O Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións actualizou os criterios para aplicar o Real decreto 316/2026, que regula o proceso de regularización extraordinaria.
Estes criterios son importantes porque explican como deben interpretar as Oficinas de Estranxeiría algunhas partes da norma. É dicir, axudan a saber quen pode presentar a solicitude, que documentos se piden nalgúns casos e que ocorre con menores, familias, persoas solicitantes de asilo, persoas vulnerables ou persoas que xa tiñan outro trámite aberto.
Neste artigo explicámolo de forma sinxela.
1. Persoas que solicitaron asilo antes do 1 de xaneiro de 2026
Un dos puntos máis importantes é o das persoas que solicitaron protección internacional, é dicir, asilo.
O criterio confirma que poden acollerse a esta vía todas as persoas que solicitaron protección internacional antes do 1 de xaneiro de 2026.
E isto é importante: non é necesario que sigan sendo solicitantes de asilo no momento de presentar a regularización.
Polo tanto, poden solicitar esta autorización as persoas que pediron asilo antes do 1 de xaneiro de 2026 e se atopen nalgunha destas situacións:
- A súa solicitude de asilo segue en trámite.
- Desistiron da solicitude de asilo.
- Desistiron dun recurso contra a denegación do asilo.
- Recibiron unha denegación de asilo.
- Presentaron un recurso administrativo ou xudicial e aínda está pendente.
- Recibiron unha resolución negativa do recurso.
Exemplo sinxelo
Ahmed solicitou asilo en marzo de 2025, denegáronllo e presentou un recurso. Aínda que o recurso siga pendente, tamén pode utilizar esta vía.
Ahmed solicitou asilo en marzo de 2025, denegáronllo e presentou un recurso. Aínda que o recurso siga pendente, tamén pode utilizar esta vía.
E se unha persoa pediu asilo antes do 1 de xaneiro de 2026, pero despois desistiu, tamén pode acceder a esta vía.
2. Persoas que estaban en España antes do 1 de xaneiro de 2026 pero pediron asilo despois
O criterio tamén aclara outra situación moi habitual.
Se unha persoa xa estaba en España antes do 1 de xaneiro de 2026, pero pediu asilo despois desa data, non entra pola vía de protección internacional anterior ao 1 de xaneiro.
Nese caso, poderá solicitar a autorización pola vía de arraigo extraordinario, sempre que cumpra o resto dos requisitos.
Exemplo sinxelo
Como pediu asilo despois do 1 de xaneiro de 2026, non entraría pola vía de solicitantes de protección internacional anterior ao 1 de xaneiro. Pero si podería acceder ao arraigo extraordinario se acredita que estaba en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e cumpre os demais requisitos.
Como pediu asilo despois do 1 de xaneiro de 2026, non entraría pola vía de solicitantes de protección internacional anterior ao 1 de xaneiro. Pero si podería acceder ao arraigo extraordinario se acredita que estaba en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e cumpre os demais requisitos.
3. O certificado de vulnerabilidade non se esixe en todos os casos
Este é outro punto moi importante.
Para o arraigo extraordinario hai varias vías. A norma fala de tres grandes posibilidades.
Primeira: ter traballado en España ou ter intención de traballar. Isto pode acreditarse con traballo previo, cunha oferta de emprego ou cunha declaración responsable se a persoa quere traballar por conta propia.
Segunda: vivir en España formando parte dunha unidade familiar. Por exemplo, con fillos menores, fillos maiores con discapacidade ou ascendentes de primeiro grao cos que se convive.
Terceira: atoparse nunha situación de vulnerabilidade, acreditada mediante un certificado ou informe.
O criterio deixa claro que o certificado ou informe de vulnerabilidade só se esixe cando a persoa presenta a solicitude pola vía de vulnerabilidade.
Non se esixe se a persoa presenta a solicitude pola vía laboral ou pola vía de unidade familiar.
