Ecogranxa San Isidro: agricultura social rexenerativa que transforma vidas e ecosistemas

A Ecogranxa San Isidro, situada no concello de Oza-Cesuras (A Coruña), é moito máis ca unha finca ecolóxica: é un laboratorio vivo de inclusión sociolaboral e sustentabilidade. Impulsada pola Asociación Benéfica Renacer, en alianza coa ONGD SenValos, a iniciativa forma persoas en situación de risco de exclusión social nas múltiples competencias que esixe a agricultura rexenerativa moderna: desde o deseño de rotacións agroecolóxicas ata a loxística dos pedidos. Este enfoque integral demostra que a agricultura social pode crear emprego verde digno, fortalecer a economía local e rexenerar os solos ao mesmo tempo.

Un modelo agroecolóxico pioneiro en Oza-Cesuras

A Ecogranxa San Isidro nace cun propósito dobre: restaurar a fertilidade dos solos galegos degradados e ofrecer oportunidades reais de inserción no sector agrario. Para iso aplica os principios da agricultura rexenerativa —coberturas vivas, labores mínimas, compostaxe in situ e xestión holística da biodiversidade—, reducindo significativamente a pegada de carbono e aumentando a materia orgánica do solo. O proxecto está integrado na Asociación Ecoagra, unha rede de produtoras ecolóxicas que comparte recursos, formación e servizos de certificación, potenciando economías de escala solidarias.

Formación integral para a inclusión sociolaboral

A pedra angular do proxecto é un programa formativo anual de 750 horas, estruturado en módulos teórico-prácticos que abranguen todas as fases da cadea agroalimentaria:

1. Manexo agroecolóxico e rexenerativo
   • Diagnóstico de solos e deseño de cultivos perennes e hortícolas.
   • Aplicación de bioinsumos e técnicas de non laboreo para conservar a microbiota edáfica.
2. Planificación e calendario de produción
   • Uso de software libre de planificación sementeira-colleita.
   • Coordinación con outras fincas de Ecoagra para escalonar a oferta e reducir mermas.
3. Preparación de pedidos e loxística sustentable
   • Técnicas de colleita en fresco e uso de caixas reutilizables en circuíto pechado.
   • Rutas de entrega optimizadas en transporte compartido.
4. Comercialización e márketing social
   • Fixación de prezos xustos e participación en mercadiños de produtos sustentables.
   • Uso de canles curtas e comercio de proximidade baixo a marca colectiva da granxa.

Ademais das habilidades técnicas, o programa incorpora mentorías en competencias transversais —traballo en equipo, finanzas básicas e alfabetización dixital—, fundamentais para unha inserción sociolaboral duradeira.

Produción certificada por CRAEGA: garantía de calidade e confianza

Todos os cultivos da granxa están certificados por CRAEGA, selo que garante prácticas libres de químicos de síntese e o cumprimento dos regulamentos europeos de agricultura ecolóxica. A certificación non só achega valor engadido aos produtos, senón que forma as persoas participantes nos rigorosos controis e na trazabilidade que esixe o mercado bio actual, incrementando a súa empregabilidade en empresas agrarias ou cooperativas afíns.

Loxística e economía circular en acción

O proceso de preparación de pedidos é outra aula aberta. Aplícase unha economía circular que minimiza os residuos, como as caixas retornables e a promoción da compostaxe. O proxecto tamén ensina a deseñar rutas optimizadas, reducindo o combustible e os tempos de entrega. Estas competencias loxísticas son moi demandadas por operadores de comedores colectivos e empresas de distribución ecolóxica.

Alianzas estratéxicas que multiplican o impacto

A integración na Asociación Ecoagra permite á Ecogranxa San Isidro cooperar con outras persoas produtoras da comarca na compra conxunta de sementes, o intercambio de maquinaria e campañas de sensibilización. Este tecido colaborativo fortalece a soberanía alimentaria local e crea sinerxías que ningún proxecto podería alcanzar en solitario. Así mesmo, a granxa participa activamente en xornadas técnicas do GDR Mariñas-Betanzos e da Fundación Juana de Vega, compartindo a súa experiencia como caso de éxito de agricultura social rexenerativa.

Canles de comercialización que apostan pola alimentación saudable

Os produtos ecolóxicos da granxa abastecen a:

• Comedores colectivos de INDITEX en Arteixo, xestionados por Sodexo. Alí sérvense diariamente menús con verduras frescas de quilómetro cero, reforzando a responsabilidade social corporativa do grupo téxtil.
• A rede de Ecocomedores escolares, impulsada polo GDR Mariñas-Betanzos e a Fundación Juana de Vega, que garante a centos de nenas e nenos o acceso a alimentos sans, locais e de tempada.

Estes acordos estables proporcionan ingresos recorrentes á granxa e, sobre todo, visibilizan un modelo replicable de compra pública alimentaria que apoia a pequena produción ecolóxica e a contratación inclusiva.

