Hoxe, 31 de outubro de 2025, pechamos oficialmente COIDAMUXÍA, unha iniciativa de voluntariado interxeracional impulsada polo Concello de Muxía para reducir a soidade non desexada das persoas maiores e fortalecer a cohesión comunitaria. O programa, cofinanciado pola Xunta de Galicia, enmárcase no Plan de recuperación, transformación e resiliencia financiado pola Unión Europea (NextGenerationEU) e desenvolveuse do 1 de agosto ao 31 de outubro de 2025, articulando unha resposta próxima e baseada na evidencia a un reto social crecente no rural galego.
https://concellomuxia.com/
https://talentointerxeracional.gal/es/programa-2/

O desafío: soidade non desexada no rural

A soidade non desexada afecta a unha parte importante da poboación maior en España, con especial incidencia nos municipios rurais onde a distancia, a perda de redes familiares e a menor dispoñibilidade de recursos dificultan o acceso a apoios regulares. O deseño de COIDAMUXÍA parte precisamente dese diagnóstico local e nacional, que subliña a persistencia de situacións de soidade prolongada e a necesidade de apoios domiciliarios e comunitarios específicos en contornas como Muxía.

Que fixemos en COIDAMUXÍA

O proxecto combinou acompañamento domiciliario e encontros interxeracionais cunha metodoloxía participativa. Entre as accións postas en marcha destacan:

• Captación e selección de voluntariado, en coordinación con entidades sociais locais.
• Formación especializada para o voluntariado (deseño de iniciativas solidarias, acompañamento emocional). Esta formación concibiuse cun enfoque práctico e mediante casos reais.
• Emparellamento interxeracional (parellas de voluntariado sénior–mozo e unha persoa maior beneficiaria) para un acompañamento semanal, flexible e personalizado: conversa, paseos terapéuticos e conexión con outras persoas maiores.
• Encontros interxeracionais e dinámicas de design thinking para que o propio voluntariado idease iniciativas piloto axustadas ás necesidades reais detectadas nos domicilios.

Esta estrutura permitiu ofrecer un acompañamento humano, regular e medible, cun seguimento continuo e unha avaliación final baseada en indicadores de impacto nas persoas maiores, no voluntariado e na comunidade.

Quen participou

COIDAMUXÍA concibiuse para acompañar persoas maiores autónomas con necesidade de apoio puntual e para formar voluntariado sénior e mozo en coidados e dinamización comunitaria. O marco de deseño contemplaba 20 persoas maiores e 8 voluntarias/os.

Na práctica, un dato clave de participación que queremos destacar é que 5 das 8 persoas voluntarias procedían do estranxeiro. Esta diversidade enriqueceu os vínculos creados e reforza unha convicción: a participación de persoas migrantes como voluntarias é un activo estratéxico para o benestar comunitario, a inclusión e a empregabilidade no ecosistema dos coidados.

Logros acadados e valor achegado

Aínda que COIDAMUXÍA foi un proxecto piloto, o seu impacto tradúcese en avances concretos e bases sólidas para a continuidade e a réplica:

1. Rede de apoio interxeracional estable: o vínculo semanal e a escoita activa melloraron o benestar emocional e a participación social das persoas maiores acompañadas.
2. Voluntariado formado e empoderado: as persoas voluntarias reforzaron competencias en coidados, comunicación, primeiros auxilios e emprendemento social a pequena escala, elevando a súa motivación para seguir activas no territorio.
3. Innovación social desde abaixo: o uso do design thinking permitiu probar iniciativas piloto e axustar o que funcionaba, impulsando unha aprendizaxe práctica e replicable.
4. Tecido comunitario e colaboración: traballamos cos servizos sociais, algo imprescindible para chegar ás parroquias máis dispersas e soster a intervención no tempo.
5. Modelo replicable e escalable: COIDAMUXÍA documentou boas prácticas e sentou as bases para unha guía metodolóxica que facilite a súa réplica noutros municipios rurais con retos similares.

Ademais, o proxecto executouse no marco da convocatoria BS508E (voluntariado interxeracional no medio rural), financiada pola Unión Europea – NextGenerationEU (PRTR), aliñando a intervención local coas prioridades europeas de cohesión social e innovación nos coidados.

Por que importan os programas de voluntariado ante a soidade

Os programas de voluntariado non substitúen os servizos profesionais, pero si multiplican o seu alcance: chegan onde é difícil chegar, constrúen confianza porta a porta e activan recursos latentes na comunidade. Nos contextos rurais, este enfoque de proximidade máis continuidade marca a diferenza: reforza a autonomía, prevén situacións de vulnerabilidade e tece redes entre xeracións e orixes diversas.

En particular, a participación de persoas migrantes achega miradas, idiomas e traxectorias que enriquecen o acompañamento e aceleran a súa inclusión no municipio (relacións, referencias laborais, competencias transversais). Cando, como en COIDAMUXÍA, a maioría do equipo voluntario procede do estranxeiro, a mensaxe é clara: o coidado é unha linguaxe común e unha vía real de integración bidireccional (quen axuda tamén se sente parte, aprende e proxecta futuro). Esta aposta pola empregabilidade vinculada aos coidados forma parte do ADN do proxecto e aliñase coas estratexias de promoción do voluntariado en Galicia.

Medición e mellora continua

Desde o inicio incorporamos un sistema de seguimento e avaliación con enquisas, entrevistas e rexistro de visitas, para medir a redución percibida da soidade, a satisfacción das persoas maiores e do voluntariado e o grao de participación comunitaria. Esta avaliación non só garante transparencia e calidade; tamén permite identificar que iniciativas funcionan mellor, consolidalas e trasladalas a novos contextos.

Mirando cara adiante

COIDAMUXÍA remata hoxe, pero a súa aprendizaxe continúa. Demostramos que, con formación, acompañamento regular, innovación social e alianzas, o voluntariado interxeracional reduce a soidade non desexada e fortalece a comunidade no rural. O noso seguinte paso é consolidar e ampliar: compartir a metodoloxía, manter viva a rede de voluntariado e sumar colaboracións para que máis persoas maiores se sintan acompañadas no seu día a día.