Se es familiar dunha persoa española e queres vivir e traballar legalmente en España, desde o 20 de maio de 2025 existe unha autorización específica para o teu caso. Esta guía explícache, cunha linguaxe directa e sen rodeos, quen pode solicitala, que requisitos debes cumprir, que documentos vas necesitar e como é o procedemento, tanto se te atopas fóra de España como se xa estás dentro do país.
1) Quen pode solicitala? (Ámbito de aplicación)
Poderás solicitar a autorización de residencia temporal como familiar dunha persoa española se convives co teu familiar español e te atopas nalgunha destas situacións (resumimos as máis comúns e como probalas):
- Cónxuxe maior de 18 anos (non pode existir dobre matrimonio). Se a persoa española está en segundas nupcias, deberán estar resoltos os dereitos do matrimonio anterior.
- Pareja rexistrada (parella de feito inscrita) maior de 18 anos.
- Pareja estable non rexistrada: relación análoga á conxugal con 12 meses de convivencia continuada; non se esixe o ano se teñen descendencia común.
- Fillas e fillos propios ou do cónxuxe/parella (se esa parella tamén reside ou residirá en España), menores de 26 anos, ou maiores ao cargo, ou con discapacidade que requira apoio; deben convivir e non ter formado a súa propia familia. Para fillas e fillos do cónxuxe/parella menores de 18 anos, esíxese custodia ou consentimento do outro proxenitor (agás se naceron e residiron sempre en España).
- Ascendentes de primeiro grao (pai ou nai) da persoa española ou do seu cónxuxe/parella, sen límite de idade, ao cargo e sen apoio familiar na orixe, ou cando existan razóns humanitarias.
- Proxenitor ou titor/a dunha persoa menor española, se a menor está ao seu cargo e conviven ou cumpre coas súas obrigas parentais.
- Un único familiar (ata segundo grao) —por exemplo, irmán/irmá, avó/avoa ou neto/neta— que coidará da persoa española cun grao de dependencia recoñecido (Lei 39/2006).
- Fillas e fillos de pai ou nai españois de orixe (non se esixe convivencia previa como regra xeral).
- Outros familiares ao cargo, se o acreditas fidedignamente (casos excepcionais).
Nota útil sobre “ao cargo” e “convivencia”: “Ao cargo” adoita probarse con remesas periódicas, certificados bancarios, informes sociais ou sanitarios, ausencia de ingresos ou de apoios no país de orixe. A convivencia, mediante padrón conxunto, contrato de alugueiro, escritura da vivenda ou probas obxectivas de vida en común.
2) Que dereitos tes con esta autorización
- Residir e traballar en España (por conta allea e propia, en calquera sector e territorio) sen trámites laborais adicionais e sen que se aplique a situación nacional de emprego. A vixencia pode ser de ata 5 anos.
- Reagrupar os teus propios familiares máis adiante (aplícanse as regras xerais de reagrupación).
3) Duración, renovación e residencia independente
- Duración: habitualmente 5 anos. Se se prevé unha residencia máis curta (por exemplo, un proxecto temporal do familiar español), poden concedela por ese tempo e despois renovala ata completar 5 anos (ou o novo período previsto).
- Renovación: se che concederon menos de 5 anos, poderás renovar mantendo as condicións. Presenta a solicitude nos 2 meses anteriores ou nos 3 posteriores á caducidade; se a presentas a tempo, a validez prorrógase ata que resolvan.
- Residencia independente: se falece a persoa española; hai divorcio ou remata a parella (con requisitos mínimos de duración e convivencia, por exemplo 3 anos, polo menos 1 deles en España); ou se a persoa española deixa de residir en España, as fillas e fillos e o proxenitor custodio poden manter a autorización ata que a persoa menor remate os estudos. Debes comunicar estes cambios en 6 meses.
4) Requisitos e documentación (que preparar)
Comúns (documentos oficiais e, se son estranxeiros, legalizados/apostilados e traducidos cando corresponda):
- Da persoa española: DNI ou pasaporte; e, se solicitas por cónxuxe ou parella, declaración responsable de non convivir en España con outro cónxuxe ou parella.