Beneficios ambientais da agricultura rexenerativa

Implementar prácticas rexenerativas en Galicia ofrece un conxunto de beneficios medibles:

• Captura de carbono: os solos xestionados con cultivos de cobertura e adubos verdes poden secuestrar ata 3 t CO₂ ha⁻¹ ano⁻¹, mitigando o cambio climático.
• Restauración da biodiversidade: sebes multifuncionais e lagoas favorecen os polinizadores e a fauna auxiliar, reducindo as pragas sen pesticidas.
• Aforro de auga e enerxía: a mellora da materia orgánica aumenta a retención hídrica do solo e reduce a necesidade de rega.
• Cero residuos: os restos da colleita reincorpóranse como compost, pechando o ciclo dos nutrientes e evitando emisións de metano nos vertedoiros.
• Paisaxes resilientes: a diversificación de cultivos protexe fronte a fenómenos climáticos extremos, mellorando a seguridade alimentaria rexional.

Estes logros conectan cos Obxectivos de Desenvolvemento Sustentable (ODS 2, 12, 13 e 15) e demostran que a sustentabilidade é compatible coa rendibilidade cando os recursos se xestionan de forma rexenerativa.

Impacto social: inclusión sociolaboral e emprego verde

No plano humano, a Ecogranxa San Isidro xera unha transformación social tanxible:

1. Inserción laboral directa
   Máis do 65 % das persoas que participaron nas accións formativas da Ecogranxa San Isidro lograron unha inserción sociolaboral estable.
2. Desenvolvemento de habilidades transferibles
   O enfoque «da semente ao prato» dota as persoas participantes de competencias en xestión de stocks, facturación e atención ao cliente, válidas para múltiples sectores.
3. Redución da exclusión social
   O traballo ao aire libre, a pertenza a un equipo e a xeración de ingresos estables melloran a autoestima e fortalecen as redes de apoio comunitario.
4. Economía local dinamizada
   Cada euro investido no programa xera 2,8 € na economía comarcal mediante compras a provedores, pagamento de salarios e servizos complementarios.
5. Sensibilización cidadá
   As visitas pedagóxicas e as campañas nas redes sociais visibilizan a relación entre alimentación responsable, xustiza social e saúde pública.

Ao final do proceso formativo, as persoas participantes non só posúen un oficio, senón tamén a confianza necesaria para integrarse plenamente na vida económica e cultural da Coruña.

Polo tanto, a alianza entre a ONGD SenValos e a Asociación Benéfica Renacer demostra que a agricultura social rexenerativa é unha ferramenta poderosa para construír un futuro máis inclusivo e sustentable. A Ecogranxa San Isidro:

• Rexenera solos e captura carbono.
• Xera emprego verde estable e digno.
• Abastece comedores colectivos comprometidos coa saúde e a proximidade.
• Tece unha rede de persoas produtoras que dinamiza a economía rural.

Os próximos retos inclúen ampliar a superficie cultivada, incorporar enerxías renovables e ampliar o modelo a outros concellos galegos. Se compartes esta visión, ti tamén podes sumar: adquire produtos ecolóxicos da granxa, difunde os seus logros ou colabora como voluntario ou voluntaria nas xornadas de traballo comunitario.

A Granxa San Isidro sementou unha semente de cambio; agora é responsabilidade de todas as persoas regala para que floreza unha Galicia máis xusta, resiliente e próspera.

A Responsabilidade Social Corporativa (RSC) xa non é patrimonio exclusivo das grandes empresas. En España, as pemes sosteñen a economía e o emprego, e a súa proximidade ao territorio permítelles xerar un impacto social directo: oportunidades laborais para colectivos vulnerables, apoio a iniciativas comunitarias, impulso da igualdade e da diversidade e construción de alianzas co terceiro sector. O reto hoxe non é decidir se facer RSC, senón como integrala na xestión diaria con foco nos resultados, recursos realistas e un relato coherente coa marca.

Desde SenValos, unha ONGD con base en Galicia especializada en inclusión social, interculturalidade e desenvolvemento comunitario, acompañamos pemes e negocios locais para dar o salto: pasar de accións dispersas a estratexias sociais medibles, aliñadas co negocio e comunicadas con rigor.

Que precisan hoxe as pemes para impulsar o seu impacto social?