Exemplo sinxelo
Se unha nai presenta a solicitude porque vive co seu fillo menor e forman unha unidade familiar, tampouco necesita un certificado de vulnerabilidade.
Se unha nai presenta a solicitude porque vive co seu fillo menor e forman unha unidade familiar, tampouco necesita un certificado de vulnerabilidade.
Pero se unha persoa presenta a solicitude porque non pode acreditar traballo nin unidade familiar e quere facelo por situación de vulnerabilidade, entón si necesita o certificado ou informe.
4. Quen pode emitir o certificado ou informe de vulnerabilidade
O criterio explica que entidades poden elaborar este certificado.
Poden emitilo:
- As entidades do Terceiro Sector inscritas no Rexistro Electrónico de Colaboradores de Estranxeiría.
- As organizacións sindicais inscritas nese rexistro.
- As administracións públicas competentes en materia de asistencia social ou servizos sociais.
Isto significa que non calquera asociación pode emitir este certificado. Debe estar correctamente inscrita ou ser unha entidade pública competente en servizos sociais.
5. Regras importantes sobre os certificados de vulnerabilidade
O criterio aclara varias cuestións prácticas:
A entidade debe estar inscrita no Rexistro Electrónico de Colaboradores de Estranxeiría se se trata dunha entidade do Terceiro Sector ou dun sindicato.
Se a entidade ten un ámbito territorial limitado, só pode emitir certificados dentro dese territorio.
Por exemplo, unha entidade inscrita para actuar só en Galicia non debería emitir certificados para unha persoa que vive en Andalucía.
A entidade non está obrigada a emitir certificados. Estar inscrita no rexistro non significa que teña que elaboralos para todas as persoas que os soliciten.
O certificado pode asinalo calquera persoa que forme parte da entidade. Non é necesario que esa persoa apareza individualmente no censo de persoas habilitadas do rexistro.
O certificado debe levar o selo da entidade, que pode ser electrónico ou físico.
Tamén debe figurar o número de inscrición da entidade no rexistro.
Ademais, o certificado debe ser gratuíto.
6. Informes emitidos polos servizos sociais
O criterio tamén aclara que as entidades competentes en asistencia social son as administracións públicas que teñen competencias en servizos sociais.
Por exemplo, os servizos sociais municipais ou autonómicos, segundo o caso.
Nestes casos, o informe de vulnerabilidade pode asinalo calquera persoa que traballe nesa entidade pública competente en asistencia social.
Isto pode facilitar a emisión do documento, porque non esixe que o asine unha persoa concreta cun cargo moi específico.
7. Recomendación importante: non desistir nin renunciar sen revisar antes
O criterio recomenda que as persoas que xa teñan presentada unha solicitude de autorización de estancia ou residencia, ou que xa teñan unha autorización en vigor, non presenten un desistimento nin unha renuncia sen analizar ben o caso.
Isto é moi importante.
O proceso extraordinario está pensado para persoas que estaban en situación irregular ou para persoas que son ou foron solicitantes de protección internacional.
Se unha persoa xa ten unha autorización ou un procedemento en marcha, renunciar pode prexudicala.
Exemplo sinxelo
Outro exemplo: unha persoa ten presentada unha renovación ou modificación. Antes de desistir, debe revisar se realmente lle convén.
Outro exemplo: unha persoa ten presentada unha renovación ou modificación. Antes de desistir, debe revisar se realmente lle convén.
8. Menores nacidos en España
O criterio tamén fala de menores.
Cando unha persoa que pode solicitar a regularización ten fillos menores, tamén se permite presentar a autorización de residencia deses fillos.
No caso dos menores nacidos en España, a regra xeral do artigo 159 é que a autorización de residencia do menor se solicita a partir dos seis meses posteriores ao nacemento, ou desde que algún dos proxenitores obteña a residencia se iso ocorre despois. Neste proceso extraordinario permítese unha excepción: non é necesario esperar a que transcorran eses seis meses para presentar a solicitude do menor xunto coa do pai, nai ou titor que se acolle á regularización.
