceso extraordinario flexibilízanse requisitos moi importantes: non se esixe a permanencia previa de dous anos nin acreditar os medios económicos e a vivenda adecuada que normalmente se esixen na reagrupación.
Que debe saber o persoal municipal
En termos sinxelos:
se a nai, o pai ou a persoa titora presenta a regularización extraordinaria, pode tramitar á vez a residencia das súas fillas e fillos menores. Neste proceso suavizáronse os requisitos precisamente para protexer mellor a infancia. O propio real decreto salienta que estas autorizacións para menores poden concederse cunha vixencia de cinco anos e atendendo ao interese superior da persoa menor.
Canles para presentar a solicitude
A solicitude pódese presentar por dúas vías: telemática e presencial.
Vía telemática
Vía telemática
Está aberta desde o 16 de abril e funciona as 24 horas a través da plataforma MERCURIO. Pódese facer:
https://mercurio.delegaciondelgobierno.gob.es/mercurio/modoAcceso.html
- Co certificado electrónico da propia persoa.
- A través dun apoderamento inscrito.
- A través de profesionais habilitados.
- A través de entidades inscritas no Rexistro de Colaboradores de Estranxeiría.
Vía presencial
Vía presencial
Comeza o 20 de abril, sempre con cita previa, que se pode solicitar desde o 16 de abril. A presentación presencial pode facerse en oficinas habilitadas de:
- Estranxeiría.
- Seguridade Social.
- Correos.
A información oficial engade que Correos foi habilitado para tarefas de apoio e xestión mediante presentación telemática asistida, precisamente para facilitar o acceso territorial ao procedemento.
Como se solicita a cita
Segundo a guía de preguntas e respostas, a cita pódese solicitar:
https://www.inclusion.gob.es/documents/20121/7817425/PREGUNTAS%20Y%20RESPUESTAS%20%285%29.pdf/6b07c39e-aaf5-c1d9-bdff-e4d7a52ea897?version=3.0&download=true
- No portal da regularización mediante Cl@ve.
https://www.inclusion.gob.es/regularizacion - No portal mediante formulario web.
- Chamando ao 060.
Que convén dicir desde un concello para evitar erros
Hai varias mensaxes que o persoal municipal debería repetir con claridade:
Primeiro: o xustificante de presentación non é o mesmo que a comunicación de inicio do procedemento. A habilitación para traballar prodúcese con esa comunicación de inicio que remite a UTEX, non co simple resgardo de presentación.
Segundo: a autorización inicial é dun ano e permite residir e traballar só en España, non no resto da Unión Europea.
Terceiro: tras unha resolución favorable, haberá que solicitar a TIE no prazo dun mes ante a Policía Nacional.
Cuarto: se a persoa non pode obter a tempo o certificado de antecedentes penais do país de orixe, existe unha vía excepcional para solicitar que se recade por vía diplomática, pero iso non substitúe automaticamente o certificado. Hai que xustificar que se solicitou, presentar unha declaración responsable e unha autorización específica.
Preguntas frecuentes para o persoal dos concellos
1. Pode o concello tramitar ou resolver a regularización?
Non. A resolución corresponde á Administración Xeral do Estado. O concello pode orientar, facilitar documentación municipal e, se é o caso, intervir desde os servizos sociais se é competente para certificar a vulnerabilidade.
2. Quen pode acollerse ao proceso?
Persoas solicitantes de asilo cunha solicitude presentada antes do 1 de xaneiro de 2026 e persoas en situación irregular chegadas antes desa data, sempre cunha permanencia mínima de cinco meses e sen antecedentes penais relevantes.
3. Debe solicitar esta regularización unha persoa cunha tarxeta en vigor?
Non. A información oficial indica que este proceso non está pensado para persoas con autorización en vigor ou en renovación ou prórroga.
4. Teñen que demostrar traballo, familia ou vulnerabilidade as persoas solicitantes de asilo?
Non por esta vía específica. Deben acreditar a súa condición de solicitantes de protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026, a permanencia e a documentación xeral.
5. Poden solicitar a regularización as persoas en situación irregular aínda que non teñan traballo?
Si, pero só se encaixan nalgún dos outros supostos: unidade familiar ou vulnerabilidade. Se non acreditan ningún dos tres supostos, non cumprirían os requisitos.
6. Pódese presentar á vez a solicitude de toda a familia?
Si. A guía oficial indica que nunha mesma cita presencial se poderán xestionar as solicitudes de persoas dunha mesma unidade de convivencia. Ademais, os fillos menores poden tramitarse simultaneamente.
7. Como se regulariza un fillo ou filla menor?
Xunto coa solicitude da nai, do pai ou da persoa titora, aplicando os artigos 159 ou 160 do Regulamento, segundo nacese ou non en España. Neste proceso hai flexibilizacións importantes para protexer a infancia.
8. Que documentos municipais poden ser útiles?
Especialmente os que axuden a acreditar a residencia, a convivencia, a escolarización ou a situación social. A permanencia pódese acreditar mediante calquera proba válida en dereito.
9. Onde pode presentar a solicitude unha persoa que non teña certificado dixital?
Por vía presencial con cita previa ou por vía telemática a través dunha persoa representante, profesional habilitado ou entidade colaboradora.
10. Tamén serve Correos para presentar a solicitude?
Si. A vía presencial inclúe oficinas de Correos habilitadas e, ademais, o real decreto prevé a súa participación en tarefas de apoio e xestión do procedemento.
11. Cando pode comezar a traballar a persoa?
Non desde o simple resgardo. Poderá facelo cando reciba a comunicación de inicio do procedemento administrativo.
12. Onde se pode atopar información oficial actualizada?
Na web específica do Ministerio para a regularización, onde se centralizan a vía telemática, a cita previa e a información sobre as entidades colaboradoras.
Conclusión
Conclusión
Para os concellos, a clave non é converterse en oficina de estranxeiría, senón en porta de entrada fiable. Unha boa atención municipal pode evitar erros moi comúns: confundir a vía de asilo coa de situación irregular, esquecer a proba de permanencia, non tramitar as fillas e os fillos á vez, non activar os servizos sociais nos supostos de vulnerabilidade ou pensar que o resgardo xa autoriza a traballar.
Dito de forma sinxela: o concello non decide, pero pode marcar a diferenza entre unha solicitude ben preparada e unha solicitude que comece mal.