1. Emprego inclusivo e oportunidades reais
   Deseñar itinerarios e políticas que faciliten a contratación, as prácticas ou a empregabilidade de persoas en situación de vulnerabilidade (persoas migrantes e retornadas, mozas e mozos sen experiencia, maiores de 45 anos, persoas con discapacidade, mulleres en risco de exclusión, etc.). Claves: selección sen nesgos, adaptacións razoables, titoría interna, provedores de intermediación social fiables e obxectivos SMART (p. ex., 10 contratacións inclusivas en 12 meses).
2. Compromiso coa comunidade local
   As pemes queren apoiar a súa contorna inmediata, pero precisan canles claros: voluntariado profesional, doazóns en especie, micro patrocinio, cesión de espazos, mentorías a entidades sociais ou centros educativos, campañas solidarias con clientela e provedoras, etc. O importante é priorizar causas materiais (saúde, coidados, mocidade, inserción sociolaboral, economía circular…) nas que a empresa teña lexitimidade e capacidades.
3. Igualdade, diversidade e conciliación
   Avanzar cara a unha cultura interna que promova a igualdade de xénero e a diversidade (cultural, xeracional, funcional), con medidas de conciliación realistas (flexibilidade, horarios racionais, quendas inclusivas), protocolos fronte á discriminación e plans formativos en liderado inclusivo.
4. Medición e comunicación do impacto
   Pasar da boa intención á evidencia: definir indicadores sociais sinxelos (persoas beneficiarias, insercións acadadas, horas de voluntariado, bolsas concedidas, compras responsables), recoller datos con regularidade e contar historias de cambio verificables. A comunicación debe ser honesta, evitando o social-washing.
5. Gobernanza ética e cadea de subministración responsable
   Establecer un código ético breve e aplicable, cláusulas sociais para provedoras e priorizar compras á economía social e local cando sexa posible. Isto achega a RSC ao corazón do negocio e reduce riscos reputacionais.
6. Formación e cultura
   Sensibilizar e capacitar o equipo: como atender unha clientela diversa, linguaxe inclusiva, voluntariado profesional, seguridade e benestar psicosocial. A RSC medra desde dentro.

Barreiras habituais que frean as pemes

• Recursos e tempo limitados: as estruturas pequenas e as marxes axustadas dificultan dedicar persoas e un orzamento estables.
• Falta de coñecemento e ferramentas: custa saber por onde comezar ou como priorizar.
• Medición e reporting complexos: se non se mide, é difícil manter ou ampliar o que funciona.
• Percepción de burocracia/sobrerregulación: medo a “non chegar” ou a xerar tarefas administrativas innecesarias.
• Desaliñamento co negocio: iniciativas solidarias ben intencionadas pero desconectadas da estratexia, o que resta tracción interna e continuidade.

A solución: simplificar, priorizar, medir o esencial e aliñar impacto e negocio. Aquí é onde SenValos achega método e acompañamento práctico.

Consellos para implementar unha RSC viable e sustentable

1. Define o teu propósito social e os temas materiais. Identifica 3–5 prioridades aliñadas co teu negocio (p. ex., emprego inclusivo, apoio aos coidados, mocidade, economía circular) e coas expectativas dos teus grupos de interese.
2. Establece obxectivos SMART e un horizonte de 12 meses. Fixa metas específicas e medibles (p. ex., 5 insercións laborais, 100 horas de voluntariado profesional, 20 % de compras a provedoras locais/ES).
3. Comeza por quick wins de alto impacto e baixo custo. Exemplos: acordos con entidades sociais para prácticas, doazóns en especie, mentoría profesional, horarios de conciliación.
4. Nomea unha persoa referente interna. Aínda que sexa a tempo parcial, coordinará accións, indicadores e comunicación; define responsabilidades e tempos.
5. Implanta un kit básico de gobernanza ética. Código ético breve, protocolo antidiscriminación e contra o acoso, canle de consultas e compromiso de cumprimento (protección de datos, prevención de riscos, anticorrupción proporcional ao tamaño).
6. Integra a inclusión laboral de forma progresiva. Deseña postos accesibles, titoría interna e adaptacións razoables; colabora con entidades de intermediación e emprego protexido.
7. Activa un voluntariado corporativo con sentido. Prioriza o voluntariado profesional vinculado ás competencias do equipo (marketing, dixitalización, asesoramento), con calendarios realistas.
8. Compra con criterio social e local. Establece unha política de compras responsables e introduce cláusulas sociais; diversifica as provedoras e incorpora economía social e cooperativas.
9. Mide poucos indicadores, pero ben. Persoas beneficiarias, insercións acadadas, horas de voluntariado, % de compras responsables, satisfacción das persoas participantes; revisa trimestralmente.
10. Comunica con honestidade e evidencia. Relatos breves con datos e testemuños; evita o social-washing. Publica un one-pager anual e actualizacións trimestrais na web e nas redes.
11. Reserva un orzamento lixeiro e visible. Aínda que sexa pequeno, asígnao por iniciativa e controla a súa execución; combina recursos económicos, en especie e tempo de voluntariado.
12. Forma e sensibiliza o equipo. Sesións breves sobre igualdade e diversidade, atención intercultural, nesgos inconscientes e seguridade na intervención.
13. Xestiona riscos e cumprimento. Identifica riscos sociais e reputacionais, define controis mínimos e criterios de autorización para campañas e alianzas.
14. Aproveita alianzas e incentivos. Conéctate a redes locais e sectoriais, busca convocatorias e certificacións útiles (non burocráticas) e colabora con administracións e ONG.
15. Mellora continua. Avalía cada trimestre, aprende dos erros e amplía o que funciona; documenta os procesos para replicalos.

