Categoría: Voluntariado

Publicado en

COIDAMUXÍA: voluntariado interxeracional contra a soidade das persoas maiores no rural de Muxía

Hoxe, 31 de outubro de 2025, pechamos oficialmente COIDAMUXÍA, unha iniciativa de voluntariado interxeracional impulsada polo Concello de Muxía para reducir a soidade non desexada das persoas maiores e fortalecer a cohesión comunitaria. O programa, cofinanciado pola Xunta de Galicia, enmárcase no Plan de recuperación, transformación e resiliencia financiado pola Unión Europea (NextGenerationEU) e desenvolveuse do 1 de agosto ao 31 de outubro de 2025, articulando unha resposta próxima e baseada na evidencia a un reto social crecente no rural galego.
https://concellomuxia.com/
https://talentointerxeracional.gal/es/programa-2/

O desafío: soidade non desexada no rural

A soidade non desexada afecta a unha parte importante da poboación maior en España, con especial incidencia nos municipios rurais onde a distancia, a perda de redes familiares e a menor dispoñibilidade de recursos dificultan o acceso a apoios regulares. O deseño de COIDAMUXÍA parte precisamente dese diagnóstico local e nacional, que subliña a persistencia de situacións de soidade prolongada e a necesidade de apoios domiciliarios e comunitarios específicos en contornas como Muxía.

Que fixemos en COIDAMUXÍA

O proxecto combinou acompañamento domiciliario e encontros interxeracionais cunha metodoloxía participativa. Entre as accións postas en marcha destacan:

  • Captación e selección de voluntariado, en coordinación con entidades sociais locais.
  • Formación especializada para o voluntariado (deseño de iniciativas solidarias, acompañamento emocional). Esta formación concibiuse cun enfoque práctico e mediante casos reais.
  • Emparellamento interxeracional (parellas de voluntariado sénior–mozo e unha persoa maior beneficiaria) para un acompañamento semanal, flexible e personalizado: conversa, paseos terapéuticos e conexión con outras persoas maiores.
  • Encontros interxeracionais e dinámicas de design thinking para que o propio voluntariado idease iniciativas piloto axustadas ás necesidades reais detectadas nos domicilios.

Esta estrutura permitiu ofrecer un acompañamento humano, regular e medible, cun seguimento continuo e unha avaliación final baseada en indicadores de impacto nas persoas maiores, no voluntariado e na comunidade.

Quen participou

COIDAMUXÍA concibiuse para acompañar persoas maiores autónomas con necesidade de apoio puntual e para formar voluntariado sénior e mozo en coidados e dinamización comunitaria. O marco de deseño contemplaba 20 persoas maiores e 8 voluntarias/os.

Na práctica, un dato clave de participación que queremos destacar é que 5 das 8 persoas voluntarias procedían do estranxeiro. Esta diversidade enriqueceu os vínculos creados e reforza unha convicción: a participación de persoas migrantes como voluntarias é un activo estratéxico para o benestar comunitario, a inclusión e a empregabilidade no ecosistema dos coidados.

Logros acadados e valor achegado

Aínda que COIDAMUXÍA foi un proxecto piloto, o seu impacto tradúcese en avances concretos e bases sólidas para a continuidade e a réplica:

  1. Rede de apoio interxeracional estable: o vínculo semanal e a escoita activa melloraron o benestar emocional e a participación social das persoas maiores acompañadas.
  2. Voluntariado formado e empoderado: as persoas voluntarias reforzaron competencias en coidados, comunicación, primeiros auxilios e emprendemento social a pequena escala, elevando a súa motivación para seguir activas no territorio.
  3. Innovación social desde abaixo: o uso do design thinking permitiu probar iniciativas piloto e axustar o que funcionaba, impulsando unha aprendizaxe práctica e replicable.
  4. Tecido comunitario e colaboración: traballamos cos servizos sociais, algo imprescindible para chegar ás parroquias máis dispersas e soster a intervención no tempo.
  5. Modelo replicable e escalable: COIDAMUXÍA documentou boas prácticas e sentou as bases para unha guía metodolóxica que facilite a súa réplica noutros municipios rurais con retos similares.

