O Ministerio publicou uns criterios interpretativos para explicar como debe aplicarse o Real decreto 316/2026 na regularización extraordinaria. Dito de forma sinxela: este documento serve para que a Administración tramite os expedientes dun xeito máis uniforme e para aclarar dúbidas importantes sobre quen pode solicitalo, que documentos fan falta e que ocorre cos expedientes antigos ou cos fillos menores.
Esta publicación resume eses criterios de forma sinxela, pero sen perder detalle, para que calquera persoa poida entender como afectan realmente á tramitación do seu expediente.
1. Primeiro criterio: as persoas que solicitaron asilo antes do 1 de xaneiro de 2026 si poden acollerse, aínda que a súa situación cambiase
Esta é unha das aclaracións máis importantes. O criterio indica que poden solicitar esta autorización as persoas que solicitaron protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026, aínda que nese momento xa non teñan a condición de solicitantes de asilo.
Isto inclúe, por exemplo, persoas cuxa solicitude de asilo:
- segue en trámite,
- desistiron da solicitude,
- foi denegada,
- foi denegada e presentaron un recurso,
- ou aínda teñen un recurso en curso.
Como afecta isto á tramitación do expediente?
Afecta moito, porque evita que a oficina rexeite unha solicitude só porque a persoa xa non teña «documentación de asilo» en vigor. O importante é ter presentado a solicitude de protección internacional antes da data límite, non seguir sendo formalmente solicitante nese momento. Na práctica, este criterio amplía a seguridade xurídica e reduce o risco de interpretacións restritivas.
2. Segundo criterio: o certificado de vulnerabilidade non se solicita en todos os casos
O criterio tamén aclara algo moi importante sobre a vía de arraigamento extraordinario da disposición adicional vixésimo primeira: hai tres formas distintas de encaixar nesta vía:
- ter traballado ou acreditar a intención de traballar,
- permanecer en España coa unidade familiar,
- atoparse nunha situación de vulnerabilidade.
A clave é esta: o certificado ou informe de vulnerabilidade só se esixe no terceiro caso, é dicir, cando a solicitude se presenta pola vía da vulnerabilidade. Se a persoa opta pola vía do traballo ou da unidade familiar, ese certificado non debería solicitarse.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque evita requirimentos innecesarios. Moitas persoas poderían pensar que sempre necesitan un informe social ou un certificado de vulnerabilidade, pero o criterio di claramente que non. Isto pode aforrar tempo, evitar emendas e facer que o expediente sexa máis sinxelo cando a base da solicitude sexa o traballo ou a familia.
3. Terceiro criterio: quen pode emitir o certificado de vulnerabilidade e como debe facerse
Cando sexa necesario acreditar a vulnerabilidade, o criterio explica quen pode emitir o certificado e que requisitos formais debe cumprir. Poden emitilo:
- as administracións públicas competentes en materia de asistencia social,
- e tamén entidades do Terceiro Sector ou organizacións sindicais inscritas no RECEX.
Ademais, o criterio aclara varios puntos prácticos:
- só poden emitilo as entidades do Terceiro Sector ou os sindicatos que estean realmente inscritos no RECEX;
- se o seu ámbito territorial é limitado, só poden emitilo dentro dese territorio;
- non están obrigadas a emitir certificados polo simple feito de estar inscritas;
- pode asinalo calquera persoa que forme parte da entidade;
- debe levar o selo oficial da entidade emisora e o número de expediente do RECEX; o criterio non esixe un formato concreto para ese selo, polo que pode ser electrónico ou en soporte físico, sempre que identifique claramente a entidade;
- e a súa emisión debe ser gratuíta.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque pon orde. Este criterio axuda a saber cando un certificado é válido e cando non. Tamén pode evitar problemas moi habituais: certificados asinados por entidades non inscritas, documentos sen selo ou informes emitidos fóra do ámbito territorial correspondente. En resumo: non só importa ter un informe, senón que estea emitido correctamente.