Beneficios concretos para a túa peme

Unha RSC ben deseñada achega beneficios tanxibles e medibles para a túa peme. Favorece a atracción e fidelización do talento ao fortalecer o orgullo de pertenza e reducir a rotación; reforza a reputación e a confianza da clientela e da comunidade, o que incrementa a recomendación e a lealdade; achega diferenciación competitiva e abre portas en licitacións, grandes contas e cadeas de subministración que valoran o desempeño social; impulsa a innovación e a eficiencia mediante procesos máis inclusivos e colaborativos que elevan a calidade do servizo e os resultados; e reduce riscos legais e reputacionais ao incorporar o cumprimento social básico e unha xestión proactiva dos incidentes.

Vindeiros pasos: empecemos hoxe

Se xestionas unha peme en Galicia ou en calquera territorio do Estado e queres ordenar a túa RSC social, propoñémosche comezar por un Diagnóstico Express e, a partir de aí, construír un Plan Social de 12 meses con accións de alto impacto e baixo custo. Adaptámonos ao teu tamaño, sector e ritmo de implementación.

• Contacta con SenValos para unha primeira conversa e orientarémoste sen compromiso.
• Trae as túas dúbidas: por onde comezo?, que indicadores uso?, como enlazo a RSC coas vendas, o talento ou a calidade?
• Sairás con prioridades claras, un calendario e un método para poñer en marcha o teu impacto social e comunicalo con garantías.

En SenValos cremos nunha RSC práctica, medible e próxima: a que transforma a túa empresa e a túa comunidade ao mesmo tempo. Facemos o camiño xuntas?

Falar de sustentabilidade en 2026 xa non é falar dunha opción ética ou dunha tendencia pasaxeira. É falar de viabilidade económica, de cohesión social e de estabilidade a longo prazo. Así o deixa claro o informe Tendencias en sustentabilidade empresarial 2026, elaborado polo Pacto Mundial da ONU España, que sitúa a transformación dos sistemas agroalimentarios como unha das panca estratéxicas do novo modelo produtivo.
https://www.pactomundial.org/biblioteca/tendencias-en-sostenibilidad-empresarial-2026/

Este enfoque conecta directamente co traballo que a ONGD SenValos está desenvolvendo a través do proxecto Ecogranxa San Isidro, unha iniciativa de agricultura ecolóxica orientada á inclusión sociolaboral de persoas migrantes, en colaboración coa Asociación Benéfica Renacer. Lonxe de ser unha experiencia illada, este proxecto aliñase plenamente coas grandes transformacións que o sector agroalimentario deberá afrontar nos próximos anos.
https://renacercoruna.org/

Unha crise múltiple que esixe respostas estruturais

O informe do Pacto Mundial parte dunha realidade incontestable: a coexistencia da crise climática, a inseguridade alimentaria e as tensións xeopolíticas está poñendo baixo presión os sistemas produtivos tradicionais. O sector agroalimentario, pola súa dependencia directa dos recursos naturais e de cadeas de subministración complexas, atópase no centro desta tormenta perfecta.

Neste contexto, os sistemas agroalimentarios sustentables deixan de ser unha aspiración para converterse nun factor clave de resiliencia económica e social. Producir alimentos de forma local, con menor dependencia de insumos externos e reducindo a pegada ambiental, xa non é só unha boa práctica: é unha estratexia de adaptación fronte a unha contorna cada vez máis volátil.

Ecogranxa San Isidro nace precisamente desta lectura da realidade. A súa aposta pola agricultura ecolóxica e rexenerativa non só busca protexer a contorna natural, senón tamén construír un modelo produtivo máis estable, capaz de xerar emprego digno e arraigamento territorial.

Transformar a produción: do campo á mesa

Unha das claves que subliña o informe é a necesidade dunha transformación profunda dos modelos de produción, da trazabilidade e da xestión das cadeas de subministración. Para 2026, integrar criterios ESG en toda a cadea de valor será unha esixencia crecente, tanto pola presión normativa como pola demanda do mercado.

Desde esta perspectiva, Ecogranxa San Isidro actúa como un laboratorio práctico desa transformación. A produción ecolóxica permite:

• Reducir o uso de insumos químicos e as emisións asociadas.
• Mellorar a saúde do solo e a biodiversidade.
• Facilitar unha trazabilidade clara e transparente do produto.
• Reforzar a confianza de quen consume alimentos producidos de forma responsable.

Pero hai un elemento diferencial que o informe tamén comeza a recoñecer con maior claridade: a dimensión social da sustentabilidade agroalimentaria. Non abonda con producir de forma máis verde; é imprescindible facelo xerando oportunidades reais para as persoas.

Inclusión sociolaboral como alicerce da sustentabilidade

A sustentabilidade, entendida nun sentido amplo, non pode desvincularse da inclusión. O sector agroalimentario ofrece un enorme potencial como espazo de inserción sociolaboral, especialmente para persoas migrantes que atopan barreiras de acceso ao emprego noutros ámbitos.