Ademais, o proxecto executouse no marco da convocatoria BS508E (voluntariado interxeracional no medio rural), financiada pola Unión Europea – NextGenerationEU (PRTR), aliñando a intervención local coas prioridades europeas de cohesión social e innovación nos coidados.

Por que importan os programas de voluntariado ante a soidade

Os programas de voluntariado non substitúen os servizos profesionais, pero si multiplican o seu alcance: chegan onde é difícil chegar, constrúen confianza porta a porta e activan recursos latentes na comunidade. Nos contextos rurais, este enfoque de proximidade máis continuidade marca a diferenza: reforza a autonomía, prevén situacións de vulnerabilidade e tece redes entre xeracións e orixes diversas.

En particular, a participación de persoas migrantes achega miradas, idiomas e traxectorias que enriquecen o acompañamento e aceleran a súa inclusión no municipio (relacións, referencias laborais, competencias transversais). Cando, como en COIDAMUXÍA, a maioría do equipo voluntario procede do estranxeiro, a mensaxe é clara: o coidado é unha linguaxe común e unha vía real de integración bidireccional (quen axuda tamén se sente parte, aprende e proxecta futuro). Esta aposta pola empregabilidade vinculada aos coidados forma parte do ADN do proxecto e aliñase coas estratexias de promoción do voluntariado en Galicia.

Medición e mellora continua

Desde o inicio incorporamos un sistema de seguimento e avaliación con enquisas, entrevistas e rexistro de visitas, para medir a redución percibida da soidade, a satisfacción das persoas maiores e do voluntariado e o grao de participación comunitaria. Esta avaliación non só garante transparencia e calidade; tamén permite identificar que iniciativas funcionan mellor, consolidalas e trasladalas a novos contextos.

Mirando cara adiante

COIDAMUXÍA remata hoxe, pero a súa aprendizaxe continúa. Demostramos que, con formación, acompañamento regular, innovación social e alianzas, o voluntariado interxeracional reduce a soidade non desexada e fortalece a comunidade no rural. O noso seguinte paso é consolidar e ampliar: compartir a metodoloxía, manter viva a rede de voluntariado e sumar colaboracións para que máis persoas maiores se sintan acompañadas no seu día a día.

Publicado en

2025 en ONGD SenValos: un año de inclusión, alianzas y resultados medibles

31 de decembro de 2025. Pechamos o ano cunha mestura de orgullo sereno e responsabilidade. Orgullo, porque 2025 foi un ano de moito traballo sostido, de presenza no territorio e de proxectos que responderon a necesidades reais. Responsabilidade, porque cada dato que compartimos e cada historia que acompañamos lémbrannos que a inclusión social non é unha idea abstracta: é unha tarefa cotiá, esixente e colectiva.

Nun contexto social onde conviven avances con incertezas —e onde, en ocasións, escóitanse discursos que simplifican a diversidade ou cuestionan a sustentabilidade e a interculturalidad—, en ONGD SenValos optamos por un enfoque claro: actuar con rigor, proximidade e evidencia, sumando alianzas para que as oportunidades sexan máis accesibles para todas as persoas e para que as nosas comunidades sexan máis cohesionadas, máis seguras e máis prósperas.

Este artigo é unha recapitulación ordenada do que impulsamos en 2025, os resultados alcanzados e a mirada coa que entramos en 2026.

Unha idea-forza que guiou 2025: inclusión que se constrúe no local

Se algo define este ano é a combinación de tres elementos:

  1. Territorio: proxectos aterrados, con presenza real en municipios e comarcas.
  2. Acompañamento: procesos de inclusión que non se resolven nunha sesión, senón en itinerarios sostidos.
  3. Alianzas: administración local, tecido asociativo, empresas e cidadanía comprometida.

A inclusión social, a empregabilidade, a educación, a saúde comunitaria ou o benestar no rural non dependen dunha única intervención. Dependen de redes e de continuidade. Por iso, en SenValos priorizamos o traballo en rede, a coordinación con axentes locais e a capacidade de adaptar cada proxecto á realidade concreta de cada lugar.