Exemplo sinxelo
9. Menores non nacidos en España
9. Menores non nacidos en España
Para os menores non nacidos en España tamén hai unha regra especial.
Normalmente, para autorizar a residencia dun menor non nacido en España esíxese acreditar unha permanencia previa de dous anos, ademais dos medios económicos e do aloxamento dos proxenitores ou titores.
Neste proceso extraordinario flexibilízanse estes requisitos.
Non se esixe a permanencia previa de dous anos.
Non se esixe que os proxenitores ou titores acrediten os medios económicos e o aloxamento como nunha reagrupación familiar ordinaria.
Pero si debe acreditarse que o menor permaneceu en España de forma ininterrompida durante os cinco meses anteriores á solicitude.
Exemplo sinxelo
10. As solicitudes dos menores deben presentarse de forma simultánea
10. As solicitudes dos menores deben presentarse de forma simultánea
O criterio indica que, cando unha persoa solicite a autorización pola disposición adicional vixésima ou vixésimo primeira e teña fillos menores, ou fillos maiores con discapacidade ou necesidades de apoio, tamén debe presentar simultaneamente a solicitude de residencia deses fillos.
Isto significa que o correcto é tramitar as solicitudes conxuntamente para que se resolvan ao mesmo tempo.
Exemplo sinxelo
Non se trata simplemente de «engadir o menor á solicitude da nai». O menor tamén necesita a súa propia solicitude, aínda que estea vinculada á do proxenitor.
Non se trata simplemente de «engadir o menor á solicitude da nai». O menor tamén necesita a súa propia solicitude, aínda que estea vinculada á do proxenitor.
11. Que pasa se xa se presentou a solicitude do adulto e non se presentou a do menor
O criterio tamén aclara un suposto práctico.
Se unha persoa xa presentou a súa solicitude de residencia temporal por circunstancias excepcionais e non presentou ao mesmo tempo a do menor, poderá presentar a solicitude do menor ata o 30 de xuño de 2026.
A finalidade é que ambas as resolucións poidan emitirse de forma simultánea.
Exemplo sinxelo
12. Tamén se aplica a persoas con residencia de longa duración
12. Tamén se aplica a persoas con residencia de longa duración
O criterio di que estas regras transitorias sobre menores tamén se aplican ás persoas estranxeiras titulares dunha autorización de residencia de longa duración respecto dos seus fillos menores, fillos maiores con discapacidade ou persoas que estean baixo a súa tutela.
Isto é importante porque amplía a posibilidade de aplicar estas regras especiais tamén ás familias nas que o proxenitor xa ten unha residencia de longa duración.
13. Solicitudes presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026
A disposición transitoria segunda é moi importante para as solicitudes que xa estaban presentadas antes da entrada en vigor do Real decreto 316/2026.
O criterio aclara que se aplica ás solicitudes en trámite presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, ambos os días incluídos.
Tamén se aplica aos recursos en trámite, tanto administrativos como xudiciais.
Isto afecta as autorizacións de residencia temporal por circunstancias excepcionais do título VII do Regulamento, agás a autorización por razóns humanitarias do artigo 128.1.
14. Que requisitos se esixirán nesas solicitudes antigas
O criterio distingue dúas situacións.
Nas solicitudes presentadas ao abeiro da disposición transitoria quinta do Regulamento de 2024 antes da entrada en vigor do Real decreto 316/2026, só se esixe acreditar a carencia de antecedentes penais e non representar unha ameaza para a orde pública, a seguridade pública ou a saúde pública.
Noutras solicitudes de residencia temporal por circunstancias excepcionais que estivesen en trámite e fosen presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026, esíxese que a persoa estivese en España antes do 1 de xaneiro de 2026 e que cumpra os requisitos xerais da disposición adicional vixésimo primeira.
Exemplo sinxelo
15. Que autorización se concede neses expedientes en trámite
15. Que autorización se concede neses expedientes en trámite
O criterio indica que as persoas con solicitudes en trámite presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026 accederán á autorización que solicitaran.