Ecogranxa San Isidro incorpora esta visión de forma estrutural. A través de itinerarios de formación, acompañamento e emprego en agricultura ecolóxica, o proxecto:

• Facilita o acceso a competencias profesionais demandadas.
• Promove a autonomía económica de persoas en situación de vulnerabilidade.
• Favorece procesos de integración social desde o traballo e o territorio.
• Contribúe a fixar poboación e revitalizar o medio rural.

Este enfoque responde directamente a un dos grandes retos sinalados polo Pacto Mundial: construír sistemas económicos que non deixen a ninguén atrás. A inclusión sociolaboral non é un efecto colateral do proxecto, senón un dos seus obxectivos centrais.

Resiliencia e competitividade: dúas caras da mesma moeda

O informe insiste en que os sistemas agroalimentarios sustentables serán determinantes para manter a competitividade empresarial. Recuperar cultivos locais, diversificar producións e dixitalizar procesos non só reduce riscos, senón que abre novas oportunidades de mercado.

No caso de Ecogranxa San Isidro, a diversificación produtiva e a orientación a circuítos curtos de comercialización reforzan a resiliencia do proxecto. Ao mesmo tempo, a incorporación progresiva de ferramentas de xestión e trazabilidade permite responder a estándares cada vez máis esixentes, anticipándose a futuras regulacións.

Aquí hai unha mensaxe clara para o conxunto do sector: a sustentabilidade non é un custo, senón un investimento estratéxico. E cando ese investimento se combina con impacto social, o retorno multiplícase en termos de estabilidade e lexitimidade.

Regulación, xeopolítica e anticipación

O Pacto Mundial advirte dun contorno normativo máis esixente e duns mercados internacionais cada vez máis inestables. A crise climática e a xeopolítica están redefinindo as regras do xogo. Adaptarse tarde xa non é unha opción.

Proxectos como Ecogranxa San Isidro demostran que é posible anticiparse. Integrar prácticas agrícolas sustentables, apostar pola transparencia e fortalecer a dimensión social do modelo produtivo permite converter unha contorna incerta nunha vantaxe competitiva e social.

Mirar cara a 2026 cunha visión transformadora

A gran conclusión do informe é contundente: a sustentabilidade do sistema agroalimentario xa é un alicerce para a estabilidade económica, social e climática. Non se trata só de cumprir a normativa, senón de construír modelos capaces de perdurar.

Desde SenValos, o traballo en Ecogranxa San Isidro reflicte esta visión de futuro. A agricultura ecolóxica, a inclusión sociolaboral e a resiliencia territorial articúlanse nun mesmo proxecto que demostra que outra forma de producir —e de incluír— non só é posible, senón necesaria.

Dicir as cousas como son implica asumir que o cambio xa está en marcha. A cuestión non é se o sector agroalimentario debe transformarse, senón como e con quen. Apostar por modelos sustentables e inclusivos é, hoxe, unha decisión estratéxica. E tamén unha oportunidade para construír un futuro máis xusto, máis resiliente e máis compartido.

Pensando en 2026, anticiparse xa non é opcional. Para facilitar este camiño, desde SenValos preparamos un Ebook sobre as Tendencias en sustentabilidade para 2026, cunha visión clara e práctica aliñada cos marcos do Pacto Mundial da ONU España. Nel atoparás claves sinxelas, exemplos aplicables e ligazóns a recursos útiles para integrar a sustentabilidade ambiental e social na xestión diaria. Descárgao e pasa da teoría á acción, fortalecendo o impacto, a resiliencia e o valor a longo prazo da túa organización.
https://tccme.share.hsforms.com/2mjfeXH3dTzev52U-cwsYNw

A participación de SenValos no Proceso de Descubrimento Emprendedor (PDE) de Restauración Colectiva impulsado pola Fundación Paideia Galiza e a Fundación Juana de Vega foi unha oportunidade para levar unha mensaxe clara: a transición cara a unha restauración colectiva responsable en Galicia só terá sentido se ao mesmo tempo fortalecemos o tecido agroecológico e abrimos espazo á inclusión laboral e o emprendemento das persoas migrantes.

Na mesa de persoas expertas sobre produción ecolóxica, SenValos puxo sobre a mesa esta dobre mirada: territorio e emprego digno; transición ecolóxica e xustiza social; menús saudables e proxectos de vida que arraigan en Galicia.

Un PDE para repensar a restauración colectiva en clave de territorio

Os PDE son xornadas participativas nas que administración, empresas, entidades sociais, centros de investigación e outras persoas clave reúnense para identificar retos e oportunidades de negocio ligados á Estratexia de Especialización Intelixente (RIS3). Neste caso, o PDE centrouse en como impulsar unha restauración colectiva –pública e privada– que incorpore criterios de circularidade, ecoloxía e sustentabilidade, e que abra novas oportunidades empresariais en Galicia.