4. Cuarto criterio: non convén desistir doutras solicitudes nin renunciar a autorizacións xa concedidas
O documento recomenda expresamente que as persoas que xa presentasen unha solicitude de estadía ou residencia, ou que xa teñan unha autorización en vigor, non presenten o desistimento nin renuncien a ela.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque a regularización extraordinaria non está pensada para que a persoa «quede sen nada» mentres agarda. Se alguén renuncia a unha autorización ou retira unha solicitude que podería resolverse favorablemente, pode quedar nunha situación peor. A mensaxe práctica do criterio é clara: antes de abandonar unha vía, hai que valorar moi ben se realmente compensa.
5. Quinto criterio: os fillos menores e algunhas persoas con discapacidade deben tramitarse simultaneamente coa solicitude principal
A disposición transitoria primeira, explicada polo criterio, indica que cando unha persoa que entra na regularización extraordinaria teña:
- fillos menores,
- fillos maiores con discapacidade que requira apoios ou que non poidan cubrir as súas propias necesidades por motivos de saúde,
- ou sexa o seu titor, a solicitude do menor ou desa persoa dependente debe presentarse ao mesmo tempo que a solicitude principal do proxenitor ou titor.
Ademais, o criterio introduce varias flexibilidades:
- para o artigo 159, dispénsase o requisito de presentar a solicitude dentro dos seis meses posteriores ao nacemento;
- para o artigo 160, dispénsanse os dous anos de permanencia previa e tamén os requisitos de medios económicos e aloxamento da reagrupación familiar;
- pero neste último caso si hai que probar que o menor estivo en España cinco meses seguidos antes da solicitude.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque facilita enormemente a regularización de nenos, nenas e persoas dependentes. Nestes casos, a Administración non esixirá todos os requisitos ordinarios que normalmente se pedirían nos artigos 159 e 160. Isto fai que o expediente familiar sexa máis accesible e máis rápido de resolver conxuntamente.
6. Sexto criterio: en certos expedientes familiares a resolución debe saír ao mesmo tempo
O criterio tamén indica que, nestes supostos de menores ou persoas dependentes tramitados xunto coa solicitude principal, a comprobación faraa a Unidade de Tramitación de Expedientes de Estranxeiría e a resolución debe emitirse simultaneamente. Nestes casos, a competencia corresponde á persoa titular da Dirección Xeral de Xestión Migratoria.
E engade outro dato importante: esta disposición tamén se aplica ás autorizacións en trámite e ás que se presenten ata o 30 de xuño de 2026. Mesmo se a autorización do menor non se solicitou ao mesmo tempo ao comezo, aínda pode solicitarse ata esa data para que ambas as resolucións se emitan simultaneamente.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque abre unha segunda oportunidade para regularizar correctamente os fillos ou as persoas dependentes se ao principio non se fixo de maneira conxunta. Tamén axuda a evitar expedientes divididos en dous, cunha parte resolta e outra sen resolver.
7. Sétimo criterio: tamén se beneficia quen xa tiña expedientes anteriores presentados
A disposición transitoria primeira non se refire só ás novas solicitudes relacionadas con esta regularización. Tamén se aplica ás solicitudes xa presentadas ao abeiro dos artigos 159 e 160 por proxenitores ou titores con autorización de residencia temporal, sempre que se presentasen antes da data máxima prevista para solicitar as autorizacións das disposicións adicionais 20 e 21. Nestes casos resolverá a oficina de estranxeiría competente e a Delegación ou Subdelegación do Goberno deberá notificar nun mes desde a recepción da solicitude.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque non deixa fóra as familias que xa iniciaran o camiño pola vía ordinaria. O criterio permite aplicar tamén a eses expedientes previos as particularidades favorables.