- Da persoa estranxeira: pasaporte en vigor; documento que probe o vínculo familiar (matrimonio, nacemento, inscrición da parella, convivencia estable); e, cando corresponda, probas de estar ao cargo ou de dependencia/coidado (segundo o suposto; por exemplo, remesas periódicas e extractos bancarios que evidencien o envío de diñeiro, certificados de ausencia de ingresos ou de pensións insuficientes no país de orixe, informes dos Servizos Sociais, informes ou partes médicos, resolución do grao de dependencia ou certificado de discapacidade, facturas de tratamentos ou medicación e citas médicas que requiran acompañamento, empadroamento conxunto con finalidade de coidado, contrato ou declaración responsable da persoa coidadora principal). Para parella estable, probas de 12 meses de convivencia ou descendencia común.
- Antecedentes penais: esíxense obrigatoriamente nalgúns supostos (parella estable non rexistrada; persoa coidadora dunha persoa dependente; filla ou fillo dunha persoa española de orixe; outros familiares ao cargo). No resto non son automáticos, aínda que a Administración pode verificar antecedentes por razóns de orde ou seguridade pública.
Pista práctica: prepara un expediente claro con índice, documentos numerados e unha breve explicación de cada proba (que é e que demostra). Evita atrasos achegando desde o inicio toda a evidencia dispoñible.
5) Onde e como se solicita? (Tres vías posibles)
A) A persoa española está en España e a persoa estranxeira está fóra
- Quen presenta: faino a persoa española ante a Oficina de Estranxeiría da súa provincia.
- Se conceden a autorización, a persoa estranxeira solicita o visado de residencia de familiar de español no Consulado dentro do mes seguinte á notificación. O Consulado adoita resolver en 15 días.
B) Ambas as persoas están fóra e trasladaranse a España
- Solicítase directamente o visado no Consulado; esa solicitude xa inclúe a autorización de residencia. Estranxeiría resolve en 2 meses e, se é favorable, o Consulado expide o visado en 15 días.
C) Excepcionalmente, ambas as persoas están en España
- Poden presentar en España a solicitude (cónxuxe ou parella, proxenitor dunha persoa menor española, persoa coidadora dunha persoa dependente, fillas e fillos dunha persoa española de orixe e, ata cumprir 18 anos, os do apartado de descendentes). Coa presentación, podes permanecer en España mentres se tramita e, para certos supostos (cónxuxe ou parella, parella estable, proxenitor dunha persoa menor española e descendentes), queda habilitado o traballo durante a tramitación. O procedemento é gratuíto. Tras a concesión, solicita a túa TIE na Policía dentro dun mes.
Criterio operativo 2025: na práctica, aclarouse que os ascendentes e descendentes que entrasen despois do 20/11/2024 poden solicitar desde España se cumpren os requisitos, sen obrigarlles a saír e pedir visado. Revisa sempre a aplicación local deste criterio.
6) Prazos, silencio e obrigas
- Resolución: Estranxeiría debe resolver en 2 meses desde a solicitude (ou desde a comunicación consular). O silencio é desestimatorio (se non hai resposta, enténdese denegada).
- Comunica os cambios: domicilio, nacionalidade, estado civil, inscrición ou cancelación da parella, etc., en 2 meses. A perda da vida conxugal ou familiar efectiva ou manter unha nova relación paralela pode ser causa de retirada.
- Denegación por orde, seguridade ou saúde pública: debe basearse nunha conduta persoal real, actual e suficientemente grave; as condenas penais non implican unha denegación automática (agás nos supostos nos que se esixa especificamente carecer de antecedentes).
7) Diferenzas coa Tarxeta de Familiar de Cidadán ou Cidadá da UE e casos de “retorno”
- Se o teu familiar é español e viviu coa súa familia noutro Estado da UE e regresa a España (caso coñecido habitualmente como “retorno”), podes elixir entre pedir esta nova autorización ou a Tarxeta de familiar de cidadán ou cidadá da UE. Escolle a que che resulte máis favorable segundo a túa situación.
- Se xa tiñas a tarxeta de familiar da UE e che corresponde renovala aos 5 anos, podes optar pola longa duración ou pola tarxeta permanente de familiar da UE.