Este PDE enmárcase no proxecto Circular Challenge de Paideia, que traballa para apoiar a innovación e a economía circular en pequenos negocios galegos, abarcando diferentes sectores produtivos.

O que nos deixou a presentación da Fundación Juana de Vega

A presentación inicial da Fundación Juana de Vega, titulada “Restauración colectiva responsable: como conseguila e superar obstáculos” (5 de novembro de 2025), debuxou con moita claridade tanto a urxencia como o potencial de transformación que ten a restauración colectiva en Galicia.

Algunhas ideas clave que convidan á acción

• O sistema alimentario está no centro dos grandes desafíos: ao redor do 30 % das emisións globais de gases de efecto invernadoiro provén da alimentación; un terzo dos alimentos acaba no lixo; e millóns de mortes anuais relaciónanse con dietas pouco saudables.
• Galicia é un territorio con enorme potencial agrario, pero en abandono: perdéronse unhas 300.000 hectáreas de superficie agraria útil desde 1985 e unhas 500.000 hectáreas con boa aptitude produtiva están infrautilizadas, co consecuente aumento do risco de grandes incendios e a desaparición dos mosaicos agroforestais.
• Existe unha alta dependencia agroalimentaria externa, especialmente en froitas, hortalizas, pataca e cereais. Con todo, recuperando ao redor de 146.000 hectáreas de cultivos poderíase reducir aproximadamente un 30 % esa dependencia e avanzar cara a unha maior soberanía alimentaria.
• A produción ecolóxica en Galicia crece, pero segue lonxe do seu potencial: unhas 43.000 hectáreas (6–7 % da SAU), maioritariamente pastos, con moi pouca superficie ecolóxica dedicada a froitas, hortalizas, pataca e cereais que realmente alimenten comedores colectivos.
• O marco normativo empuxa na boa dirección: o Pacto Verde Europeo e a estratexia “Da granxa á mesa” impulsan a compra pública alimentaria sostible; en España, estímase un gasto anual duns 2.500 millóns de euros en compra pública de alimentos, que debe converterse en panca de cambio cara a sistemas alimentarios máis saudables e circulares.
• O novo Real Decreto 315/2025 sobre menús escolares fixa criterios mínimos de calidade nutricional e sustentabilidade: froita e verdura diarias, mínimo de produto de tempada, reforzo do consumo de legumes e peixe, e introdución obrigatoria de produto ecolóxico, con previsión de estender estes criterios a hospitais e residencias.
• Galicia conta ademais cunha nova Lei de Calidade Alimentaria (1/2024), que protexe a calidade, rastrexabilidade e sustentabilidade dos alimentos galegos, e cunha lei que incorpora o ciclo de vida do produto como criterio de avaliación nas contratacións públicas.
• Os comedores escolares son unha panca decisiva: hai 616 comedores e case 77.000 comensais, con máis de 100.000 menús servidos cada día en Galicia, pero a maioría das concesións están en mans de grandes empresas con sede fose do territorio, o que dificulta a entrada de pequenas producións locais.
• Xa existen experiencias inspiradoras que demostran que é posible: a rede municipal de comedores de Ames, a biorregión EoAlimenta e a restauración corporativa sostible de Inditex, así como os “Ecocomedores dá Biosfera” en Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo, cunha asociación de persoas produtoras ecolóxicas (ECOAGRA), formación a cociñas e ferramentas dixitais para a comercialización.
• As barreiras principais son sistémicas: licitacións pensadas para grandes lotes, criterios de adxudicación dominados polo prezo, falta de plataformas loxísticas, desconexión entre oferta e demanda e debilidade das pequenas explotacións en transformación e comercialización.
• A solución pasa por coordinar toda a cadea de valor: produción local, loxística, compra responsable, cociña colectiva e educación para un consumo consciente, traballando de forma articulada entre administracións, empresas, persoas produtoras, cociñeiras e entidades sociais.

Esta radiografía conecta de cheo coa propia misión de SenValos: se non se xestionan territorio e cadeas de valor con criterio social e ecolóxico, consolídanse o abandono, a precariedade e a desigualdade.

A achega de SenValos: agroecología e inclusión de persoas migrantes

Na mesa de produción ecolóxica do PDE, SenValos levou a voz de quen, a miúdo, quedan fóra destas conversacións: as persoas migrantes que xa están a soster parte do sistema alimentario, tanto no campo como na restauración, e que con todo seguen afrontando máis barreiras que oportunidades.