A súa vixencia comezará desde a concesión.
Isto é importante porque non se transforma automaticamente todo nunha única autorización nova. Se a persoa solicitou arraigo socioformativo, accederá ao arraigo socioformativo. Se solicitou outra autorización por circunstancias excepcionais, accederá a esa autorización se cumpre os requisitos.
16. Caso especial do arraigo socioformativo
O criterio aclara que, se unha persoa solicitara arraigo socioformativo e obtén unha resolución favorable, accederá a esa autorización coas súas propias características.
Isto inclúe a autorización para traballar por conta allea cun límite máximo de 30 horas semanais.
Unha persoa solicitou arraigo socioformativo en outubro de 2025 e agora concédenlle a autorización. Poderá traballar, pero co límite propio desta figura: un máximo de 30 horas semanais.
Unha persoa solicitou arraigo socioformativo en outubro de 2025 e agora concédenlle a autorización. Poderá traballar, pero co límite propio desta figura: un máximo de 30 horas semanais.
O criterio tamén aclara unha cuestión importante sobre o arraigo sociolaboral.
O criterio tamén aclara unha cuestión importante sobre o arraigo sociolaboral.
A eficacia da solicitude de autorización por arraigo sociolaboral non quedará supeditada á alta previa na Seguridade Social.
Isto significa que non se esixe a alta previa para que a solicitude sexa eficaz.
Exemplo sinxelo
18. Persoas con autorización vixente: coidado cos prazos
18. Persoas con autorización vixente: coidado cos prazos
As disposicións adicionais vixésima e vixésimo primeira esixen que a persoa non sexa titular dunha autorización de estancia ou residencia e que non teña en trámite unha solicitude de concesión, prórroga, renovación ou modificación.
O criterio aclara que unha persoa non poderá solicitar estas autorizacións se se atopa dentro dos tres meses posteriores á finalización da súa autorización, porque durante ese prazo aínda pode solicitar a prórroga, renovación ou modificación da súa autorización anterior.
Exemplo sinxelo
19. Familiares: presentar xuntos non significa que todos queden exentos dos requisitos
19. Familiares: presentar xuntos non significa que todos queden exentos dos requisitos
O criterio aclara un punto moi importante sobre os familiares.
A norma permite que determinados familiares presenten a solicitude de forma simultánea e que as solicitudes se resolvan ao mesmo tempo.
Isto pode aplicarse a:
- Ascendentes de primeiro grao.
- Cónxuxe.
- Parella rexistrada.
Pero o criterio aclara que esta posibilidade serve para presentar xuntos e resolver xuntos. Non significa que os familiares queden automaticamente autorizados nin que non teñan que cumprir os requisitos.
Cada solicitante debe cumprir os requisitos xerais da autorización que lle corresponda.
Entre outros:
- Estar en España antes do 1 de xaneiro de 2026.
- Ter permanecido en España de forma ininterrompida durante os cinco meses anteriores á solicitude.
Exemplo sinxelo
Non abonda con ser o marido da solicitante.
Non abonda con ser o marido da solicitante.
20. Unidade familiar no arraigo extraordinario
O criterio tamén explica como debe entenderse a vía de unidade familiar dentro do arraigo extraordinario.
A unidade familiar pode estar formada por:
- Fillas e fillos menores de idade.
- Fillas e fillos maiores de idade con discapacidade que precisen apoio.
- Fillas e fillos maiores que non poidan atender as súas propias necesidades polo seu estado de saúde.
- Ascendentes de primeiro grao cos que se conviva.
O criterio aclara que o requisito de convivencia se aplica a todos estes familiares.
É dicir, non abonda con ter o vínculo familiar. Tamén hai que convivir.
Exemplo sinxelo
Pero se unha persoa ten a súa nai noutra cidade e non conviven, non se cumpriría o requisito de convivencia para esa vía.