8. Oitavo criterio: os expedientes antigos en trámite non quedan fóra
A disposición transitoria segunda é outra das partes máis importantes do documento. Indica que hai dous grandes grupos de expedientes en trámite que se benefician deste novo réxime:
- solicitudes presentadas ao abeiro da disposición transitoria quinta do RD 1155/2024 antes da entrada en vigor do novo real decreto;
- e solicitudes de residencia temporal por circunstancias excepcionais do título VII, agás a do artigo 128.1, que estivesen en trámite e se presentasen entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, inclusive. Tamén se aplica aos recursos administrativos e contencioso-administrativos que estean en trámite contra esas resolucións.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque evita que moitos expedientes antigos teñan que comezar de cero. Se xa estaban en trámite nesas datas, a Administración debe revisalos conforme ás novas regras transitorias e non como se nada tivese cambiado.
9. Noveno criterio: segundo o tipo de expediente antigo, cambian os requisitos que revisará a Administración
O criterio distingue claramente dous escenarios:
- no primeiro apartado da transitoria segunda, só se esixirá o cumprimento dos requisitos da disposición adicional vixésima;
- no segundo apartado, haberá que cumprir os requisitos do primeiro apartado da disposición adicional vixésimo primeira.
Ademais, no primeiro suposto, o real decreto indica que abondará con acreditar a carencia de antecedentes penais e que a persoa non representa unha ameaza para a orde pública, a seguridade pública ou a saúde pública, valorándose para iso o informe policial correspondente.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque a oficina non debe mesturar os requisitos dunhas vías cos doutras. Cada expediente debe revisarse coa «lista correcta» de requisitos. Isto pode parecer técnico, pero en realidade é moi importante: utilizar o bloque equivocado de requisitos pode provocar denegacións inxustas ou requirimentos incorrectos.
10. Décimo criterio: quen teña un expediente antigo favorable recibirá a autorización que solicitou, non outra diferente
O criterio indica que as persoas con solicitudes do título VII en trámite, presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, accederán á autorización que solicitaran, e que a súa vixencia comezará desde a concesión.
Tamén engade tres regras prácticas:
- se alguén solicitou arraigamento socioformativo e obtén unha resolución favorable, terá esa autorización coas súas propias características, incluída a posibilidade de traballar por conta allea ata 30 horas semanais;
- se solicitou arraigamento sociolaboral, a eficacia da autorización non dependerá da alta previa na Seguridade Social;
- se solicitou residencia por colaboración contra redes organizadas, seguirá sendo necesario que exista esa colaboración coas autoridades.
Como afecta isto á tramitación?
Afecta porque dá seguridade sobre o resultado final do expediente. Unha solicitude non se transforma automaticamente noutra figura diferente. Cada caso conserva a súa natureza, cos seus efectos concretos. Isto é especialmente importante no arraigamento socioformativo, no sociolaboral e na colaboración coas autoridades.
O máis importante, explicado dun xeito moi sinxelo
Se tivésemos que resumir todo o criterio en frases moi sinxelas, sería así:
Un: se solicitaches asilo antes do 1 de xaneiro de 2026, podes acollerte aínda que a túa situación sexa outra agora.
Dous: o informe de vulnerabilidade só se solicita se optas pola vía da vulnerabilidade.
Tres: os certificados de vulnerabilidade deben proceder do organismo correspondente e estar correctamente asinados.
Catro: non é boa idea retirar outras solicitudes ou renunciar a permisos sen estudalo moi ben.
Cinco: os expedientes de menores e persoas dependentes trátanse de resolver xunto co expediente principal e con regras máis flexibles.
Seis: moitos expedientes antigos en trámite tamén se benefician do novo marco e non teñen que comezar de cero.