A nosa aposta céntrase en varios eixos:

1. Apoiar o tecido produtivo agroecológico galego
   • Acompañando a pequenas explotacións na súa profesionalización e conexión con canles de restauración colectiva.
   • Promovendo alianzas entre persoas produtoras, comedores escolares, empresas de restauración e administracións locais, para que a compra pública e colectiva priorice produto ecolóxico e de proximidade.
2. Facilitar a incorporación de persoas migrantes a este tecido produtivo
   • Deseñando itinerarios de inserción laboral que conectan formación en agroecología, cociña sostible e competencias transversais con necesidades reais de man de obra no medio rural e na restauración.
   • Impulsando prácticas, contratos e acompañamento social que favorezan o arraigamento no territorio, evitando que a man de obra migrante quede condenada á temporalidade e á precariedade.
3. Impulsar o emprendemento con impacto social e ambiental
   • Acompañando proxectos liderados por persoas migrantes en ámbitos como a produción ecolóxica, a transformación alimentaria ou a restauración, axudando a que estes negocios conéctense con cadeas de subministración locais e con iniciativas de restauración colectiva responsable.

A mensaxe é sinxelo: se imos redeseñar os menús que alimentan a miles de nenas, nenos, persoas maiores e traballadoras cada día, aproveitemos ese esforzo para crear emprego digno, diversificar o tecido empresarial e converter a diversidade cultural nun activo para o territorio.

Dos menús aos proxectos de vida: próxima parada, Territorio Emprende

Esta visión seguirase concretando esta fin de semana no encontro Territorio Emprende – Retiro Semente I: “Ou fogón e a foliada dás alianzas”, organizado por Fundación Paideia. O retiro terá lugar na Casa Rural A Casa Antiga do Monte, en Lestrobe (A Coruña), un espazo pensado para combinar reflexión, convivencia e deseño de proxectos con impacto.

Dentro do programa, o sábado 29 de novembro, a mesa redonda “Experiencia inspiradora: Emprender con impacto” poñerá rostro e voz a esta aposta polo emprendemento diverso e arraigado ao territorio. Alí compartirán a súa experiencia dúas persoas emprendedoras migrantes acompañadas por SenValos:

• Mariña, innovadora agrícola venezolana vinculada á produción agroecológica, que está a demostrar que é posible combinar coñecemento técnico, prácticas sostibles e unha mirada intercultural sobre a alimentación.
• Mamadou, emprendedor senegalés á fronte do restaurante Faramaren, que incorpora produto local e propostas gastronómicas que achegan outras culturas ao padal galego, xerando emprego e dinamizando a contorna.

Esta mesa, moderada pola socióloga e consultora Luisa Gallego, enmárcase nunha xornada que tamén inclúe un laboratorio de cocreación de ideas, espazos de cinema-fórum sobre territorio e futuro sostible, e un peche colectivo de compromisos.

Cara a unha restauración colectiva que transforme territorio e biografías

A participación de SenValos no PDE de Restauración Colectiva e en Territorio Emprende non é un feito illado, senón un paso máis nunha estratexia de longo percorrido:

• Vincular a loita contra o abandono rural e o risco de incendios coa creación de emprego digno no campo e a restauración.
• Aproveitar o enorme volume de menús dos comedores colectivos como ferramenta para impulsar a produción ecolóxica local.
• Asegurar que as persoas migrantes forman parte, en condicións de igualdade, desta transición ecolóxica, xa sexa a través da inserción laboral ou do emprendemento.

Se ti traballas nunha administración local, nun comedor escolar, nunha empresa de restauración ou nunha explotación agroecológica, leste é o momento de preguntarche que papel podes xogar. Cada licitación, cada menú, cada pequeno acordo de subministración pode ser unha peza máis nun sistema alimentario galego máis xusto, sostible e inclusivo.

En SenValos seguiremos poñendo o foco aí: en que cada menú conte, e en que cada persoa que quere construír a súa vida en Galicia poida facelo contribuíndo a un territorio vivo, diverso e con futuro.

Por que a túa empresa necesita unha memoria de sustentabilidade?

Nun mundo no que a sustentabilidade xa non é unha opción, senón unha necesidade, as empresas de todos os sectores enfrontan unha crecente presión para ser transparentes sobre o seu impacto ambiental e social. Con todo, moitas organizacións aínda non comprenden do todo a importancia estratéxica dunha memoria de sustentabilidade.

Nun mundo no que a sustentabilidade xa non é unha opción, senón unha necesidade, as empresas de todos os sectores enfrontan unha crecente presión para ser transparentes sobre o seu impacto ambiental e social. Con todo, moitas organizacións aínda non comprenden do todo a importancia estratéxica dunha memoria de sustentabilidade.

Que é unha memoria de sustentabilidade e para que serve?

A memoria de sustentabilidade é un documento esencial que reflicte os compromisos, accións e resultados dunha empresa en áreas crave como o medio ambiente, a responsabilidade social e a gobernanza (ESG polas súas siglas en inglés). É máis que un simple informe; é unha ferramenta estratéxica que permite ás empresas comunicar o seu impacto, xestionar riscos e fortalecer a súa reputación #ante stakeholders clave, incluídos clientes, investidores e empregados.