Proxectos principais de 2025

1) Inclusión social de persoas migrantes na Coruña, Negreira, Vilagarcía de Arousa e Chantada

Durante 2025 desenvolvemos diversos proxectos de inclusión social dirixidos a persoas migrantes na Coruña, Negreira, Vilagarcía de Arousa e Chantada. O obxectivo común foi reducir barreiras e ampliar oportunidades a través de accións de acompañamento, orientación, activación comunitaria e derivación coordinada a recursos.

Estes proxectos sostéñense sobre unha premisa sinxela: a inclusión non ocorre “por inercia”. Require información accesible, apoios en momentos clave, acompañamento para navegar trámites e recursos, e tamén espazos onde fortalecer o vínculo comunitario.

2) Proxecto europeo: formación en linguas de acollida utilizando IA, en colaboración con Polonia

A lingua é unha chave. Abre portas á participación social, á formación, ao emprego e ao acceso a servizos. En 2025 impulsamos un proxecto europeo de formación en linguas de acollida utilizando IA, en colaboración con Polonia.

O foco estivo en explorar enfoques máis personalizados e accesibles: ritmos de aprendizaxe distintos, itinerarios adaptables e recursos que reduzan a dependencia dun único formato de ensino. A innovación, no noso enfoque, non substitúe o humano: refórzao. A tecnoloxía é útil cando amplía o acceso, reduce brechas e respecta a diversidade de contextos.

3) COIDAMUXÍA: promoción do voluntariado para paliar a soidade non desexada no rural

O rural non só necesita servizos: necesita comunidade. En 2025 impulsamos un proxecto de promoción do voluntariado de COIDAMUXÍA orientado a paliar a soidade non desexada no ámbito rural.

A soidade non desexada é un fenómeno silencioso, con efectos sobre a saúde e o benestar. Responder a ela esixe sensibilidade, continuidade e unha forma de coidado que non infantilice nin invada, senón que acompañe desde o respecto. O voluntariado, ben deseñado e ben coidado, pode ser unha ferramenta poderosa para fortalecer vínculos, activar redes veciñais e soster a vida cotiá.

4) VALÍA: itinerario integral para mulleres migrantes en situación de vulnerabilidade

En 2025 desenvolvemos o proxecto VALÍA, un itinerario integral para mulleres migrantes vulnerables. Este traballo partiu dunha realidade que convén nomear sen reviravoltas: moitas mulleres migrantes afrontan barreiras acumuladas (administrativas, laborais, lingüísticas, de coidados, de illamento social ou de acceso a dereitos).

Un itinerario integral significa acompañar con perspectiva de xénero e dereitos, coordinando recursos e sostendo procesos, non só “atendendo demandas puntuais”. En VALÍA, a prioridade foi fortalecer capacidades, protexer dereitos e ampliar redes de apoio para que cada persoa poida construír o seu proxecto vital con máis seguridade e autonomía.

5) Ecogranxa San Isidro: inclusión sociolaboral a través da agricultura regenerativa

A transición ecolóxica non é só unha cuestión ambiental: tamén é social. En 2025 avanzamos no proxecto de inclusión sociolaboral a través da agricultura regenerativa en Ecogranxa San Isidro.

A agricultura regenerativa conecta emprego, aprendizaxe práctica, sustentabilidade e arraigamento territorial. Traballar desde este enfoque significa pensar a longo prazo: chans máis sans, produción con menor impacto, e ao mesmo tempo itinerarios de inclusión que poden abrir portas ao emprego e ao emprendemento no sector agroalimentario.

6) Reforzo educativo para mozos e mozas migrantes na Coruña, con apoio en material escolar

A educación é un dereito e tamén un predictor de oportunidades futuras. En 2025 mantivemos o proxecto de reforzo educativo para mozos migrantes na Coruña, incluíndo apoio na entrega de material escolar.

Aquí o obxectivo é moi concreto: que o punto de partida non determine o teito. Acompañar no estudo, reforzar hábitos, apoiar a continuidade educativa e reducir barreiras materiais é un investimento directo en futuro, en autoestima e en pertenza.