Conclusión
Os criterios interpretativos da regularización extraordinaria 2026 non son un simple texto técnico. Na práctica, serven para aclarar dúbidas que poden cambiar por completo o resultado dun expediente. Grazas a estes criterios, queda máis claro que moitas persoas solicitantes de asilo aínda poden acollerse ao proceso, que o certificado de vulnerabilidade non se esixe en todos os casos, que os menores e as persoas dependentes contan cun tratamento máis flexible e que moitos expedientes antigos en trámite non deben quedar fóra do novo marco.
A idea principal é sinxela: a regularización extraordinaria debe aplicarse dun xeito coherente, máis claro e máis xusto. Por iso, antes de presentar unha solicitude, emendar un requirimento ou renunciar a outra vía de residencia, convén revisar moi ben en que suposto encaixa cada caso e que criterio concreto lle afecta. Entender estas regras pode evitar erros, aforrar tempo e aumentar as posibilidades de que o expediente se tramite correctamente desde o principio.
Nun proceso tan importante coma este, coñecer ben os criterios non é un detalle menor: pode marcar a diferenza entre un expediente mal enfocado e unha solicitude ben formulada.
FAQ: preguntas frecuentes sobre os criterios interpretativos da regularización extraordinaria 2026
Serve este criterio para persoas con asilo denegado?
Si. O criterio indica que tamén poden acollerse as persoas cuxa solicitude de protección internacional foi denegada, que desistiron dela ou que presentaron un recurso, sempre que a solicitude de asilo se presentase antes do 1 de xaneiro de 2026.
Fai falta sempre un informe de vulnerabilidade?
Non. Só fai falta cando a solicitude se presenta pola vía da vulnerabilidade. Se se presenta por traballo ou por unidade familiar, ese informe non debería esixirse.
Pode unha ONG emitir o certificado de vulnerabilidade?
Si, pero non calquera ONG. Debe ser unha entidade do Terceiro Sector ou unha organización sindical inscrita no RECEX, e debe actuar dentro do seu ámbito territorial.
Pode cobrar a entidade por ese certificado?
Non. O criterio indica que a emisión do certificado ou informe de vulnerabilidade por parte destas entidades será gratuíta.
Quen pode asinar o certificado de vulnerabilidade?
Pode asinalo calquera persoa que forme parte da entidade emisora ou da administración competente, sen prexuízo das súas regras internas de organización.
Que debe incluír ese certificado para que sexa válido?
Debe incluír o selo oficial da entidade emisora e, se o emite unha entidade inscrita no RECEX, tamén o número de expediente que conste nese rexistro. O criterio non esixe un deseño concreto do selo: non fixa tamaño, forma, cor nin texto mínimo. O importante é que identifique claramente a entidade e pode ser electrónico ou en soporte físico.
Que ocorre cos fillos menores?
Débense tramitar simultaneamente coa solicitude do proxenitor ou titor e, nalgúns casos, flexibilízanse requisitos que normalmente serían máis esixentes.
Pódese regularizar un menor aínda que a súa solicitude non se presentase ao mesmo tempo ao principio?
Si. En determinados supostos, o criterio permite presentala ata o 30 de xuño de 2026 para que ambas as resolucións se emitan simultaneamente.
Poden beneficiarse os expedientes xa presentados antes deste real decreto?
Si. O criterio indica que determinados expedientes en trámite presentados entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, e mesmo algúns recursos aínda pendentes, se revisarán conforme a estas regras transitorias.
Se xa teño outra solicitude en trámite, retíroa para acollerme a esta regularización?
O criterio recomenda non desistir nin renunciar automaticamente a outras solicitudes ou autorizacións en vigor. Hai que estudar cada caso antes de dar ese paso.
Que ocorre se o meu expediente antigo era de arraigamento socioformativo?
Se a resolución é favorable, obterás esa mesma autorización, coas súas propias características, incluída a habilitación para traballar por conta allea cun máximo de 30 horas semanais.
E se o meu expediente antigo era de arraigamento sociolaboral?
O criterio aclara que a eficacia desa solicitude non quedará supeditada á alta previa na Seguridade Social.