Este informe tamén axuda a cumprir con normativas locais e internacionais e, o máis importante, aliña á empresa cos Obxectivos de Desenvolvemento Sostible (ODS) das Nacións Unidas. Sen unha memoria de sustentabilidade, é posible que moitas das accións positivas que realiza a túa empresa non sexan vistas nin valoradas por quen realmente importan.

Os beneficios dunha memoria de sustentabilidade ben elaborada

1. Transparencia e confianza: Os consumidores e os investidores hoxe en día esixen transparencia. Un informe detallado sobre sustentabilidade xera confianza e demostra que a túa empresa tómase en serio a súa responsabilidade co medio ambiente e a sociedade.
2. Xestión de riscos: Unha memoria ben estruturada permite identificar e xestionar mellor os riscos, como os cambios normativos ou as expectativas cambiantes dos consumidores.
3. Reputación e vantaxe competitiva: Aquelas empresas que comunican efectivamente o seu compromiso coa sustentabilidade teñen unha mellor reputación no mercado. Isto pode traducirse nunha maior fidelización de clientes e unha diferenciación respecto a a competencia.
4. Cumprimento normativo: En moitos países, a presentación de informes de sustentabilidade é obrigatoria para certas empresas. Cumprir con estas normativas non só evita sancións, senón que reforza a posición da túa organización como un actor responsable no sector.

Como estruturar unha memoria de sustentabilidade?

A elaboración dunha memoria de sustentabilidade pode parecer un reto, especialmente se é a primeira vez que a túa empresa enfróntase a este proceso. Con todo, coa metodoloxía correcta, pódese converter nun exercicio transformador. En SenValos, desenvolvemos un proceso eficiente e personalizado que garante que cada memoria sexa clara, precisa e orientada aos obxectivos da empresa. A continuación, mostrámosche os principais pasos:

1. Análise de materialidade: Antes de redactar o informe, é fundamental realizar unha análise de materialidade. Isto significa identificar os temas ambientais, sociais e de gobernanza que son máis relevantes tanto para a túa empresa como para as túas stakeholders.
2. Definición de KPIs: Que indicadores clave de rendemento (KPIs) son necesarios para medir o éxito en sustentabilidade? Aquí trátase de seleccionar métricas que reflictan adecuadamente os impactos máis importantes, como a pegada de carbono, o consumo de auga, ou a igualdade de xénero na empresa.
3. Recompilación de datos: Este é un dos pasos máis críticos. A memoria debe basearse en datos precisos e verificables, polo que é fundamental contar cun equipo que poida colleitar e estruturar a información de maneira coherente.
4. Redacción e estrutura do informe: Unha memoria de sustentabilidade debe ser accesible para todos os públicos. Isto significa que debe estar redactada nunha linguaxe clara, sen tecnicismos innecesarios, e ben estruturada. En SenValos, encargámonos de que o informe conte cun equilibrio perfecto entre datos técnicos e narración persuasiva.

A importancia dun partner experto en memorias de sustentabilidade

Sabemos que redactar unha memoria de sustentabilidade pode parecer unha tarefa desalentadora. Por iso, contar cun partner especializado como SenValos asegúrache que cada aspecto do informe cumpra cos máis altos estándares e estea aliñado coas mellores prácticas internacionais.

O noso equipo de expertos non só axúdache a cumprir coas normativas, senón que tamén converte a memoria de sustentabilidade nunha ferramenta estratéxica que impulsa o valor da túa empresa a longo prazo. Desde a recolección de datos ata a redacción e o deseño final, acompañámosche en cada paso do camiño.

Por que elixir SenValos para a elaboración da túa memoria de sustentabilidade?

1. Experiencia sectorial: Con anos de experiencia traballando con empresas de todos os tamaños, sabemos como adaptar cada memoria ás necesidades específicas de cada industria.
2. Enfoque personalizado: Entendemos que cada empresa ten o seu propio percorrido cara á sustentabilidade, polo que personalizamos cada memoria para que reflicta con precisión a realidade da túa organización.
3. Compromiso coa calidade: Asegurámonos de que cada informe estea redactado de maneira clara, visualmente atractivo e cumpra coas expectativas das túas stakeholders.
4. Cumprimento de normativas internacionais: Mantémonos actualizados coas últimas regulacións e estándares de sustentabilidade, asegurando que a túa memoria non só cumpra cos requisitos locais, senón que tamén estea á vangarda das mellores prácticas globais.

O seguinte paso para a túa empresa

Non deixes que a falta dunha memoria de sustentabilidade free o crecemento e a reputación da túa empresa. A sustentabilidade non é só un desafío, é unha oportunidade para diferenciarche nun mercado competitivo e fortalecer as relacións coas túas stakeholders.

Se desexas máis información sobre como podemos axudarche a desenvolver unha memoria de sustentabilidade completa e adaptada ao teu negocio, non dubides en contactarnos a través do formulario da nosa páxina web. Estaremos encantados de programar unha reunión para entender as túas necesidades e mostrarche como podemos acompañarche neste proceso crave para o futuro da túa empresa.