Pero se unha persoa ten a súa nai noutra cidade e non conviven, non se cumpriría o requisito de convivencia para esa vía.
21. Familiares menores ou con discapacidade
Cando se trate de fillos menores ou fillos maiores con discapacidade ou necesidades de apoio, aplícanse os requisitos dos artigos 159 e 160 do Regulamento, coas particularidades establecidas na disposición transitoria primeira.
Isto significa que hai que distinguir entre:
- Menor nacido en España.
- Menor non nacido en España.
- Persoa maior de idade con discapacidade ou necesidades de apoio.
- Persoa que non pode atender as súas propias necesidades polo seu estado de saúde.
Nestes casos, a solicitude debe prepararse correctamente e achegar a documentación que probe o vínculo familiar, a convivencia e a permanencia cando sexa necesario.
22. Ascendentes de primeiro grao e fillos maiores sen discapacidade
O criterio aclara que, cando se trate de ascendentes de primeiro grao ou fillos maiores de idade sen discapacidade, deberán cumprir os requisitos xerais da disposición adicional vixésimo primeira.
Pero, se forman parte da unidade familiar e conviven, enténdese que tramitan pola vía de unidade familiar.
Nese caso non necesitan acreditar a vulnerabilidade mediante un certificado ou informe.
Exemplo sinxelo
23. Resumo final: ideas clave
23. Resumo final: ideas clave
A actualización do 18 de maio de 2026 aclara varias cuestións importantes:
As persoas que solicitaron asilo antes do 1 de xaneiro de 2026 poden acollerse á vía de protección internacional aínda que o seu asilo estea en trámite, denegado, recorrido ou mesmo aínda que desistisen.
As persoas que estaban en España antes do 1 de xaneiro de 2026 pero pediron asilo despois desa data poderán acceder ao arraigo extraordinario se cumpren os requisitos.
O certificado de vulnerabilidade só se esixe se se presenta a solicitude pola vía de vulnerabilidade.
Non se esixe un certificado de vulnerabilidade se se presenta pola vía laboral ou pola vía de unidade familiar.
As entidades que emitan certificados de vulnerabilidade deben cumprir requisitos concretos.
Non convén desistir nin renunciar a autorizacións ou solicitudes en trámite sen revisar ben o caso.
Os menores poden presentar a súa autorización vinculada á solicitude do proxenitor, con regras especiais máis flexibles.
As solicitudes dos menores deben presentarse de forma simultánea ou, se xa se presentou a do adulto, ata o 30 de xuño de 2026.
As solicitudes en trámite presentadas entre o 20 de maio de 2025 e o 15 de abril de 2026 poden beneficiarse do réxime transitorio.
Presentar as solicitudes familiares de forma conxunta non significa que todas as persoas queden exentas de cumprir os requisitos.
Na vía de unidade familiar, a convivencia é obrigatoria.
24. Recomendación de SenValos
Este proceso pode ser unha gran oportunidade para moitas persoas, pero cada caso debe revisarse con coidado.
Non todas as persoas acceden pola mesma vía. Non é o mesmo ter solicitado asilo antes do 1 de xaneiro de 2026, telo solicitado despois, ter fillos menores, vivir con familiares, ter unha oferta de traballo ou estar nunha situación de vulnerabilidade.
Por iso, antes de presentar a solicitude, é importante revisar ben:
- A data de entrada en España.
- A data de solicitude de asilo, se a houbo.
- A situación administrativa actual.
- Se existe unha autorización en vigor ou un trámite pendente.
- A documentación que acredita a permanencia.
- Os antecedentes penais.
- A situación familiar.
- Se hai menores ou persoas con discapacidade.
- Se é necesario ou non un certificado de vulnerabilidade.
Desde SenValos recomendamos non presentar solicitudes incompletas ou mal encadradas, porque iso pode xerar requirimentos, atrasos ou mesmo denegacións.
A clave é elixir ben a vía e achegar a documentación adecuada desde o principio.