- Se tiñas unha reagrupación familiar e a persoa reagrupante obtivo a nacionalidade española, podes manter a túa autorización vixente ata que caduque ou pasar a esta nova autorización cando queiras.
8) Lista rápida de documentos (segundo o teu caso)
Sempre: pasaporte vixente; DNI ou pasaporte do familiar español; proba do vínculo (inscrición rexistral, certificado matrimonial, nacemento, padrón ou contrato para a convivencia; probas de 12 meses para parella estable ou nacemento dunha filla ou fillo común).
- Cónxuxe ou parella: declaración responsable da persoa española de non convivir con outro cónxuxe ou parella.
- Fillas e fillos: proba da idade (menor de 26 anos) ou de estar ao cargo ou ter discapacidade; se son fillos do cónxuxe ou parella e menores de 18 anos, custodia ou consentimento da outra persoa titular (agás se naceron e residen en España).
- Ascendentes: proba de estar ao cargo e sen apoio na orixe ou de razóns humanitarias (remesas, informes sociais, médicos, etc.).
- Proxenitor dunha persoa menor española: proba de estar ao cargo e de convivencia ou cumprimento das obrigas parentais.
- Persoa coidadora dunha persoa dependente: grao de dependencia recoñecido da persoa española (resolución oficial) e parentesco ata segundo grao.
- Filla ou fillo dunha persoa española de orixe: nacemento que acredite a condición de español ou española de orixe do pai ou da nai.
- Outros familiares ao cargo: probas sólidas de dependencia económica ou convivencia e, cando corresponda, motivos graves de saúde ou discapacidade.
- Antecedentes penais: só son obrigatorios para parella estable, persoa coidadora dunha persoa dependente, filla ou fillo dunha persoa española de orixe e outros familiares ao cargo.
9) Visado (se solicitas desde o estranxeiro)
- Solicita o visado de residencia de familiar de español no Consulado.
- Se antes presentaches a solicitude en Estranxeiría en España (escenario A), tes un mes para pedir o visado; o Consulado adoita resolver en 15 días.
- Se presentas todo no Consulado (escenario B), esa solicitude inclúe a autorización; Estranxeiría resolve en 2 meses e, se é favorable, o Consulado emite o visado en 15 días.
10) Custos e TIE
- Tramitación gratuíta (non hai taxa pola autorización).
- Tras a concesión (ou a entrada con visado), solicita a túa TIE na Policía dentro dun mes.
11) Aviso importante (Venezuela)
Se es unha persoa venezolana, desde o 13 de xaneiro de 2025 España acepta de novo pasaportes caducados para tramitar autorizacións de estranxeiría e para expedir ou entregar a TIE. Isto permíteche iniciar ou continuar o trámite mentres xestionas a renovación.
12) Consellos para presentar a solicitude (para evitar atrasos)
- Reúne probas sólidas de convivencia e de estar ao cargo (padrón conxunto, remesas, informes sociais, etc.).
- Legaliza ou apostila e traduce o que non estea en castelán.
- Garda copias de todo e presenta a solicitude completa (se falta algo, Estranxeiría darache ata 15 días para emendalo).
- Se estás en Galicia (A Coruña, Lugo, Ourense ou Pontevedra) e o teu caso é de ascendentes ou descendentes, revisa o criterio de 2025 que permite solicitar desde España se cumpres os requisitos.
13) Tes dúbidas sobre que réxime che convén?
- Réxime de “familiar de español ou española” (esta autorización): máis amplo no que se considera familia (p. ex., parella estable sen rexistro, persoa coidadora ata segundo grao), dereito a traballar desde o inicio e tramitación preferente e gratuíta.
- Tarxeta de familiar da UE: pode ser interesante en certos “retornos” ou se precisas moverte pola UE por motivos familiares ou laborais. Valora as vantaxes prácticas de cada opción segundo o teu caso concreto.
En SenValos traballamos para que a información sexa comprensible e útil. Se te recoñeces nalgún destes supostos e queres revisar a túa documentación antes de presentar a solicitude, podemos axudarche a definir a mellor vía, preparar o expediente e acompañarte nos pasos clave (cita, presentación e TIE). Queremos que o teu proceso sexa áxil, seguro e humano.