7) Dinamización do sector produtivo agroecolóxico na comarca da Coruña

En 2025 participamos como axente dinamizador do sector produtivo agroecolóxico da comarca da Coruña. A agroecoloxía é unha vía de desenvolvemento territorial con potencial económico, ambiental e social. Dinamizar o sector significa facilitar conexións, activar redes, visibilizar iniciativas e contribuír a un ecosistema produtivo máis resiliente.

Este traballo ten un compoñente estratéxico: se queremos territorios vivos e transicións xustas, necesitamos cadeas de valor locais, emprego digno e modelos produtivos sostibles que non deixen a ninguén atrás.

8) Promoción do asociacionismo migrante: apoio a iniciativas na Coruña, Betanzos e Costa da Morte

A inclusión fortalécese cando hai participación e organización comunitaria. En 2025 reforzamos a promoción do asociacionismo migrante, apoiando iniciativas na Coruña, Betanzos e Costa da Morte.

Este apoio busca algo esencial: que as persoas migrantes non sexan só destinatarias de servizos, senón tamén protagonistas de propostas, espazos de convivencia e accións colectivas. O asociacionismo é un vehículo de cidadanía activa e unha peza crave para construír comunidades máis cohesionadas.

Resultados 2025: datos que falan de esforzo e de impacto

A rendición de contas importa. Non só por transparencia, senón porque permite aprender, mellorar e soster o apoio social ao que funciona.

En 2025, en ONGD SenValos:

  • Atendimos a 643 persoas migrantes ao longo do ano.
  • O 63% foron mulleres, o que reforza a importancia de manter enfoques específicos e medidas que contemplen desigualdades estruturais.
  • Formamos a 95 persoas, impulsando competencias clave para a autonomía e a empregabilidade.
  • Logramos inserción laboral estable para 34 persoas, un indicador especialmente relevante polo seu impacto directo en seguridade económica e proxecto de vida.
  • Impactamos positivamente en máis de 13.600 persoas de maneira indirecta, a través de accións comunitarias, sensibilización, redes, dinamización e mellora de contornas.

Estes datos non son unha meta final: son un punto de partida para seguir mellorando. Detrás de cada cifra hai tempo, coordinación, seguimento, e tamén a vontade de quen confía nos nosos programas e participan neles.

O que 2025 ensinounos (e o que non imos perder de vista)

Este ano deixa aprendizaxes claras:

  • Os itinerarios funcionan mellor que as intervencións illadas. A inclusión esixe continuidade e seguimento.
  • O enfoque comunitario multiplica o impacto. Cando activas redes locais, os cambios sostéñense máis aló dun proxecto.
  • A innovación útil é a que reduce brechas. A IA e a tecnoloxía teñen sentido cando melloran acceso, personalización e eficiencia sen deshumanizar procesos.
  • O rural necesita solucións específicas. A soidade non desexada non se aborda con receitas urbanas: require proximidade, presenza e respecto polos ritmos do territorio.
  • A sustentabilidade e a inclusión son dúas caras da mesma transición. Non hai futuro ambiental viable sen xustiza social, nin xustiza social duradeira sen contornas sostibles.

Mirada 2026: consolidar, escalar e coidar o esencial

Entramos en 2026 cunha visión práctica e de futuro: consolidar o que funciona, escalar o replicable e reforzar a calidade do acompañamento. Isto implica:

  • fortalecer itinerarios de empregabilidade e formación;
  • ampliar enfoques comunitarios e de participación;
  • seguir innovando en aprendizaxe de linguas e metodoloxías accesibles;
  • reforzar accións que conecten agroecoloxía, emprego e territorio;
  • e coidar ao equipo e ao voluntariado, porque non hai impacto sostido sen organizacións coidadas.

Grazas e como seguir sumando

Nada disto faise en solitario. Grazas ás persoas participantes, ao voluntariado, ao equipo profesional, ás entidades colaboradoras, ás administracións e ao tecido produtivo que camiñou con SenValos durante 2025.

Se queres contribuír a que este traballo continúe e chegue máis lonxe en 2026, hai varias formas de sumar: participar, difundir, colaborar como entidade ou apoiar as iniciativas de SenValos desde o teu ámbito. O importante é o mesmo: seguir construíndo comunidade e oportunidades reais, con rigor e con humanidade.